Moordende onschuld

In de blog: Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 8 pdf print

Men kent het verhaal van de recente moordpartij in Newtown, Connecticut (USA). Op 14 december 2012 drong een zwaarbewapende man in militair vest een lagere school binnen en vermoordde binnen enkele minuten 26 mensen, waaronder 20 kinderen jonger dan 10. De dader, de 20-jarige Adam Lanza, had net daarvoor zijn moeder omgebracht in hun woning. De wapens, een halfautomatisch vuurwapen en twee zware pistolen, waren haar eigendom.

Iets dergelijks vindt gemiddeld tweemaal per jaar plaats in de US, maar komt ook voor in andere "rijke landen". (Zie ook A Guide to Mass Shootings in America)

Hieronder waarom ik denk dat deze gewelddaden cultureel verklaard en opgelost kunnen worden.

Typisch een gek

Men zal nooit weten wat de geestelijke gezondheid van Adam Lanza was op dat ogenblik. Hij wordt beschreven als teruggetrokken, en zijn opvoeders maakten zich zorgen om hemzelf, niet om zijn omgeving. Ook zijn moeder had geen idee wat mogelijk te gebeuren stond, en hield haar wapenarsenaal niet van hem weg - ze nam Adam zelfs mee naar haar schietclub.

Terwijl de machtige wapenlobby Adam Lanza onmiddellijk krankzinnig verklaarde om zo de discussies over strengere wapenwetten te vlug af te zijn, protesteerden anderen tegen de stigmatisering van psychiatrische patienten als potentiële moordenaars, en verwezen naar de American Psychiatric Association die waarschuwt dat heel wat discriminatie en stigma's van geesteszieken het gevolg zijn van het verband dat door het grote publiek onterecht gelegd wordt tussen geesteszieken en geweld. De meeste geweldplegers zijn niet geestesziek.

Het mocht niet baten, want prompt verscheen een brief op het internet met als titel Ik Ben de Moeder van Adam Lanza en begon een virale carrière van de Huffinton Post tot de New York Times. Het is een schrijnend getuigenis van de moeder van een onhandelbaar en potentieel gevaarlijk kind, maar zonder ook maar enige aantoonbare overeenkomst met Adam Lanza.

Te weinig wapens

Wayne LaPierre, CEO van de National Rifle Association, verklaarde dat aangezien zo'n massamoordenaar wel gek moest zijn, het incident niets te maken had met wapenbezit. Moorden worden gepleegd door gekken en misdadigers, en "the only way to stop a bad guy with a gun is a good guy with a a gun". Als de wapenhandel aan banden gelegd werd zouden de bad guys hun wapens halen op de zwarte markt, en zouden de good guys onbewapend achterblijven. Leerkrachten, zegt de NRA, moeten bewapend worden om de strijd aan te gaan met schietende gekken en kriminelen.

Het leek LaPierre daarbij te zijn ontgaan dat deze school al over gewapende bewaking beschikte, dat de overgrote meerderheid van de schietpartijen worden uitgevoerd met legaal verkregen wapens, en dat een salvo aan zes kogels per seconde onmogelijk tijdig gestopt kon worden, zelfs als de hele school tot de tanden bewapend was.

Rondom de tijd van het incident in Newtown werd in New York een Indiër om racistische redenen onder een rijdend metrostel geduwd door een dakloze. Hoeveel slachtoffers zouden er gevallen zijn als deze dader over een halfautomatisch wapen had beschikt?

Foute genen

De New York Times meldde dat genetici voorbereidingen treffen om het DNA van de dader te onderzoeken, om zo de biologische basis te vinden van extreem geweld. Dit zal nergens toe leiden, zeggen experten in hetzelfde artikel. Zij herinneren aan vergelijkbare missers in de loop van vorige eeuw: nutteloze gedwongen sterilisaties van veroordeelden in de jaren twintig; het fabeltje van het (extra Y-)misdaadchromosoom die in de jaren zestig en zeventig opgeld maakte onder wetenschappers; en de Nederlandse studie aan het einde van de eeuw die tot de slotsom kwam dat een gen aanwezig in alle leden van een misdadige familie, wel het lang verhoopte misdaadgen moest zijn - tot bleek dat andere misdaadfamilies weer heel andere genen hadden.

