Het objectivistische vooroordeel

ReviewAuteur: Wouter Dierckx. datum reacties: 10

Het heilig huisje wetenschap, bestaat dat nog? Dat is een vraag die een lezer best beantwoordt voor hij aan dit boek begint (want eigenlijk is dit de kern van dit boek). Een snelle repliek kan zijn: dat niemand tegenwoordig nog gelooft dat de wetenschap een zoektocht is naar een absolute waarheid, en dat 'aan wetenschap doen' een menselijke praktijk is zoals alle andere. Die dan ook fouten kan maken, en dan komen we bij zoiets als het veelgeciteerde paradigma van Kuhn, dus dat wetenschap ook bepaald wordt door cultuur enzoverder.

Lister antiseptic

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

lister als toonbeeld dat iets niet aanvaard wordt als het niet voldoende gevestigd is...

Theologie in de 16de eeuw

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 5

In de 16de eeuw was er een nieuwe vervolging tegen gevaarlijke ideeën vanuit de kerkelijke inquisitie. Galileo bv. zou hier nog problemen mee krijgen. Interessant is het standpunt van Descartes rond 'Copernicanisme', dat sterk steunt op het verschil tussen letterlijk en metaforisch geloof van stukken tekst in de bijbel. Descartes beschrijft dat de Kerk tot nog toe duidelijk standpunten ingenomen heeft over de plaatsen in de bijbel die we als letterlijk moeten opvatten, en welke als metaforisch. Voor de stukken die letterlijk zijn, geldt inderdaad dat je ze moet aanvaarden, en bovendien moet je ook de logische gevolgen accepteren. Uit het idee dat Christus een mens was, moet je bv. accepteren dat hij in staat was te lachen. Maar dan verder, over de vraag of de aarde rond de zon draait, dan wel andersom:

But those places of Scripture which deny the motion of the earth or attribute it to ...

Deductief redeneren: vormen van realistisch denken?

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 7

Deductief redeneren, voor mij, is een redeneren waarbij men zoveel mogelijk uitgaat van een 'zekere basis' (bv. enkele grondprincipes), en de aandacht vooral vestigt op het uitwerken van een systeem van gevolgtrekkingen. De Elementen van Euclides is een grote inspiratie geweest voor dit denken: de suggestie was dat de axioma's aan de basis onbetwijfelbaar zijn, en dat alle verdere uitwerkingen er logisch uit volgen. Een andere vorm van deductief redeneren lijkt mij het denken vanuit gebouwde modellen, zoals vooral veel is gedaan van modellen van de kosmos. Dat is interessant geweest voor het magnetisme, overigens, cruciaal voor Gilbert was de terrella, een kleine ronde magneet die model kon staan voor de aarde. Het was hiermee dat Gilbert zijn ideeën over het magnetisme van de aarde uitwerkte. Het is nog maar te bezien of zo'n model gebruiken gezien kan worden als deductief redeneren. Men zou ook kunnen beargumenteren dat ...

Ervaring in islamistische geneeskunde

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

De volgende tekst uit de 12de eeuw (voorlopig heb ik de datum niet), toont dat islamitische geneeskunde misschien niet met inductie, maar wel vanuit ervaring redeneerden. De tekst is van al-Baghdadi. Bovendien is het een onvoorstelbare beschrijving van een onvoorstelbaar moment:

The following fact is one of the most remarkable among those I have witnessed... because there was a great difference between a verbal saying and a seeig of things. Having then learned that there was at Al Maks a hill in which had accuulated a large quantity of human bones, we went there, and we saw a small hill of considerable extent composed of the remainss of human corpses.

Een voorloper van Kant

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Space is not among worldly things (...) - it is prior to them all. As all things come to be in it, so are they accidental to it; so that not only what are listed in the categories (van Aristoteles; WD) as accidents, but also what is there called substance, are for it accidents. Hence it must be philosophized (em>philosophandum_) about in a different way from the categories.

Woorden van Patrizi, een middeleeuwse scholasticus, in Grant's "Much ado about nothing".

Wat te doen met het realistisch denken?

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Het is vast duidelijk dat ik vorige uiteenzettingen er niet in slaag een bevredigende omschrijving te vinden voor 'realistisch denken', een begrip dat ik wil gebruiken om me af te zetten tegen 'correlatief denken' zoals ik dat denk terug te vinden in oud-Chinese teksten en 'empirisch denken' zoals naar mijn gevoel sterk opkomt in de moderne westerse wetenschap, bv. in de tekst van Thomson (Lord Kelvin) als die zegt: ik geloof pas iets als het aanschouwelijk is gemaakt in een 'mechanische opstelling'. [Ik parafraseer dit nu, wanneer deze tekst belangrijk wordt zal ik de bron opsporen.] Me aangeraden door een lezer is het historische werk 'De mechanisering van het wereldbeeld' van Edouard Jan Dijksterhuis. Uit dat boek haal ik de volgende beschrijving, die hier (incidenteel) gaat over ideeën over het vacuüm in de middeleeuwen. Men was langs de Arabische wetenschap bekend met de werking van instrumenten zoals een pipet, waarbij ...

