Over Aristoteles, publieke ruimte en ‘Filosofie.VL’

In de blog: : De Neo-Cynicus datum reacties: 7

In dit artikel schetst Andreas Lauwers a.k.a De Neo-Cynicus de vergelijkbaarheid van polis en stad binnen een actueel gesitueerd kader...

... en vraagt hij zich post scriptum af of zoiets als Filosofie.BE wel geldig is indien het een exclusief Nederlandstalig platform blijkt.

De mathematisering van de Ideeën

In de blog: : Porphyrios datum reacties: 2

De mathematisering van de Ideeën Een onderzoek naar de invloed van wiskunde en pythagoreïsme in Plato’s metafysische ontwikkeling

  1. Inleiding

In opmerkelijke tegenstelling tot de traditionele Plato-interpretatie binnen de Academie zelf, is de rol van pythagoreïsme en wiskunde bij hedendaagse (of laat-moderne) interpretaties van Plato’s filosofie vaak onderbelicht ten gunste van een beeld van Plato’s ontwikkeling in termen van de invloed van met name Socrates, Heraclitus en Parmenides met in de late dialogen (hooguit) een wijziging van de metafysica en methodologie in de richting van Aristoteles’ classificaties. Dit beeld heeft met name Aristoteles’ opvallend pythagoreske beschrijving van Plato’s (latere) leer (welke leer hij daarbij overigens fel bestreed) in met name Boek A van ‘Metafysica’ problematisch gemaakt, hetgeen in de 20ste eeuw tot een verwoede controverse over Plato’s ‘echte’ metafysica heeft geleid tussen met name aanhangers en tegenstanders van een ‘ongeschreven leer’ die Plato zou hebben onderwezen ...

Ter wille van het heil

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 10

Boehm (zie voorgaande teksten te vinden via de tag onderaan) neemt in zijn Politiek de vraag ernstig of in een maatschappij het onderscheid tussen heersers en onderdanen noodzakelijk is (of nog, dat jij je brood moet verdienen terwijl anderen het brood dat ze niet hebben gemaakt gewoon krijgen). Hij begint, op zijn eigenzinnige manier, bij een wel erg vroege tekst over politiek, die van Aristoteles. En inderdaad begint Aristoteles vrij snel, in zijn eerste boek en meteen na zijn inleidende woorden, over een klassenmaatschappij, in zijn tijd nog het onderscheid tussen meesters en slaven. Het gaat me hier om de volgende vertaling van Boehm:

Het is noodzakelijk dat zich eerst datgene met elkaar verbindt, waarvan het ene niet zonder het andere kan zijn, zoals het vrouwelijke en het mannelijke ter wille van de voortplanting (...) en het van nature heersende en het beheerste ter wille van het heil. Nu is, wat ...

Atomisme in de filosofie en de wetenschap

In de blog: : De zwarte doos datum reacties: 21

Atomisme is de leer dat materie bestaat uit gelijksoortige blokjes. Net zoals Lego onderscheiden die blokjes zich enkel door hun vorm, hun grootte, en hun plaats. Verschillen tussen bijvoorbeeld suiker en zout ontstaan er enkel maar omdat suiker en zout een ander 'arrangement' van blokjes vertonen. Het gevolg is dat je suiker en zout kunt 'bouwen' - zolang je maar de juiste blokjes hebt. Het idee bestond al bij de Griekse filosofen.

De westerse wetenschap is sterk beïnvloed door atomisme, een voorbeeld is dat men ook nu vaak spreekt van de 'bouwstenen van de materie'. Die invloed zorgt ervoor dat we zoeken naar de 'fundamentele deeltjes', de kleinste blokjes waaruit materie is opgebouwd, en die blokjes zijn intussen zo klein dat we weten dat ze in de dagelijkse leefwereld nooit als kenbare blokjes optreden.

In deze blog wil ik uitleggen dat dit het volledige verhaal niet is voor de wetenschap, maar ...

Rijke schat

In de blog: : harm klifman datum reacties: 18

Inmiddels al een kleine 25 jaar lang houd ik een boekenschrift bij. Een dik en stevig schrift met een hardkartonnen omslag. Achterin noteer ik alle boeken die ik lees, per maand geordend, keurig op rij. Voorin schrijf ik van vele een korte recensie en altijd een waardering. Mooie zinnen of passages die ik al lezende tegenkom, schrijf ik over. In de achterliggende jaren vulde ik verschillende dikke schriften met tekstfragmenten die mij opvielen en mij sindsdien dierbaar zijn geworden. Dit nu opschrijvend realiseer ik me dat ik me met deze gewoonte plaats in de oude retorische en poëtische traditie waarin opvallende taalvondsten en invallen werden verzameld in een boekje dat men altijd bij zich had.__

Over ‘kwaliteit’ en wat er met een woord gebeurt

In de blog: : harm klifman datum reacties: 9

Kwaliteit komt van het Latijnse qualitas. Qualitas is een belangrijke term uit de klassieke logica en was in het werk van Aristoteles, de grondlegger van die logica, een van de belangrijkste zogenoemde ‘categorieën’. Door deze categorieën zijn we in staat dingen van elkaar te onderscheiden. Aristoteles onderscheidde er tien waaronder substantie, kwaliteit, kwantiteit, relatie, waar, wanneer en zo meer. In de eeuwen die volgden wisselde het aantal categorieën en welke dan wel, regelmatig. Maar een categorie als qualitas (hoedanigheid) en proprium (eigenschap) zie je wel steeds terug. Voorbeeld: de kleur van een paard is een qualitas, een hoedanigheid, die niet vast ligt. Een paard kan wit, bruin of zwart zijn. Een eigenschap (proprium) ligt wel vast: een paard kan wel hinniken maar niet balken, zoals een ander hoefdier, de ezel.

Waarom links geen tegenspraak duldt

In de blog: : Porphyrios datum reacties: 20

Een interessante vraag is waarom linkse blogs zoals Joop.nl geen tegenspraak dulden. Je zou kunnen denken dat simpelweg omdat men zo zijn best heeft gedaan op het uitvoerige betoog om het eigen gelijk te bewijzen dat men het niet verdraagt dat iemand dat betoog omver schopt, zoals ook niemand het leuk vindt als een ander zijn zorgvuldig opgebouwde zandkasteel omver loopt. Maar waarom bouwt links uberhaupt dat zandkasteel? Ik denk dat het antwoord ligt in wat Freek de Jonge eens zei in een oudjaarsconference: voor rechts is hun belang hun mening terwijl voor links hun mening hun belang is. Omdat de eigen mening het belang van links is, besteedt links er veel aandacht aan. Maar dit impliceert niet alleen een kritiek op rechts (zoals Freek het uiteraard had bedoeld), maar evengoed een aanval op links als je tenminste waarde hecht aan de vrijheid van meningsuiting. Immers, elk mens verdraagt ...