Maar zo'n vette titel in de New York Times wakkert toch weer de taaie popwetenschap van het genetisch determinisme aan die zo makkelijk ingang vindt bij het grote publiek ("allemaal geprogrammeerd!" hoor ik Dirk Draulans al uitroepen.) Het is een gunstig teken dat bij elke nieuwe oprisping meer ernstige wetenschappers uiting geven aan hun scepsis, maar het is ook ontmoedigend dat reeds zoveel defaitisme is gezaaid in een samenleving die nood heeft aan oplossingen.

Te veel pillen

Een artikel in de Journal of Clinical Psychiatry stelt overtuigend dat 8,1% van spoedopnamen in een psychiatrische afdeling veroorzaakt zijn door voorgeschreven antidepressiva. En het gebruik van voorgeschreven antidepressiva stijgt dramatisch (in de US met 7% per jaar, in Nederland met 6%.)

No Free Lunch is een organisatie van geneesheren die ijvert tegen het uitdelen van etentjes en andere geschenken door de farmaceutische industrie aan dokters. De oprichter, Dr. Robert Goodman, zegt dat zulke marketing, samen met publiciteit voor het grote publiek, de werkelijke drijfkracht vormen achter de snelle stijging van voorgeschreven antidepressiva.

Minstens 14 recente schietpartijen werden gepleegd door gebruikers van antidepressiva. Hierbij vielen 109 gewonden en 58 doden. Bij andere schietpartijen werd geen mededeling gedaan over medicatie gebruikt door de daders. Tussen 2004 en 2011 werden in de US 11.000 gewelddadige zijeffecten van psychiatrische geneesmiddelen gerapporteerd. Daaronder 300 moorden, 3000 manieën en meer dan 7000 gevallen van agressie. Michael Moore, die het bloedbad van 19999 in Columbine High School onderzocht en er de documentaire Bowling for Columbine over maakte, is van mening dat de overheid dringend onderzoek moet doen naar het verband tussen schietpartijen en voorgeschreven antidepressiva (maar zie ook hier en hier. en hier):



Een foute cultuur.

Wat zich afspeelt is niet onvermijdelijk.

Elke tiener in de US heeft meer dan vijfduizend moorden gezien voor hij volwassen wordt, en heeft er misschien honderden "gespeeld". Dit zijn niet de echte moorden die afschuw, walging, wanhoop en paniek oproepen, maar dulle moorden, ontdaan van signalen van een levende, normerende omgeving.

Terzelfdertijd groeit de sociale spanning in een prestatiegekke samenleving. Wie niet wint (en niemand wint de hele tijd) is ongelukkig, en het is makkelijker naar de pillen te grijpen, dan het roer om te gooien in een snel stromende maar strikt gestroomlijnde maatschappij.

De angst te verliezen leidt ook tot een obsessie met geweld, en zet zich naadloos voort in adoratie voor krachtige vuurwapens en stoere gevechtskledij, en in de verering van het militaire bedrijf. De farmaceutische industrie, welvarend door angst, en de wapenindustrie, groot door vaderlandse oorlogsambities, richten zich zoals elke industrie tot de vrije markt, waar het doel niet is het welzijn en de veiligheid van de doorsnee Amerikaan te verhogen, maar winst te maken. Net zoals fabrikanten van tablets en drank doen ze aan product placement en image-building in de media, aan een kostprijs die verantwoord wordt door het gebruik van de waren. Dat heel wat mensen lijken te denken dat wat werkt voor tandpasta en auto's, op miraculeuze wijze geen effect sorteert als het om geweld gaat, toont de macht van intensieve lobbying. Het opgefokte geweld in de media is er, omdat het werkt. Tot grote tevredenheid van de wapenfabrikanten en van het leger, dat altijd nood heeft aan nieuwe generaties afgestompt voetvolk.

Deze angst te verliezen offert uiteindelijk de eigen kinderen, en hele gezinnen in landen waar de US niets te zoeken heeft. Het is niet zo vreemd dat veel van de bloedbaden op scholen worden gepleegd in quasi-militaire stijl, zelfs met kledij en wapens die de uitvoering eerder hinderen dan baten. Militarisme is niet door het Westen uitgevonden; het is tienduizend jaar oud, en in tribale samenlevingen is het misschien nog moeilijker te bestrijden dan in rijke landen. Maar de massamedia die geweld rondpompen als een goedkoop en lucratief massaproduct, werken in het Westen als een brandversneller.

