Pleidooi voor de moderne democratie

In de blog: Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 16 pdf print

(deze tekts werd voordien gepost op 29/7/2008 op http://home.scarlet.be/rh/blog/)

Vandaag heeft de democratie meer aanvallen van radicaliserende moslims en radicaliserende libertairen te verduren, dan van nazis en stalinisten. Objectief is een extreem-rechts front aan het ontstaan dat de meerderheid van de bevolking terug wil dringen naar de oude vernedering, die zo vanzelfsprekend was onder koningen en goden.

Er zijn verschillende redenen om de moderne democratie te verdedigen. Ik heb het over de moderne democratie vandaag, met de huidige toestand van techniek, ethiek, consumptie, bevolkingsdichtheid, ontwikkelingsgraad etc.... Ik poneer geen metafysische stelling over democratie, wel een praktische en dringende.

Systemen werken onder bepaalde historische voorwaarden. Ik heb geen problemen met een kalifaat in Bagdad anno 800 CE - het was vermoedelijk een baken van vooruitgang - maar wel met een kalifaat in Europa anno 2020 CE. Het Romeinse keizerrijk had vermoedelijk zijn goede kanten, maar het Derde Rijk was net een rijk te veel.

De moderniteit waarop de moderne democratie stoelt verleent ieder van ons vrijheden die voordien niet bestonden. Door deze moderniteit kunnen we in één mensenleven de wereld afreizen, onbeperkt lezen of spreken met iemand die aan de andere kant van de aardbol zit. Deze enorme vrijheid is gecreëerd door tientallen of honderden medemensen die niet vechten maar spreken.

Misschien is de belangrijkste reden om de democratie te verdedigen dat ze verbeterbaar is zonder bloedvergieten: er is een leerproces ingebouwd in herhaalde verkiezingen. De fysieke strijd om de macht wordt vervangen door een woordenstrijd. Deze verbeterbaarheid zie je elke dag in de strijd om mensenrechten, om bescherming van minderheden, om emancipatie, om rechtvaardigheid, om ontwikkeling, om sociale waarden en om gezondheidszorg.

Een andere reden om de democratie te verdedigenen is dat in een moderne democratie minderheden gerespecteerd worden. Wie homo's of blindgeborenen discrimineert, verliest broodnodige reputatie én schrikt de empathische meerderheid van de kiezers af. Bovendien kunnen kleine minderheden beslissend worden om meerderheden te maken of te breken. Zo kennen moderne democratieën rechten toe aan zelfs kleine minderheden. Minderheden worden niet verpletterd als in een "dictatuur van de meerderheid".

De alternatieven van democratie kunnen verdeeld worden in twee groepen: dictaturen (van technici,clubs, erven, generaals...) voor wie het algemeen belang niet dwingend is, of anarchieën die rekenen op een edele menselijke natuur, maar altijd eindigen zoals Somalia.

Het doel van een moderne democratie is mensen van alle rangen en standen in het politieke en economische proces te betrekken. Algemeen kiesrecht - één stem voor elke volwassen man of vrouw - bestaat slechts sinds de twintigste eeuw, en is het gevolg van langdurig geweldloos verzet. In het zog van dit algemeen kiesrecht volgde algemene welvaart, onderwijs, recht. Radikale moslims en radicale libertairen vinden dit een ongehoord gebrek aan nederigheid van hen die voorbestemd zijn onderaan de ladder te staan. Het maakt weinig verschil of men die stelling verdedigt met religieuze, geneticistische of racistische argumenten, of gewoon met kortzichtige hebzucht. De vergissing is dezelfde: hoe voordelig het ook lijkt de mensen onderaan weg te schoppen, als niemand de ladder vasthoudt, zal noch Allah, noch Adam Smith ze overeind houden.

Het weefsel van gespreide welvaart vernielen, komt neer op het einde van de moderniteit zoals we die vandaag kennen en zien voortschrijden.

Vooreerst zal de technologische vooruitgang de teloorgang van de brede massaconsumptie niet overleven. Digitale uurwerken, internet modems, GPS, computers en programmatuur, snelle transportmiddelen, etc... kunnen gewoon niet ontwikkeld en geproduceerd worden wanneer ze niet door honderden miljoenen mensen gekocht en gebruikt worden.

De kwaliteit van de huidige geneeskunde was ongekend vóór men zich wendde tot het brede ervaringsterrein van de veralgemeende ziekenzorg. Als ooit het leven van Ron Paul of Koning Abdullah gered wordt door een routine-matige vaattransplantatie, hebben zij hun leven te danken, niet aan één exclusieve geneesheer, maar aan de wijdverbreide algemene gezondheidszorg, die toeliet deze operatie-techniek te ontwikkelen en te verbeteren.

