De maat van het bewustzijn

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 68

Mensen kunnen zich bewust zijn van de buitenwereld en hun van gewaarwordingen, gevoelens en beelden. Of niet. Bewustzijn vindt soms plaats, en soms zijn we ons nergens bewust van. Maar het bewustzijn is geen deel van ons wezen, zoals een arm of de hersenen. Het is iets wat we doen, een activiteit, zoals lopen of vallen. De vraag is of dieren dezelfde gewaarwordingen hebben. We zien wel hoe een kat haar prooi besluipt, zich verschuilt en het goede moment kiest om toe te slaan, maar misschien lijkt dit alleen maar op bewustzijn, en vertonen dieren slechts automatisch gedrag dat enkel lijkt op het onze.

Dat was alleszins de mening van Descartes ...

Vragen over conformisme en scepticisme

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 78

Welke ook onze cultuur, opvatting of traditie is, ieder van ons heeft dezelfde nood aan zingeving, verwondert zich over dezelfde kosmos en zoekt antwoorden op dezelfde morele vragen.

Zoals voordien in mijn blog over vrijheid en determinisme, tracht ik ook hier enkele vragen op een rijtje te zetten die kunnen bijdragen tot meer duidelijkheid over conformisme en scepticisme.

Een conformist verwerpt wat vreemd is.
Een scepticus onderzoekt wat vertrouwd is.

De religie van wetenschappers.

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 73

Ik postte voordien het relaas van een discussie over religie en wetenschap die plaatsvond onder topfysici in 1927, en opgetekend werd door Werner Heisenberg. Hier wat aanvullende informatie.

De psycholoog James H. Leuba onderzocht het geloof van wetenschappers in de US een eerste keer in 1914. In een steekproef van 1000 natuurwetenschappers bleek 58% ongelovig of onzeker, een cijfer dat opliep tot 70% onder de 400 "belangrijkste" wetenschappers. Dit onderzoek werd herhaald twintig jaar later, in 1933. Het geloof onder topwetenschappers was merkbaar gedaald.

In 1998 werd dit onderzoek nogmaals herhaald door onder anderen de historicus Edward J. Larson. Opnieuw werd een snelle daling van het aantal gelovigen onder topwetenschappers vastgesteld. Deze daling was het belangrijkst onder biologen.

De crisis

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 14

In Europa worden vandaag meer voedselpakketten uitgedeeld dan aan het eind van de Tweede Wereldoorlog.

Bijna 25 miljoen Europeanen zitten zonder werk. Sterkst getroffen zijn Griekenland en Spanje, waar meer dan een kwart van de beroepsbevolking, en meer dan de helft van de jongeren geen werk heeft. Maar de werkloosheid stijgt ook in andere Europese landen zoals Luxemburg, Nederland en Oostenrijk. In Engeland, het zevende rijkste land ter wereld, doen elke dag een half miljoen Britten beroep op een voedselbank. Daarbij zijn ook mensen die een job hebben, maar niet rondkomen met hun loon.


Déjà Vu (over privacy)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 18

Déjà Vu is een SF-film uit 2006. Denzel Washington speelt een politieman die met de handen in het haar zit maar dan in contact wordt gebracht met een geheime eenheid die hem uit de nood kan helpen. Deze eenheid houdt electronische gegevens bij en reconstrueert daaruit het verleden. Het duurt 4 dagen om een reconstructie geheel af te maken; als ze klaar is wordt de vorige gewist om plaats vrij te maken voor de nieuwe, zodat er een soort film ontstaat van wat zich exact 4 dagen geleden afspeelde. In deze reconstructie kan men in- en uitzoemen en veranderen van gezichtspunt, maar niet vooruit- of terugspoelen. Alles wat nodig is is de juiste plek innemen en wachten tot de misdaad langskomt.

Het scenario gaat de mist in op het eind, wanneer de hoofdfiguur in het gereconstrueerde verleden duikt om de lady in distress te redden, daarbij zelf om het leven ...

De mythe van de christenvervolging (Candida Moss)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 51

BijMyth of Persecution veel mensen roept het vroege christendom beelden op van duizenden christenen die samengedreven worden in amfiteaters om ongewapend de leeuwen te trotseren. Anderen denken aan martelaren die levend verbrand of onthoofd worden, of onderworpen aan de gruwelijkste folteringen die men zich kan voorstellen.

