Herinnering : een ethiek voor vandaag

ArticleAuteur: Broos Delanote. datum reacties: 0

Zijn wij moreel verplicht te herinneren? Is er een ethiek van de herinnering? Ben ik genoodzaakt de ander te vergeven? Deze vragen wenst de Israëlische filosoof en schrijver, Avishai Margalit in zijn boek “Herinnering : een ethiek voor vandaag” te beantwoorden. Margalit is internationaal bekend en ontving in 2001 de ‘Spinozalens’ voor zijn bijdrage aan het ethische debat.

Over de oorsprong van de meetkunde (1)

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 6

Over de oorsprong van de meetkunde is een werk van de Duitse filosoof Edmund Husserl, zeg maar de grootvader van de fenomenologie. In dit werk wou Husserl op zoek gaan naar de menselijke beleving van wiskunde en meetkunde. Volgens hem werd meetkunde niet 'uit het niets' ontdekt, maar door de wereld die we dagelijks meemaken. Zo is er bijvoorbeeld de ruimte, die in drie dimensies wordt opgedeeld. In de visie van Husserl zijn er drie dimensies in de meetkunde omdat we die ook zo ervaren als mens. Stel dat we zouden leven als vierkanten in een platvlak, dan zou onze meetkunde ook een dimensie minder hebben: Dit standpunt van Husserl werd niet gedeeld door anderen. De gangbare opvatting in vroegere tijden en eeuwen was dat wiskunde en meetkunde tijdloze waarheden beschreven. Meetkunde zegt dus niet alleen iets over een driedimensionale ruimte die wij zien, maar ook over alle mogelijke driedimensionale ...

Over de oorsprong van de meetkunde

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0
  1. De vroeg-Griekse visie van Pythagoras
  2. De invallen van Descartes
  3. Husserl, die een nieuwe beschrijving van Descartes gebruikt

Via deze visies zal ik ook mijn eigen inzichten trachten te ontvouwen, die enigszins geïnspireerd is op Wittgenstein: wiskunde is een beschrijving, een model van zaken. in de leer van Pythagoras is een punt gedefinieerd als een 'eenheid' met positie. Cruciaal: met 1 punt ben je echter niets, positie is immers bepaald relatief ten opzichte van andere punten. Een 'eenheid' betekent hier dat een punt een unieke positie heeft, of dat elk 'punt' met dezelfde positie dezelfde functie uitvoert als dat punt. Euclides doet iets vergelijkbaars, en opent zijn beroemde Elementen met deze definitie: "a point is that without parts" "We can say: location-grammar applies to the word 'point' but not object-grammar." (link) "Geometry is a study, not of objects, but of relationships." descartes: http://www.fi.uu.nl/ctwo/WiskundeD/ MateriaalDomeinenWiskundeD/AnalytischeMeetkundeVwo ...

Over de oorsprong van de meetkunde (2)

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

De stelling van Pythagoras is waarschijnlijk de bekendste uitspraak uit heel de wiskunde. Het is van dit begin al heel belangrijk op te merken dat de Griekse filosoof Pythagoras misschien niet de uitvinder was van deze uitspraak. Verschillende niet-westerse culturen zoals de Babyloniërs hadden er een begrip van. Dat geldt overigens voor meer wiskundige ideeën : wellicht zullen we nooit precies weten welke ideeën ontdekt zijn door het ene volk, en welke ideeën een ander volk gewoon heeft overgenomen. Toch wil ik hier de Oosterse invloeden van wiskunde overslaan en vertrekken van een (héél andere!) uitspraak van Pythagoras: Heel vroeg al wordt hier iets aangegeven dat lijkt op het concept van dimensie. Het getal 1 komt hier overeen met een punt, wat wij tegenwoordig de 0de dimensie noemen. Het getal 2 is een lijn of rechte, voor ons nu de 1ste dimensie. Het getal 3 stelt een oppervlak voor, dat is ...

Een citaat van geschiedenis

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Henry Thomas Buckle geeft in dit 19de eeuwse History of Civilization in England een sterke redenering:

Since civilization is the product of moral and intellectual agencies, and since that product is constantly changing, it evidently cannot be regulated by the stationary agent ; because, when surrounding circumstances are unchanged, a stationary agent can only produce a stationary effect.

Op basis hiervan, redeneert hij, is het zo dat beschaving niet moet bestudeerd worden door te kijken naar morele ontwikkelingen. Die zijn immers relatief statisch, dezelfde basisprincipes van de oude Grieken gelden nog steeds (min of meer) in de tijd dat Buckle spreekt. Maar de technieken, bijvoorbeeld op experimenteel vlak via de microscoop en de telescoop, zijn wel heel wat anders... Dat dit de enige invloeden zijn, dat is iets waar ik het niet meer met Buckle eens ben. Maar dat een snel fluctuerende geschiedenis alvast niét beïnvloed wordt door morele 'wetten' die ...

De aarde is nooit plat geweest

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 3

Veel mensen denken dat in de middeleeuwen iedereen overtuigd was dat de aarde plat was. Het zou dan de moed van Columbus zijn geweest om toch te durven rondvaren, en het karakter van wetenschappers als Galilei om tijdgenoten ervan te overtuigen dat de aarde een ronde bol was. Maar dit is niet zo: de aarde is nooit plat geweest. Bij de Oude Grieken wist men al te zeggen dat de aarde een bol was, en in de middeleeuwen hield men het bij die mening (de mening van bv. de zeer vereerde Aristoteles). Pas veel later, in de 19de eeuw, komt opeens de theorie van de platte aarde naar boven. En die blijkt op heel bedenkelijke gronden te zijn gebaseerd. De echte geschiedenis van de platte aarde Helemaal zonder geschiedenis is het idee van een platte aarde echter niet. In Egypte en het oude Babylonië heerste effectief deze opvatting, en ook ...

