Determinisme

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 307

Elke tijd heeft zijn eigen opvatting over hoe het universum werkt. De neiging om over de wereld na te denken alsof hij een maaksel is, is zo oud als de mens een maker (homo habilis of zo je wil homo faber) is.

Bertrand Russell over determinisme

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 0

Hier enkele citaten over determinisme uit Religie en Wetenschap van Bertrand Russell, uitgeverij Boom en Zoon (1968, herdruk van 1948, p92) De oorspronkelijke Engelse versie_ Religion and Science_ is van 1935. Russell was een van de grootste filosofen en wiskundigen van de twintigste eeuw.

Langetermijnintenties

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 14

De wereld kent twee soorten mensen: kapiteins en navigatoren. Of stamhoofden en sjamanen, zo u wilt. Kapiteins en stamhoofden zijn de baas. Zij nemen de beslissingen. Maar meestal doen ze dat niet zonder eerst de navigator of de sjamaan te raadplegen. De kapitein en het stamhoofd hebben de macht. De navigator en de sjamaan hebben de kennis. En de kapitein en het stamhoofd geloven dat zie die kennis nodig hebben om goede beslissingen te nemen. Misschien zegt u nou: maar je hebt toch ook stuurlieden en krijgers, en koks en machinisten? Maar dan zeg ik: stuurlieden en krijgers zijn gemankeerde leiders. Ze streven er naar om kapiteins of stamhoofden te worden. En koks en machinisten zijn stiekeme sjamanen en navigatoren. Ze treden niet op de voorgrond, maar je kunt er niet omheen.

Systemiseren

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 30

Filosofen zijn dol op tweedelingen. Geest en stof, subject en object, fenomenon en noumenon, bewust en onbewust zijn enkele voorbeelden. Maar er zijn er nog veel meer. Zo heb je ook het onderscheid beeld en werkelijkheid. Het is kenmerkend voor het menselijke denken dat het zich een beeld vormt van de werkelijkheid, en zo voor zichzelf een werkelijkheid bouwt die pretendeert een afbeelding te zijn van de grote werkelijkheid daarbuiten.

Wat drijft de mens?

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 108

Mensen proberen actief hun leefomstandigheden te veranderen. Je probeert als student nieuwe kennis op te doen. Je probeert als werkende je positie, en daarmee je salaris, te verbeteren. Je probeert je kinderen op te voeden tot mensen die het zo mogelijk nog beter zullen hebben dan jij. Bij je dagelijkse rondje joggen probeer je dezelfde afstand in minder tijd af te leggen, of een grotere afstand te lopen. En aan je verzameling probeer je voortdurend nieuwe exemplaren toe te voegen.

De theorie van alles

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 22

Er zijn vier natuurkrachten: de zwaartekracht, de elektromagnetische kracht, de zwakke wisselwerking en de sterke wisselwerking. Alles wat er op de wereld gebeurt, kan aan deze krachten worden toegeschreven. Drie van de vier krachten, de elektromagnetische kracht, de zwakke en de sterke wisselwerking, worden beschreven door een enkele theorie, het standaardmodel. De vierde, de zwaartekracht, door een andere, de algemene relativiteitstheorie. Beide theorieën beschrijven heel precies wat die krachten doen. Alleen zijn de twee theorieën niet met elkaar verenigbaar.

Kenmerken van bewustzijn en (vrije) wil bij kinderen

In de blog: : Filosofische overpeinzingen datum reacties: 25

Ik mis in allerlei artikelen over bewustzijn en (vrije) wil (bv. bij Dennett) een reflectie op het ontstaan van bewustzijn, b.v. kijkend naar de ontwikkeling van kinderen. Zoals meerdere malen is ontdekt en beschreven lijkt de ontwikkeling van eicel tot volwassen individu (de ontogenese) een verkorte afspiegeling te zijn van de evolutie (de fylogenese) van de actuele diersoort. Een kleine poging mijnerzijds om hier aanknopingspunten te vinden voor de discussie over (vrije) wil.

Scheppende krachten

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 32

Stel je een stad voor zonder mensen. Huizen, straten, lantaarnpalen, fietsen en auto's, maar verder niemand te zien. En stel dat daar dan een alien zou landen, rechtstreeks vanuit een sterrenstelsel op lichtjaren afstand. Wat zou die alien dan denken? Hoe zou die omgeving op hem overkomen? Je mag aannemen dat die alien afkomstig is van een beschaving waar aliens bij elkaar wonen, en samenwerken bij het produceren van technische tuigen, want in zijn eentje had hij nooit een ruimteschip kunnen ontwikkelen. Ik denk dat die stadse omgeving hem redelijk vertrouwd zal zijn.