Free Will (Sam Harris)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 146

Sam Harris is vandaag een van de bekendste atheïstische intellectuelen. Dit boekje (66 pagina's tekst) volgt op titels als "The End of Faith" en "Letter to a Christian Nation".

Het hoofdthema van "Free Will" luidt: "vrije wil is een illusie. Onze wil is niet door onszelf voortgebracht." (p5) en "ofwel is onze wil bepaald door voorafgaande oorzaken, en zijn we er niet verantwoordelijk voor, ofwel is hij het product van toeval, en zijn we evenmin verantwoordelijk" (p5). We zijn ons slechts bewust van "een klein deel van de informatie die ons brein verwerkt op elk ogenblik" (p7). Maar verderop verdwijnt ook dit kleine deel in het niets: "de intentie om het ene te doen en niet het andere, heeft zijn oorsprong niet in ons bewustzijn" (p8).

Niet alle bekende atheïsten delen het standpunt van Sam Harris. Dennett ontkent het bestaan van een vrije wil niet, en Dawkins verwijst naar ...

Fundamentalisme

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 408

Veel mensen zijn bang voor moslimfundamentalisten. Die proberen met geweld de sharia in te voeren over de hele wereld. Hun regels zouden voor iedereen moeten gelden, daar zijn ze heel open over. Deze fundamentalisten vormen een bedreiging voor de democratie en voor de rechtsstaat, zoals wij die hier hebben opgebouwd. Maar er zijn ook nog andere fundamentalisten. Die vormen ook een bedreiging voor de rechtsstaat, maar ze zijn daar minder open over. Christenfundamentalisten proberen ook hun eigen regels ingevoerd te krijgen. En ze gebruiken ook geweld. In de USA zijn al verschillende abortusartsen vermoord door christenfundamentalisten. Maar de grootste bedreiging vormen ze voor de wetenschap. In hun geschriften en op hun websites doen ze het voorkomen alsof ze op zoek zijn naar de waarheid, maar niets is minder waar. Dank zij hun activiteiten geloven momenteel 40 % van de inwoners van de USA in leugens.

Intelligent design

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 218

Mensen bouwen woningen, voertuigen, wapens en gereedschap. Dieren doen dat ook, tot op zekere hoogte. Wat is het verschil? Een spin bouwt een web om vliegen te vangen. Een wevervogel bouwt een bewerkelijk nest voor zijn geliefde. Maar het nest dat hij het volgend jaar bouwt ziet er precies het zelfde uit. Chimpansees gebruiken stokjes op termieten uit gaten in boomstammen te peuteren, maar ze proberen niet hun techniek te verbeteren. Van de wevervogel kun je zeggen dat die het puur op instinct doet. De chimpansee heeft zijn techniek waarschijnlijk zelf uitgevonden, of geleerd van een soortgenoot. Maar wat hij produceert komt niet in de buurt van wat mensen maken.    

De emergentie van bewuste ervaring

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 142

Afzonderlijke objecten, met hun typische eigenschappen, kunnen samen een nieuw object vormen met eigenschappen die niet aanwezig waren in de delen. Zulke nieuwe eigenschappen noemt men emergent. In die welbepaalde betekenis zal ik het woord in deze blog gebruiken.

De maat van het bewustzijn

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 68

Mensen kunnen zich bewust zijn van de buitenwereld en hun van gewaarwordingen, gevoelens en beelden. Of niet. Bewustzijn vindt soms plaats, en soms zijn we ons nergens bewust van. Maar het bewustzijn is geen deel van ons wezen, zoals een arm of de hersenen. Het is iets wat we doen, een activiteit, zoals lopen of vallen. De vraag is of dieren dezelfde gewaarwordingen hebben. We zien wel hoe een kat haar prooi besluipt, zich verschuilt en het goede moment kiest om toe te slaan, maar misschien lijkt dit alleen maar op bewustzijn, en vertonen dieren slechts automatisch gedrag dat enkel lijkt op het onze.

Dat was alleszins de mening van Descartes ...

waarom we allemaal verschillen

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 16

Waarom lijken identieke tweelingen niet op elkaar "als twee druppels water", zelfs als ze samen opgroeiden?

Om hier onderzoek naar te doen hebben wetenschappers 40 genetisch identieke muizen blootgesteld aan een rijke omgeving met talrijke keuzemogelijkheden. Na verloop van tijd hadden alle dieren verschillende ervaringen opgedaan, en vertoonden ze erg verschillend gedrag.