Newton en Hooke: de ontdekking van de zwaartekracht

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Vergeleken met Sir Isaac Newton is Robert Hooke een onbekende jongen. Klein bier, zou men zeggen. Waar Newton legendarisch zou worden met het verschijnen van zijn Principia Mathematica, waarin hij voor het eerst de zwaartekracht en daarmee zowel de aardse val als de beweging van de planeten verklaart, is Hooke's roem gebleven bij de wet van Hooke, een verband tussen de terugroepende trekkracht en het rekken van materialen, bv een veer. Een terugblik op de geschiedenis laat een ander beeld zien: Hooke als zijnde de ontdekker van de zwaartekracht (dat hoort u goed), die enkel zoekt naar de juiste manier om die ontdekking te beschrijven, en daarvoor te rade gaat bij Newton.... Wat gebeurt is iets wat Hooke vaker heeft meegemaakt: Newton vindt de oplossing op aanwijzingen van Hooke, en komt ermee naar buiten alsof hij het allemaal zelf bedacht heeft. Wat ik hier wil aantonen is dat de ...

Quine's web van geloof

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 3

Voordat ik effectief start met het onderzoek, wil ik nog een belangrijke gedachte in stelling brengen. Uit het voorgaande zou men kunnen vermoeden dat ik ga proberen af te leiden waarom Chinese wetenschap het niet zo ver gebracht heeft als de vroegmoderne Europese, en daarvoor een verklaring ga zoeken in een verschil van toepassing van de drie vormen van denken. Needham, die ik aangehaald heb, heeft iets dergelijks gedaan en dat is hem niet in dank afgenomen door o.m. Chinese geschiedkundigen. Ik moet toch ook even opmerken dat Needham het ook had over de 'Dark Ages', een tijdperk in de vroege middeleeuwen waarin Europa niets opschoot met wetenschap, iets waar verandering in kwam een kleine tijd voor de renaissance e.d. van start gaat. Enkel de wikipedia-pagina over die tijd toont aan dat dit onzin is; volgens de bronnen die ik goedkeur tenminste, er zijn zeker nog wetenschappers ...

Een aanzet over magnetisme

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 4

Inleiding: wat zeker niet het geval is In de geschiedenis van de wetenschap neemt het magnetisme een bijzondere plaats in. Effecten van magnetisme zijn al vroeg bekend, en dat is ook normaal: natuurlijke magneten kun je zo in de natuur vinden, en hun effecten zijn bijzonder fascinerend. Als magische objecten zijn ze dus de moeite, en net zoals kristallen en edelstenen worden ze door mensen van oudher gekoesterd en onderzocht. Het is dus niet verwonderlijk dat zowel in het Westen bij de Grieken, als in het Oosten bij Chinezen, veel eigenschappen van magneten reeds lang bekend waren. Interessant maar ook niet verwonderlijk is dat de aantrekkingskracht van de magneet ook in een bezielende context werd geplaatst, waarbij de magneet ook onzichtbare invloeden had op wat wij mentale aspecten zouden noemen (en ook op een zielskracht waarvoor een moderne mens niet steeds een vergelijkbaar concept heeft). Dit zie je bij teksten ...

Wat te doen met het realistisch denken?

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Het is vast duidelijk dat ik vorige uiteenzettingen er niet in slaag een bevredigende omschrijving te vinden voor 'realistisch denken', een begrip dat ik wil gebruiken om me af te zetten tegen 'correlatief denken' zoals ik dat denk terug te vinden in oud-Chinese teksten en 'empirisch denken' zoals naar mijn gevoel sterk opkomt in de moderne westerse wetenschap, bv. in de tekst van Thomson (Lord Kelvin) als die zegt: ik geloof pas iets als het aanschouwelijk is gemaakt in een 'mechanische opstelling'. [Ik parafraseer dit nu, wanneer deze tekst belangrijk wordt zal ik de bron opsporen.] Me aangeraden door een lezer is het historische werk 'De mechanisering van het wereldbeeld' van Edouard Jan Dijksterhuis. Uit dat boek haal ik de volgende beschrijving, die hier (incidenteel) gaat over ideeën over het vacuüm in de middeleeuwen. Men was langs de Arabische wetenschap bekend met de werking van instrumenten zoals een pipet, waarbij ...

Een voorloper van Kant

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

Space is not among worldly things (...) - it is prior to them all. As all things come to be in it, so are they accidental to it; so that not only what are listed in the categories (van Aristoteles; WD) as accidents, but also what is there called substance, are for it accidents. Hence it must be philosophized (em>philosophandum_) about in a different way from the categories.

Woorden van Patrizi, een middeleeuwse scholasticus, in Grant's "Much ado about nothing".

Ervaring in islamistische geneeskunde

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 0

De volgende tekst uit de 12de eeuw (voorlopig heb ik de datum niet), toont dat islamitische geneeskunde misschien niet met inductie, maar wel vanuit ervaring redeneerden. De tekst is van al-Baghdadi. Bovendien is het een onvoorstelbare beschrijving van een onvoorstelbaar moment:

The following fact is one of the most remarkable among those I have witnessed... because there was a great difference between a verbal saying and a seeig of things. Having then learned that there was at Al Maks a hill in which had accuulated a large quantity of human bones, we went there, and we saw a small hill of considerable extent composed of the remainss of human corpses.