Candida Moss, professor New Testament and Early Christianity aan de universiteit van Notre Dame (Indiana, USA) onderzocht de historische gegevens en presenteerde de resultaten daarvan in haar boek "The Myth of Persecution: how early christians invented a story of martyrdom" ("De Mythe van de Vervolging: hoe vroege christenen een verhaal over martelaarschap uitvonden")dat dit jaar verscheen. Dit is het vierde boek van Moss. Haar eerste, verschenen in 2010, ontving een Templetonprijs. Die eer zal haar dit keer vermoedelijk niet te beurt vallen, al dient gezegd dat de christelijke intelligentia verrassend meegaand reageerden. Zo noemt Diarmaid McCulloch het nieuwe boek...

de beste soort geschiedschrijving. Heerlijk leesbaar ...

Houd de dief... verborgen

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 3

Men schat dat wereldwijd elk jaar 2-5% van het bruto binnenlands product ($800 miljard tot $2.000 miljard) illegaal verdwijnt in de zakken van machthebbers en hooggeplaatsten. Cynisch genoeg is dit cijfer het hoogst in de armste landen. In Afrika bedraagt het gemiddelde zelfs 25% van het BBP of $148 miljard.

Europa en de mensen zonder geschiedenis (1)

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 4

Het boek Europe and the people without history van de befaamde antropoloog Eric Wolf is een klassieker uit 1982, maar in het voorwoord door T.H. Eriksen voor de uitgave van 2010 wordt het met recht een boek voor de eenentwintigste eeuw genoemd. Europe and the people without history is een poging tot antropologische geschiedschrijving, dus met oog voor globale processen maar ook voor lokale contexten. Dat was volledig nieuw in 1982, en, hoewel het belang ervan algemeen erkend is, nog steeds zeldzaam. Het boek is helaas nooit in het Nederlands vertaald. Omdat het onmogelijk samen te vatten is, zal ik hier enkele citaten vertalen. Hier alvast een stukje uit de inleiding. Later meer.

Zorgeloos moorden

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 7

Meer dan dertig landen, waaronder de USA, GB, China, Indië, Iran en Israël, beschikken over onbemande aanvalsvliegtuigen die bekend staan als "drones". Er bestaan drones die enkel vooor verkenning gebruikt worden, maar deze post gaat over "killing drones": onbemande tuigen gemaakt om mensen te doden. Zulke drones worden niet ingezet tegen militaire doelen, want die zouden deze vliegtuigen met niet te veel problemen neerhalen. De doelen zijn typisch onbewapend en de aanslag gebeurt onverwacht, bijvoorbeeld om terroristen of andere tegenstanders uit te schakelen. Aangezien de slachtoffers niet gekend zijn, de plaatsen waar ze gedood worden geen oorlogsgebied, en er geen rechtszaak die naam waardig heeft plaatsgevonden (waarbij de doodstraf hoe dan ook uitgesloten is), is "moord" de enige juiste aanduiding. De landen die vandaag het meest moorden met drones zijn de USA, GB en Israël.

Hoe Steven Pinker van bommen ging houden.

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 44

Pinker's laatste boek, "The Better Angels of Our Nature: Why Violence Has Declined" (2011) werd met enthousiasme onthaald. De boodschap van het boek luidt: “we leven mogelijk in het meest vreedzame tijdperk uit het bestaan van onze soort". Of anders gesteld: maak nou niet zoveel drukte over al die Westerse oorlogen en bombardementen vandaag de dag.

De demon in ons DNA

In de blog: : Over de ethiek van de seculiere samenleving datum reacties: 19

Ik moet een schilderij ophangen, maar ik zit met een ernstig probleem. Heb ik er wel de gepaste genen voor?

Men zegt immers dat we genen hebben "voor" iets. Maar hoe kon de natuur die ons allen heeft voortgebracht weten dat ik later ooit een schilderij zou moeten ophangen? En heb ik wel genen voor tv-kijken of autorijden?

Ik heb alle genen die de wetenschap volgens de dagelijkse pers reeds ontdekt heeft doorlopen. Er zijn godgenen, agressiegenen, grootmoedergenen, intelligentiegenen, jennifer-anistongenen, sexuele geaardheidgenen enzovoort, maar voor al die huishoudelijke dingen waar ik dringend aan moet beginnen sta ik met lege... genen.