Ons talent voor verstandhouding

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 116

Culturele aannames over de onvermijdelijkheid van oorlogen beïnvloeden wetenschappelijke interpretaties en verhinderen een ernstig onderzoek naar alternatieve scenario's voor gewapende conflicten. Dit boek van antropoloog Douglas P. Fry tracht dit tij te keren door harde wetenschappelijke feiten naast onze heersende intuïties te houden. Zijn conclusie is dat oorlog geen erfelijke noodzaak is, en dat mensen van nature uitgerust zijn met een grote bekwaamheid om geschillen langs geweldloze wegen op te lossen.
Een boek dat te laat is voor de tientallen miljoenen medemensen die we vorige eeuw hebben opgeofferd aan onze bekrompen vooroordelen, maar misschien niet te laat is voor wie opgroeit aan het begin van deze eeuw.

Tweelingen en erfelijkheid

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 0

Onlangs verscheen een meta-analyse van alle studies van erfelijke kenmerken die de laatste halve eeuw op tweelingen werden uitgevoerd. Dat zijn 2748 studies waarbij samen meer dan 14 miljoen tweelingen werden onderzocht. In het totaal werd de erfelijkheid van 17804 kenmerken bekeken. Een alom bewonderd huzarenstuk, maar hieronder toch enkele opmerkingen.

Simone van Saarloos

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 115

Ik weet niet hoelang ik al van leer trek tegen de evopsych pseudowetenschap, maar ik weet wel zeker dat ik er doodmoe van word. Eindeloos is de rij apologeten die opduiken telkens er een afdruipt. Als seksueel conservatieve ideologie moet de evolutiepsychologie niet onderdoen voor evangelisten of islamisten. Vrouwen en mannen hebben hun plaats, zeggen ze allemaal. Dat is nu eenmaal lang geleden vastgelegd en verandering brengt de beschaving in gevaar. Ik zie maar weinig verschil op dat gebied tussen Steven Pinker en Bill O'Reilly of Anjem Choudary.

De universele waarden van het Pentagon

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 1

Kan er een internationale gedragsnorm bestaan, waaraan elk land zich te houden heeft? Dat valt, op dit ogenblik in de geschiedenis, te betwijfelen. Er zijn immers talrijke culturen en tradities, en wat voor de een de norm is, is voor de ander een verschrikking. Dat is geen cultuurrelativisme, het is slechts de erkenning van het feit dat niet alle culturen gelijk zijn, en dat een gemeenschappelijke metacultuur slechts kan ontstaan in een wereldwijde open samenleving. Het Pentagon meent blijkbaar zelf de hoeder te zijn van universele waarden, en die met geweld te moeten opleggen.

Rationele idioten (Amartya Sen)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 15

Filosoof en econoom Amartya Sen - ontvanger van de Nobelprijs Economie 1998 - is een belangrijk criticus van de huidige wurg-ik-of-wurg-jij economie die vulgair egoïsme tot eredienst verheft en daardoor hele naties in het verderf stort, van Irak tot Griekenland. Zijn essay "Rational Fools" is geen schelden naar hen die dit soort economie verdedigen, maar een verdere analyse van het mensbeeld dat deze verdedigers aanhouden: dat van een puur uit "rationeel egoïsme" handelende economische speler. En hoe we ons mensen voorstellen heeft direct verband met hoe we met hen omgaan.

De derde wereldoorlog en de vierde

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 35

Men moet geen helderziende zijn om de volgende wereldoorlog te voorspellen. Internationale conflicten nemen overhand toe, de wapenindustrie schept aan de lopende band krachtiger, "intelligenter" wapentuig dat schreeuwt om rendement en vooral, twee religieuze wereldspelers kunnen geen afstand doen van hun aanspraak op exceptionalisme - ze menen dat het beter is voor de hele wereld onderworpen te zijn aan hen, de Uitzonderlijk Deugdzamen. Die twee spelers zijn de christelijke VS en de islamistische IS.

Een gevaarlijk gebrek aan vrede

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 141

Ik heb eerder al verwezen naar studies die aangeven dat het openen van grenzen voor personen uiteindelijk voordelig is voor alle partijen. Maar de vrijheid van beweging die de invloedrijkste economen vandaag bepleiten voor producten (goederen en informatie, zie de Chicago school) wijzen ze af als het om mensen gaat. Ze zijn kampioenen van de vrije markt, maar zonder vrije mensen.

"Waarover men niet spreekt" (van Wim van Rooy - gast Anders Breivik.)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 11

Dit is het meest voor de hand liggende boek dat vandaag had kunnen verschijnen. Het is een opsomming van alle slordige veralgemeningen, overhaaste beschuldigingen en kwaadwillige stemmingmakerij tegen vreemdelingen. Nu oorlogsvluchtelingen Europa overspoelen zetten de ruw gebekte marktkramers van de haat snel hun kraampjes op onder luid applaus van het rechts gepeupel. Het werden meer dan zeshonderd bladzijden, een getal dat vooral de omvang van onze hatelijke waanideeën aantoont.

"Atheïsme als basis voor de moraal" (Dirk Verhofstadt)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 30

Filosoof Dirk Verhofstadt zoekt een ethiek die geldig is onder de bewoners van een plurale samenleving, in de vorm van tien geboden die geen god vereisen. Hier een samenvatting met enkele bemerkingen.

Vervoer (van mensen, goederen en teksten) gaat steeds sneller. Culturen en religies die elkaar vroeger nauwelijks kenden lopen steeds meer door elkaar en trappen bij gelegenheid op elkaars tenen. Zo is "doodt wie andere goden aanbidt" (een geschreven gebod in de monotheïstische religies) niet direct een goede ethische regel in een samenleving waar de meerderheid van de bevolking uit andersdenkenden bestaat.

Helikoptergeld

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 56

Wanneer centrale banken de intrestvoet aanpassen, verschuiven ze in werkelijkheid geld. Als de intrestvoet verhoogd wordt, gaat er geld van mensen met schulden naar schuldeisers. Als de interestvoet verlaagd wordt, verliezen spaarders geld en winnen leners. Dat is de klassieke manier waarop centrale banken (trachten) de economie aan te sturen. De vraag is of het niet efficiënter is dat geld direct te storten aan de consument.

Christendom en militarisme

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 38

Deze afbeelding - Christus met een vuurwapen - zal nogal wat Europese christenen schokken. Toch is ze niet bedoeld als spotprent. Het is een afbeelding uit de VS die christenen op het hart drukt dat ze helemaal niet tegen wapengeweld hoeven te zijn. Ze is in alle ernst gemaakt en verspreid door overtuigde gelovigen. Hun boodschap is dat ook Christus vóór wapens was, en vandaag onomwonden de kant van de National Rifle Association zou kiezen. Christelijkheid en wapenbezit in de VS vallen trouwens geografisch samen: het NRA heeft net zoals het christendom haar grootste aanhang op het platteland en in het zuiden.

Bombardeer Molenbeek

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 13

Volgens de Guardian is Molenbeek 'Europe's jihadi central' en volgens De Telegraaf is het de 'jihad-hoofdstad van Europa'. Volgens RTL is het een broedplaats voor Terrorisme. Dus waarom zouden we Molenbeek niet bombarderen? Met onze chirurgische raketten kunnen we de vijand immers wegvagen zonder burgers te raken, althans niet noemenswaardig. Of zou het opeens minder eenvoudig worden als die burgers niet zo ver weg meer zijn?