Het spreekt voor zich dat de overgrote meerderheid van fictief geweld en wapengekletter beperkt blijft tot misschien onsmakelijke maar toch onschuldige pleziertjes van kleine burgers; maar het is wel duidelijk dat de groeiende sociale druk en de onderdompeling in toenemend fictief geweld de grenzen verlegt, en vermoorde onschuld verandert in moordende onschuld.


Reacties (8)

   

In 2009 is 'The Montrosity of Christ' gepubliceerd.

In dit boek legt auteur Slavoj Žižek uit dat de bijbel een waarschuwing is waartoe de mens in staat is.
Atheïst Žižek's zelfbeeld is dat niettegenstaande een aantal generaties atheïstische Žižeks, hij nog steeds joods-christelijk is met inbegrip van alle tikkende tijdbommen.

Thema van 'The Montrosity of Christ' is:

Lukas 14:26 (nieuwe testament)
Indien iemand tot Mij komt en niet haat zijn vader, en moeder, en vrouw, en kinderen, en broeders, en zusters, ja, ook zelfs zijn eigen leven, die kan Mijn discipel niet zijn.

Positieve vrijheid als complement van negatieve vrijheid:

1 Samuël 15:3 (oude testament)
Trek daarom op tegen de Amalekieten en versla ze. Wijd al hun bezittingen onvoorwaardelijk aan de HEER. Spaar ze niet, maar dood alles en iedereen: mannen en vrouwen, kinderen en zuigelingen, runderen en schapen, kamelen en ezels.’

Geen verschil tussen haat en liefde in de geest duidt Žižek nader in 'The Montrosity of Christ': http://www.sok.bz/web/media/video/ChristZizek.pdf

Met wat schokkende beschrijvingen een cinematografische illustratie van een en ander: http://www.youtube.com/watch?v=11_jPqVUklk [vanaf 2:34]

Opgemerkt moet worden dat de belangstelling voor het drama in Connecticut tamelijk snel is weggeëbd.
Er is vanaf Columbine, Ohio (1999) een gewenning opgetreden.
Daarnaast kan de NRA Connecticut (2012) - vergeleken met Ohio - nog makkelijker afboeken als 'collateral damage' door te verwijzen naar landen waar vuurwapens aanzienlijk moeilijker te verkrijgen zijn dan in de VS: Tristan van de V. in Nederland en Anders B. in Noorwegen.

In zoverre psychofarmaca gewelddadigheid onderdrukken, is en blijft de nog steeds niet collectief gestelde vraag wat de oorzaak van de (onderdrukte) gewelddadigheid is.

   

Ik geloof niet dat militarisme een verklaring biedt: zodra je zo veel mogelijk mensen wilt vermoorden dan vereist dat simpelweg een militaristische aanpak, dus dat militarisme is meer een gevolg van de uitvoering dan een oorzaak.

Wat volgens mij wel van belang is is dat de Amerikaanse samenleving is gebaseerd op de liberale ideologie. In deze ideologie is het idee van de democratische rechtsstaat een belangrijk idee en dat idee is in wezen dat niet de burgers bang moeten zijn voor de overheid maar dat de overheid bang moet zijn voor haar burgers: de burgers hebben de macht en controleren de Staat in plaats van andersom. Daarom voorziet de Amerikaanse grondwet dat elke Amerikaanse burger recht heeft op het bezit van vuurwapens. Europa is veel meer een politiestaat in de zin dat wij bewust de burgers hebben ontwapend en alle macht bij de Staat hebben gelegd die wij dan maar moeten vertrouwen dat ze het goed met ons voor hebben. Waar wij in Europa op Hobbesiaanse wijze de macht hebben overgedragen aan de overheid als enige soeverein, welke overheid over onze veiligheid dient te waken, hebben de Amerikanen de macht bewust deels in eigen handen gehouden. Daar hoort dan vuurwapenbezit en de kunst om jezelf te verdedigen bij. Veel meer dan de Europeaan, die geleerd is machteloos zijn vertrouwen in de overheid te stellen, is de Amerikaan geleerd voor zichzelf op te komen. En daarbij leert de Amerikaan om met wapens om te gaan als de kern van zijn zelfverdediging. En in zo’n liberale cultuur is het ook logisch dat mensen die zichzelf slachtoffer van de samenleving voelen makkelijker naar hun wapens grijpen om van zich af te bijten.

Daarbij komt dan nog het volgende. Liberalisme is ook de ideologie van het recht: zoals Locke al uiteen zet, is de natuurtoestand al praktisch een paradijs (in tegenstelling tot de meer conservatieve Hobbes die de natuurtoestand beschrijft als een ‘oorlog van allen tegen allen’, zodat er bij Hobbes een sterke Staat nodig is om de ‘wolf’ in de mens koest te houden). De liberaal Locke heeft een veel optimistischer mensbeeld dan Hobbes en het liberalisme schuurt dan ook tegen het anarchisme aan in zijn weerstand tegen de Staat: voor de liberaal is de Staat een noodzakelijk kwaad dat zo klein mogelijk moet worden gehouden. Zoals Locke beschrijft is in wezen de enige legitieme functie van de Staat de instandhouding van de rechtsstaat en de onpartijdige rechtspraak: de Staat moet toezien dat individuen hun vrijheid niet misbruiken ten koste van de vrijheid, leven of bezit van anderen en bij een conflict tussen individuen moeten deze naar een onpartijdige rechter kunnen stappen. In tegenstelling tot het conservatisme (of communitarisme) bemoeit de liberale Staat zich verder niet met het leven van mensen en is dus neutraal ten aanzien van waarden: in de liberale Staat mogen alle individuen en groepen hun eigen geluk zoeken. De Staat ziet slechts toe op de naleving van het recht. Zoals politieke filosofen dat zo mooi en bondig zeggen: de liberale Staat c.q. de publieke ruimte houdt zich niet bezig met ‘the good’ maar slechts met ‘the right’. Dit is trouwens ook de oorspronkelijke betekenis van ‘secularisatie’: religie is prima maar nog slechts een privé-aangelegenheid. De publieke ruimte is waardenvrij en slechts gecontroleerd door het recht. Dit verklaart volgens mij de Amerikaanse obsessie voor het recht en daarmee voor misdaad, hetgeen vervolgens door de populistische (want liberaal-democratische) media is uitgebuit door misdaad tot onderwerp van sensatieverhalen te maken (ten voordele van de conservatieve partijen die graag tegemoet komen aan de zo gecreëerde roep van de verschrikte bevolking om zwaardere straffen). Deze sensationele mediaverhalen over moordende gekken hebben zich diep in de Amerikaanse ziel geworteld, resulterend in onder meer een eindeloze stroom aan films en boeken over serie- en massamoordenaars: elke Amerikaanse puber die wraak wil nemen op de samenleving die hem heeft afgewezen of vernederd, heeft zo een heel arsenaal aan ‘voorbeelden’ van roemruchte moordenaars uit de Amerikaanse geschiedenis tot zijn beschikking. En in zeker opzicht hebben deze misdadigers door alle media-aandacht een soort sterrenstatus gekregen, waarbij dan een competitief effect optreedt, want hoe groter de misdaad hoe meer aandacht en status, resulterend in een soort kosmische strijd tussen de ultieme helden, die met superkrachten de misdadigers proberen uit te schakelen, en de ultieme misdadigers, die heel nihilistisch alleen maar zo veel mogelijk chaos en pijn willen brengen, zoals in bv. de Batman-strips en –films tot uitdrukking gebracht. En zoals The Joker zelf zegt heeft Batman als het ultieme goede The Joker als het ultieme kwade dus als zijn tegendeel nodig: The Joker is net zo belangrijk en dus net zo’n ster als Batman. En voor een gefrustreerde puber is het heel wat makkelijker om chaos en pijn te zaaien dan de wereld te redden, dus een ‘sterrenstatus’ à al The Joker is heel wat makkelijker te bereiken dan een sterrenstatus à la Superman.

