De Gulden Regel

In de blog: Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 1 pdf print

De eenvoudigste omschrijving van de Gulden Regel luidt:

behandel anderen zoals je zelf behandeld wil worden.

Een meer gedetailleerde en praktische omschrijving zou kunnen luiden:

behandel anderen tegemoetkomend. heb je daar slechte ervaringen mee, wees dan terughoudender. heb je daar goede ervaringen mee, wees dan bereidwilliger. tracht zo een goede verstandhouding op te bouwen met je omgeving.

De Gulden Regel is ouder dan om het even welke beschaving, en zelfs ouder dan de mensheid. Zo besluit een studie van het gedrag van wilde ratten:

Wilde Noorse ratten helpen onbekende soortgenoten als gevolg van hulp ontvangen van andere onbekende partners om een gemeenschappelijke taak uit te voeren. Anonieme hulp verhoogde hun neiging om te helpen met meer dan 20%, wat aantoont dat niet-menselijke dieren inderdaad algemene wederkerigheid kunnen vertonen. Dit mechanisme veroorzaakt altruistisch gedrag door voorafgaande sociale ervaring, onafhankelijk van de identiteit van de partner. Algemene wederkeringheid is bijgevolg eenvoudiger en vermoedelijk belangrijker in de natuur dan andere wederkerigheidsmechanismen.

Het boek Experiments in Economics: playing fair with money van Ananish Chaudhuri behandelt dezelfde problematiek aan de hand van economische experimenten. In mijn bespreking hier meldde ik al dat deze experimenten aantonen dat mensen in de loop van talrijke economische transacties blijkbaar hebben geleerd routinematig samen te werken met niet-verwante vreemdelingen, dikwijls in grote groepen, met mensen die die ze nooit terug zullen zien en waarbij iemands reputatie weinig of geen belang heeft. Mensen dragen niet enkel systematisch bij tot liefdadigheid: ze geven bloed en organen aan volslagen onbekenden. Bijgevolg volstaan biologische theorieën als verwantsschapsselectie (“kin selection”) en wederkerig altruisme mogelijk niet om de patronen van brede menselijke samenwerking te verklaren. Economen die bij het hier samengevatte onderzoek betrokken waren stellen een nieuwe theorie voor: sterke wederkerigheid (“strong reciprocity”). Hiermee bedoelt men de aanleg om heilzame normen van samenwerking op te stellen en diegenen te bestraffen - desnoods met eigen schade - die deze normen van samenwerking overtreden, zelfs als het onwaarschijnlijk is dat deze schade ooit op een of andere wijze vergoed zal worden.

Als hierbij niet gestreefd wordt naar eigen voordeel ten koste van de omgeving, valt dit gedrag niet onder egoisme. De wetenschap (vb. Richard Dawkins in The Selfish Gene) spreekt daarom sinds Robert Trivers over wederkerig altruisme (reciprocal altruism.)

De befaamde bioloog Frans De Waal heeft in zijn boek De Aap en de Filosoof heftig geprotesteerd tegen de populaire bewering dat altruisme in wezen huichelarij - verborgen egoisme - zou zijn. Daaruit één paragraaf (p.30):

Bij Wright is de weerklank van Ghiselin te horen als hij antwoordt dat het 'morele dier' in wezen huichelachtig is [...] Om te verklaren hoe we onszelf ondanks deze vertoning onder ogen durven komen, komen deze theoretici ermee aanzetten dat we onszelf voor de gek houden. Als mensen denken dat ze bij tijd en wijle onbaatzuchtig zijn, zo luidt hun redering, verhullen ze hun werkelijke drijfveren voor zichzelf [...]. Het is de ironie ten top dat iedereen die weigert te geloven dat we onszelf voor de gek houden en die denkt dat pure goedheid bestaat, als wensdenker wordt beschouwd, en er dus van wordt beschuldigd zichzelf voor de gek te houden.

De Waal noemt ook het boek "Wederzijdse Hulp" van Peter Kropotkin, dat ik hier geciteerd heb.

Zie ook http://www.sigervanbrabant.be/blog/


Reacties (1)

   

beste siger, ik kan me volledig vinden in wat je stelt maar was hier graag wat dieper op ingegaan omdat ik denk dat deze regel vaak misbruikt word. de regel gaat over hoe je kan geven en niet hoe je kan krijgen . bijvoorbeeld je moet niet aan mijn rug krabben als de jouwe jeukt. geven om te krijgen is een valse daad en zoals de regel zegt zal je die valsheid terug krijgen. (een dienst voor een ander is een wederdienst op zichzelf)

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie