Vrije wil

In de blog: Uitzoeken maar.

In zijn reactie op http://filosofie.be/blog/wetenschappelijke-ethiek/4007/denktank/ vroeg livinus zich af in hoeverre de mens over een vrije wil beschikt.Op deze vraag lijkt mij een redelijk antwoord te geven. Let wel, dat is wat ik hierover denk.

Het menselijk brein werkt vrijwel geheel onbewust. Als mensen gevraagd wordt waarom ze iets gedaan hebben moeten ze òf het antwoord schuldig blijven òf ze komen met een rationalisatie van hun gedrag. Slechts in uitzonderlijke gevallen is gedrag het gevolg van bewuste beslissing na bewuste overweging en zelfs dan is er nauwelijks sprake van volledigheid als het om de factoren gaat die meegewogen worden. Het is ook een kwestie van hoe je vrije wil definieert. Als je je afvraagt wie uiteindelijk de beslissing neemt dan moet je constateren dat jij dat zèlf bent, immers niemand belet jou om iets anders te beslissen. Als je echter van mening bent dat je geen autonomie hebt over wat je waarneemt, dan zijn je beslissingen afhankelijk van factoren buiten jezelf en dan is er een conflict met het idee van vrije wil. Als je dus in staat bent de waarneming van anderen te manipuleren, kun je ook de vrije wil van anderen compromitteren, iets wat iedere goede illusionist weet en in praktijk brengt. Natuurlijk weten demagogen en mensen die anderen indoctrineren dit eveneens. Het enige wapen wat je tegen dat soort charlatans hebt is te eisen dat ze alles wat ze beweren met feitelijke waarnemingen kunnen staven en uiteraard dat je uit eigen waarnemingen kunt constateren dat ze liegen. Dat veronderstelt weer dat je vrije toegang tot empirische kennis moet hebben. Daarom is het van groot belang dat hier wettelijk geen enkele belemmering wordt toegestaan want anders blijft er van vrije wil sowieso niets over. Echter, het blijft zo dat als je uitsluitend op factoren buiten jezelf beslissingen neemt het begrip vrije wil maar betrekkelijk is. We heben een bepaalde bewegingsvrijheid, maar die heeft zijn grenzen.

Tags
vrij, waarneming, wil