Een aanzet over magnetisme

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 4

Inleiding: wat zeker niet het geval is In de geschiedenis van de wetenschap neemt het magnetisme een bijzondere plaats in. Effecten van magnetisme zijn al vroeg bekend, en dat is ook normaal: natuurlijke magneten kun je zo in de natuur vinden, en hun effecten zijn bijzonder fascinerend. Als magische objecten zijn ze dus de moeite, en net zoals kristallen en edelstenen worden ze door mensen van oudher gekoesterd en onderzocht. Het is dus niet verwonderlijk dat zowel in het Westen bij de Grieken, als in het Oosten bij Chinezen, veel eigenschappen van magneten reeds lang bekend waren. Interessant maar ook niet verwonderlijk is dat de aantrekkingskracht van de magneet ook in een bezielende context werd geplaatst, waarbij de magneet ook onzichtbare invloeden had op wat wij mentale aspecten zouden noemen (en ook op een zielskracht waarvoor een moderne mens niet steeds een vergelijkbaar concept heeft). Dit zie je bij teksten ...

Quine's web van geloof

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 9

Voordat ik effectief start met het onderzoek, wil ik nog een belangrijke gedachte in stelling brengen. Uit het voorgaande zou men kunnen vermoeden dat ik ga proberen af te leiden waarom Chinese wetenschap het niet zo ver gebracht heeft als de vroegmoderne Europese, en daarvoor een verklaring ga zoeken in een verschil van toepassing van de drie vormen van denken. Needham, die ik aangehaald heb, heeft iets dergelijks gedaan en dat is hem niet in dank afgenomen door o.m. Chinese geschiedkundigen. Ik moet toch ook even opmerken dat Needham het ook had over de 'Dark Ages', een tijdperk in de vroege middeleeuwen waarin Europa niets opschoot met wetenschap, iets waar verandering in kwam een kleine tijd voor de renaissance e.d. van start gaat. Enkel de wikipedia-pagina over die tijd toont aan dat dit onzin is; volgens de bronnen die ik goedkeur tenminste, er zijn zeker nog wetenschappers ...

Citaat van 'durven in denken'

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Theories are nets: only he who casts will catch.

-- Novalis, als epigram voor Popper's The Logic of Scientific Discovery

De aarde is nooit plat geweest

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 7

Veel mensen denken dat in de middeleeuwen iedereen overtuigd was dat de aarde plat was. Het zou dan de moed van Columbus zijn geweest om toch te durven rondvaren, en het karakter van wetenschappers als Galilei om tijdgenoten ervan te overtuigen dat de aarde een ronde bol was. Maar dit is niet zo: de aarde is nooit plat geweest. Bij de Oude Grieken wist men al te zeggen dat de aarde een bol was, en in de middeleeuwen hield men het bij die mening (de mening van bv. de zeer vereerde Aristoteles). Pas veel later, in de 19de eeuw, komt opeens de theorie van de platte aarde naar boven. En die blijkt op heel bedenkelijke gronden te zijn gebaseerd. De echte geschiedenis van de platte aarde Helemaal zonder geschiedenis is het idee van een platte aarde echter niet. In Egypte en het oude Babylonië heerste effectief deze opvatting, en ook ...

Over de oorsprong van de meetkunde (2)

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

De stelling van Pythagoras is waarschijnlijk de bekendste uitspraak uit heel de wiskunde. Het is van dit begin al heel belangrijk op te merken dat de Griekse filosoof Pythagoras misschien niet de uitvinder was van deze uitspraak. Verschillende niet-westerse culturen zoals de Babyloniërs hadden er een begrip van. Dat geldt overigens voor meer wiskundige ideeën : wellicht zullen we nooit precies weten welke ideeën ontdekt zijn door het ene volk, en welke ideeën een ander volk gewoon heeft overgenomen. Toch wil ik hier de Oosterse invloeden van wiskunde overslaan en vertrekken van een (héél andere!) uitspraak van Pythagoras: Heel vroeg al wordt hier iets aangegeven dat lijkt op het concept van dimensie. Het getal 1 komt hier overeen met een punt, wat wij tegenwoordig de 0de dimensie noemen. Het getal 2 is een lijn of rechte, voor ons nu de 1ste dimensie. Het getal 3 stelt een oppervlak voor, dat is ...