   

Landen met strenge wapenwetten en efficiënte controle tellen significant minder doden,slachtoffers en dodelijke ongelukken door wapens. Neem als voorbeeld Japan. Nochtans zijn Japanners niet vies van geweldspelletjes, geweldfilms en slagen ze er in geweld en doodslag virtueel te beleven in plaats van reëel. Sociaal psychologisch onderzoek toont ook aan dat potentiële en reële daders die makkelijker kunnen grijpen naar wapens ook meer slachtoffers maken en dat gewone mensen in een impulsieve vlaag van agressie sneller dodelijke slachtoffers maken als er in de nabijheid een wapen bevindt dat makkelijk grijpbaar is.
Je kan daarom beter mensen van stommiteiten behoeden, door ze te wennen en te conditioneren aan een omgeving waarbij wapendracht wordt ontmoedigd, afgeschaft en veroordeeld, dan andersom.
Je stelt het ook vast bij kinderen en jongeren. Impulsief gewelddadig gedrag zal minder optreden als de kans om zelf klappen te krijgen hoger wordt. Wie daarentegen over een wapen beschikt, kan makkelijk zonder risico een weerloos iemand afknallen. Wanneer machtsverhoudingen tussen mensen scheef worden getrokken door het toelaten van wapens, verhoogt ook de kans op machtsmisbruik door wapens. Leer een chimpansee van een lagere rang een stok te hanteren als wapen en hij slaagt er zelfs in het alfa mannetje van de troon te stoten. En beschik je niet over wapens, dan kan een groep hetzelfde effect hebben tegenover individuen en weerloze personen.

   

Beste BlackBox,

Behalve de twee laatste paragrafen zie ik geen verband met mijn blog.

Aan iedereen de vraag om de bijbel er verder buiten te laten.

   

Beste Porphyrius,

Het klopt mi. ook niet dat de Europa een politiestaat is waarin de burger alle macht aan de overheid heeft afgestaan. Politiek gezien is Europa niet minder liberaal dan de US: we hebben de scheiding der machten en iedereen kan voor het gerecht gedaagd worden. Waar monarchen nog bestaan zijn ze eerder meubilair dan de dictators waar je aan denkt.

Ik zou ook niet weten waarin onze rechtspraak minder "recht" zou zijn dan de Amerikaanse, in tegendeel: ik kan me niet voorstellen dat een door Europa gestart Guantanamo mogelijk zou zijn. Als het op militaire macht aankomt is de US veel minder met recht begaan, denk maar aan Irak, aan folteringen etc... Als het op internationaal recht aankomt, steunt Europa het Internationale Gerechtshof, de US niet. Een burger die een hele politiemacht aan zijde heeft is beter beschermd dan een burger met een arsenaal aan aanvalswapens die zijn buren niet vertrouwt.
Kijk bijvoorbeeld eens naar de immer populaire Glenn Beck:
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=1lRN9_zw-Jw

Je opsplitsing langs Hobbes en Locke is onwezenlijk: Hobbes ontleedde de verlichte monarchieën van zijn tijd, Locke (en Montesqieu) zochten een eeuw later naar democratische uitwegen. Er is geen lockeaans werelddeel en een hobbesiaans werelddeel. Althans niet in de Westerse wereld.

   

Beste ¨Porphyrios,

Je opmerking
<<<Daarom voorziet de Amerikaanse grondwet dat elke Amerikaanse burger recht heeft op het bezit van vuurwapens.>>>
Is een onjuiste voorstelling van zaken die door de wapenlobby verspreid wordt. Het "second amendment" van de Amerikaanse grondwet voorzien in bewapende milities die georganizeerd worden om de staat te verdedigen.

Verder ga je volledig voorbij aan de toch wel erg zichtbare realiteit van verheerlijking van aanvalswapens en het militarisme in de media.

En een Amerikaanse obsessie voor het recht (...?) als verklaring van de aantrekkingskracht van het ultieme kwaad???

   

Dag blackbox
Graag wou ik weten welke 'bijbel' versie je gebruikt.
‘Wie mij volgt, maar niet breekt met zijn vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zusters, ja zelfs met zijn eigen leven, kan niet mijn leerling zijn. ' Breken is toch nog iets anders dan haten hé
groetjes
Pauls

   

Beste Pauls,

Statenvertaling, maar zonder te kijken naar de kanttekeningen.
Het is 'quotemining' die we het beste kunnen negeren, wat mij betreft.

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie