Europa en de mensen zonder geschiedenis (1)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 4

Het boek Europe and the people without history van de befaamde antropoloog Eric Wolf is een klassieker uit 1982, maar in het voorwoord door T.H. Eriksen voor de uitgave van 2010 wordt het met recht een boek voor de eenentwintigste eeuw genoemd. Europe and the people without history is een poging tot antropologische geschiedschrijving, dus met oog voor globale processen maar ook voor lokale contexten. Dat was volledig nieuw in 1982, en, hoewel het belang ervan algemeen erkend is, nog steeds zeldzaam. Het boek is helaas nooit in het Nederlands vertaald. Omdat het onmogelijk samen te vatten is, zal ik hier enkele citaten vertalen. Hier alvast een stukje uit de inleiding. Later meer.

Hoe Steven Pinker van bommen ging houden.

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 44

Pinker's laatste boek, "The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined" (2011) werd met enthousiasme onthaald. De boodschap van het boek luidt: “we leven mogelijk in het meest vreedzame tijdperk uit het bestaan van onze soort". Of anders gesteld: maak nou niet zoveel drukte over al die Westerse oorlogen en bombardementen vandaag de dag.

Het succes van doorzetters (Angela Lee Duckworth)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 12

Mensen zoals ik stellen zich een doel maar beslissen al vlug weer wat anders te gaan doen. Dan zijn er ook die zich koppig bij hun plan houden, en ondanks tegenslag blijven doorgaan - langzaam maar beslist, zoals de schildpad van Aesopus.

Psychologe Angela Duckworth heeft met haar onderzoek aangetoond hoe deze eigenschap (die ze "grit" noemt) meer doorslaggevend is bij het voorspellen van toekomstig succes dan de IQ. Het lijkt voor de hand te liggen, maar in een tijd waar determinisme hoogtij viert doet het dat niet. Niemand vond het in die tijd nodig na te gaan of een hoge IQ wel samenvalt met toekomstig succes, terwijl IQ-testen gebruikt worden bij de selectie van personeel.

Buitengewoon talent - een hoge IQ - is geen garantie voor succes. IQ en grit staan dikwijls haaks op elkaar of zijn licht tegengesteld. Dat is logisch, want een IQ-test duurt enkele minuten en kan doorzettingsvermogen niet ...

De oorlog der Goeden

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 44

Goede Mensen hebben altijd Goede Redenen om bommen te gooien. Er is immers nooit een oorlog begonnen zonder een Goede Zaak.

John Kerry twijfelt er niet aan dat hij een Goed Mens is. Kort na de gasaanval in Syrië verklaarde hij met bevende stem:

Het afslachten van burgers zonder onderscheid, het doden van vrouwen en kinderen en onschuldige toeschouwers door middel van chemische wapens is een morele obsceniteit. Het is onvergeeflijk en - ondanks de excuses en verdraaiingen gefabriceerd door sommigen - onweerlegbaar [...] Deze internationale norm kan niet overtreden worden zonder gevolg.

Wie betaalt voor wetenschap?

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 13

Steeds meer wordt wetenschappelijk onderzoek gefinancierd door u en mij.

We betalen er elke dag voor door belastingen, door de producten en diensten die we aankopen en door giften aan fondsen zoals "kom op tegen kanker".

Er hebben zich in de loop van de tijd verschuivingen voorgedaan. Vroeger werd onderzoek vooral betaald door rijke weldoeners, of door de onderzoekers zelf. Darwin's beroemde reis op de Beagle was gefinancierd door de Britse overheid om onderzoek te doen naar navigatie; zijn eigen onderzoek werd door zijn familiekapitaal betaald.

Het mogelijk einde van de wereld

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 45

Tussen de recente stortvloed aan eindtijdvoorspellingen bevinden zich enkele waarschuwingen van prominente wetenschappers, waar we wél beter aandacht aan zouden besteden. Klassiek is het Einstein-Russell Manifesto uit 1955, waarrond tal van wetenschappers zich schaarden:

"We moeten onszelf niet langer afvragen welke stappen een militaire overwinning zullen brengen, want zulke stappen bestaan niet meer; de vraag die we onszelf moeten stellen is: welke stappen moeten we nemen om een militaire strijd te vermijden waarvan de uitkomst een ramp is voor alle partijen? [...] Het probleem dat we u voorleggen is het volgende: zullen we een eind maken aan de menselijke soort, of zullen we oorlog afwijzen? "

Armoede als plan

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 12

De paper "Growth in a Time of Debt" van Reinhart en Rogoff (2010) was lang een hit in politieke middens. Beleidsmakers citeerden het wanneer ze "moedige" maatregelen namen. Een van de kernpunten van de studie is dat het Bruto nationaal product (BNP) veel minder gaat groeien als de schuld van een land meer is dan 90% van dat BNP. Met andere woorden, het gaat beter met een economie als ze minder schulden heeft; en om minder schulden te maken dienen, vanzelfsprekend, sociale voorzieningen afgebroken te worden.

Wetenschap en scepsis

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 44

Opmerking vooraf: dit is niet mijn eerste blog over hedendaagse wetenschappelijke gewoontes. De wetenschappelijke vooruitgang is te belangrijk voor de samenleving om te aanvaarden dat ze verwordt tot een zoveelste dogmatische eredienst. Als we niet langer in een gedicteerde wereld willen leven, dan hebben we nood aan scepsis tegenover de wetenschappelijke wereld, evenzeer als tegen kwijnende religies en inventieve slakkenzalf venters.

~

Op 4 juli 2013 ontving bioloog O. Cobange, van het Wassee Institute of Medicine in Asmara, het bericht dat zijn onderzoek aanvaard was voor publicatie door het Journal of Natural Pharmaceuticals. Zijn "paper", die handelde over kankerbestrijding met een chemische stof uit korstmos, was twee maanden eerder ingezonden. En wat er in stond was volledig bij elkaar gefantaseerd door John Bohannon, een journalist van Science, een van de belangrijkste wetenschappelijke tijdschriften ter wereld. Noch Cobange, noch zijn instituut hebben ooit bestaan.

De gok van Sam Harris

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 40

In de drie jaar die volgden op het verschijnen van "The Moral Landscape: How Science Can Determine Human Values" van Sam Harris, werden er bakken kritiek geuit. Om te voorkomen dat de indruk zou ontstaan dat het boek afdoende weerlegd is, besloot Sam Harris een wedstrijd uit te schrijven. Wie er in slaagt hem van mening te doen veranderen zal hij 20.000 dollar betalen, maar er is ook een troostprijs van 2.000 dollar voor de beste poging. De winnaar van de eerste prijs (als er een is) wordt door Harris zelf aangeduid. Dat kan ook niet anders, want de opdracht is: hem van mening doen veranderen. De troostprijs wordt uitgereikt door een buitenstaander. Als je je kans wil wagen moet je je tekst insturen in de week van 2 tot 9 februari 2014.

Mensenrechten als excuus voor oorlog

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 5

Wat was de belangrijkste gebeurtenis van de twintigste eeuw? Een Europeaan zal al snel de opkomst en de ondergang van het fascisme of het communisme, of de twee wereldoorlogen noemen, maar voor anderen zijn deze gebeurtenissen, hoe bloedig ook, slechts lokale burgeroorlogen. De gebeurtenis die het verloop van de wereldgeschiedenis een definitieve wending heeft gegeven in de twintigste eeuw is het einde van het kolonialisme, de onbetwiste wereldheerschappij door het Westen. De talrijke "humanitaire" oorlogen die vandaag gevoerd worden, zijn daar uitlopers van.

In 2005 wijdde Jean Bricmont hieraan zijn boek "Impérialisme humanitaire. Droits de l’homme, droit d’ingérence, droit du plus fort ?" (vertaald als "Humanitaire Interventies - Mensenrechten als excuus voor oorlog"). Jean Bricmont is professor theoretische fysica aan de universiteit van Louvain-La-Neuve. Hij is bekend van zijn kritiek op het postmodernisme samen met Alain Sokal, maar is daarnaast ook een criticus van het Westers imperialisme, en, zoals Noam ...

Onze Amerikaanse kernwapens

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 3

In Europa liggen vermoedelijk 200 Amerikaanse atoombommen opgeslagen, met een gezamenlijke kracht om 2000 steden te vernietigen. In Nederland en België liggen er elk zo'n twintig. Dat weten we dank zij wikileaks, niet dankzij onze opeenvolgende "democratische" regeringen.

Israel, Armageddon en de AIPAC-lobby

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 12

AIPAC (American Israel Public Affairs Committee) ontstond in de jaren vijftig. Vanuit de Joodse gemeenschap begon het te groeien tot een organisatie die congresleden en presidenten aanpakt. Van éénmansbedrijf in 1950 groeide het uit tot een organisatie met 100.000 medewerkers en een 34 miljoen dollar budget, en is te vergelijken met de pro-Israël anti-deflamation ligue (AFL) die zo'n 40 miljoen opstrijkt.