Thomas Nagel en teleologie

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 13

Ik heb enkel de recensie in De Groene Amsterdammer gelezen (Jaargang 137, Nummer 20), maar wil toch enkele woorden kwijt over het nieuwe boek van Thomas Nagel: Mind and Cosmos: Why the Materialist Neo-Darwinian Conception of Nature is Almost Certainly False. Het is een boek dat veel mensen op filosofie.be nog meer zal interesseren dan mijzelf. Immers, Nagel komt als atheïst met dit boek zo dicht als mogelijk is bij de theorie van Intelligent Design.

De demon in ons DNA

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 19

Ik moet een schilderij ophangen, maar ik zit met een ernstig probleem. Heb ik er wel de gepaste genen voor?

Men zegt immers dat we genen hebben "voor" iets. Maar hoe kon de natuur die ons allen heeft voortgebracht weten dat ik later ooit een schilderij zou moeten ophangen? En heb ik wel genen voor tv-kijken of autorijden?

Ik heb alle genen die de wetenschap volgens de dagelijkse pers reeds ontdekt heeft doorlopen. Er zijn godgenen, agressiegenen, grootmoedergenen, intelligentiegenen, jennifer-anistongenen, sexuele geaardheidgenen enzovoort, maar voor al die huishoudelijke dingen waar ik dringend aan moet beginnen sta ik met lege... genen.

De evolutie van xenofobie

In de blog: : Wereldvreemd datum reacties: 8

Het merendeel van ons gedrag spruit voort uit onbewuste impulsen. We laten ons leiden door emoties en intuïties, zonder de neigingen die dat oplevert aan een kritisch onderzoek te onderwerpen. Zulk onderzoek zou ook in de meeste gevallen contraproductief zijn, omdat die emoties en intuïties een lange voorgeschiedenis hebben, en vaak voortvloeien uit evolutionaire selectie of uit persoonlijke ervaringen die ons hebben geleerd wat in de gegeven situatie de juiste respons is. Slechts in een kleine minderheid van de gevallen houden we ons bewust bezig met wat we doen, en vragen we ons af wat de juiste handelwijze zou zijn, en waarom.

Materie - dood en wedergeboorte

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 73

Er is een tijd geweest toen mensen geen onderscheid maakten tussen stoffelijke en geestelijke zaken. Al de gekende dingen (of: al de dingen die het waard waren gekend te worden) waren actief ("agents"). Hun verschijning en uitwerking waren onscheidbaar. Ook tijdens het animisme (de meest succesvolle filosofie ooit) waren bewegers geen onstoffelijke geesten maar actieve dieren (raven, slangen, muizen, vliegen) die men zag vluchten van een kadaver. Toen onstoffelijke geesten waren uitgevonden werd materie dode materie.

Een boeiende paper uit 2010 van Evelyn Fox Keller zegt nu dat de dagen van het dualisme, dat we in een of andere vorm al kennen sinds Plato, geteld zijn.

Is beschaafd gedrag evolutionair voordelig?

In de blog: : Filosofische overpeinzingen datum reacties: 35

Beschaafd zijn, in de zin van "beschaafd gedrag vertonen" wordt algemeen als een positieve eigenschap gezien. Het begrip zit dicht bij "beleefd gedrag" maar het omvat ook: het respecteren van andere meningen, kunnen relativeren, mededogen vertonen, enz. Een beschaafde maatschappij honoreert een dergelijk gedrag en het vormt de basis voor onze westerse democratie.

De vraag is of "beschaafd gedrag" in evolutionaire zin nou wel zo'n gunstige eigenschap is. Het werkt nl. alleen maar als iederéén in die maatschappij beschaafd gedrag vertoont - quod non.

Eerbetoon aan moeder Anna

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 17

Moeder Anna werd in 1899 geboren als kind van dagloners. Wanneer ze acht was werd ze uitbesteed aan een herberg, zodat ze verzekerd was van dagelijks eten en een bed. Dat was meer dan haar ouders konden bieden.

Daar moest ze wel voor werken: wassen, kuisen en aanslepen, zeven dagen op zeven. Geen wonder dat ze niet groter werd dan anderhalve meter. Ze leerden haar dat werken het lot der mensen is, en ze leerde plechtig te danken voor elk bord eten.

Het was toen algemeen gebruik op het platteland om arme kinderen uit te besteden. In de negentiende eeuw werden ze zelfs op cafétafels uitgestald en per opbod toegewezen. Anna was niet ongelukkig. Haar meesters werkten bijna even hard als zij, en ze namen haar op in hun midden, op de harde manier die toen gewoonte was. Ze had twee families, waarvan ze de ene bijna nooit zag, en ...