Wetenschappelijk onderzoek in het algemeen moet wel instorten wanneer, door gebrek aan vrij onderwijs voor zoveel mogelijk mensen, wetenschappers slechts gerecruteerd kunnen worden uit een klein elitair groepje. Blaise Pascal is vooral bekend als de uitvinder van de rekenmachine omdat de katholieke overheid hem dat privilege toekende. De verbluffende wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen vandaag echter zijn niet langer te danken aan één bijzondere geest. Zij zijn het werk van honderden mensen uit verschillende landen, die kunnen samenwerken dank zij goedkope netwerken en betaalbare transportmiddelen. Deze mensen worden opgeleid en geselecteerd omdat de moderniteit het zich niet kan permitteren kostbaar talent verloren te laten gaan omdat het toevllig geboren werd in een armer gezin. Algemeen onderwijs, voor mensen van welke afkomst ook, is een absolute voorwaarde voor moderniteit, en is het resultaat van de moderne democratie.

De democratie maakt dezelfde ernstige fouten die mensen maken. Ze heeft Hitler aan de macht gebracht en heeft beslist Irak binnen te vallen. Een ander probleem is efficiëntie: er is dikwijls te weinig rapportering en publieke controle op overheid, banken, bedrijven, en daardoor op het belastingsgeld dat geind wordt. Maar elk ander system vervangt controle door ofwel goddelijke, ofwel natuurlijke rechtvaardigheid - stellingen die tot bloedens toe weerlegd zijn door de geschiedenis.

Democratie is het enige stelsel met ingebouwd leermechanisme: fouten worden onderwerp van debat, en debat kan leiden tot nieuwe inzichten en betere beslissingen. De mogelijkheid de samenleving te wijzigen zonder bloedvergieten is op zichzelf al een zegen van de moderne democratie.

Zie ook http://www.sigervanbrabant.be/blog/


Reacties (16)

   

Beste siger,

Terecht stel je dat de moderniteit ons nieuwe vrijheden heeft gegeven, maar je verzuimt om de link met de democratie te leggen. Ik zou denken dat cruciaal in de ontwikkeling naar de moderne democratie inderdaad het ‘verkleinen’ en ‘egaliseren’ van de wereld is: waar voorheen de verschillende standen in geheel separate milieus leefden, ontstond door onder meer algemeen onderwijs en de boekdrukkunst de mogelijkheid voor de massa om zich toegang te verschaffen tot de wereld van de elite. En dat werd weer mogelijk door de handel en de toegenomen welvaart waardoor een relatief rijke burgerij ontstond waarvan de kinderen onderwijs konden genieten en belangrijke posities konden innemen dan wel gingen eisen. Het oude statische en hiërarchische wereldbeeld, waarin alles en iedereen – van sterren tot individuen – een vaste plek inneemt, werd gaandeweg verruild voor een nieuw dynamisch en egalitair wereldbeeld waarin elke positie het middelpunt van het universum vormt en alles altijd in beweging is met voor iedereen kansen omlaag of omhoog te klimmen.

Je stelt vervolgens dat alleen democratie een ingebouwd leerproces heeft. Dat is een aantrekkelijke gedachte, maar er valt ook wel wat op af te dingen. Reeds Marsilius van Padua verdedigde begin 14de eeuw de democratie met onder meer het idee dat 2 meer weten dan 1: als iedereen betrokken wordt bij de wetgeving dan krijg je de beste wetgeving, overigens niet alleen omdat veel mensen meer weten dan weinig mensen maar ook omdat mensen zelf het beste weten wat goed voor henzelf is. Democratie levert zo de beste wetgeving in het belang van de mensen zelf. Nu stelde de middeleeuwers, die veelal toch de monarch verkozen boven democratie, dat ook de monarch in het belang van de gemeenschap moet wetgeven en dat de monarch daartoe beter in staat is dan het volk zelf omdat hij boven de strijdende partijen c.q. de verschillende belangen van alle individuen staat en zo beter het echte algemene belang kan dienen en omdat de koning de meest wijze mannen als zijn raadgevers om zich heen kan verzamelen terwijl de meeste leden van het volk nauwelijks onderwijs hebben genoten en tamelijk dom zijn. In feite zijn dit ook de argumenten van bijvoorbeeld Plato. Er zijn dus denk ik twee belangrijke kwesties die in ogenschouw moeten worden genomen:
- Weet het geheel meer dan het deel (is wijsheid cumulatief?) of is de wijsheid van het geheel slechts het gemiddelde van de wijsheid van de delen, zodat de wijsheid van de meest wijze man veel wijzer is dan de wijsheid van het geheel?
- Wordt het algemene belang het best gegarandeerd door de optelsom of gemiddelde van de belangen van alle individuen (democratie) of door een monarch die boven die individuele belangen en strijdende partijen staat? Met name Rousseau heeft hier natuurlijk veel over gezegd in zijn ‘Du contrat social’. Daarin benadrukt hij dat het algemene belang beslist niet hetzelfde is als de optelsom van alle individuele belangen (hetgeen volgens sommigen de ideologische basis heeft gelegd voor totalitaire bewegingen als socialisme en fascisme).
Hoe dan ook, uiteindelijk beslissend in deze filosofische strijd over wat de beste staatsvorm is lijkt me te zijn dat een monarchie het grote risico loopt dat de monarch zelf alleen zijn eigen belang nastreeft in plaats van het algemene belang: democratie is dan een veilige tussenweg die weliswaar niet ideaal hoeft te zijn maar die nooit tot grote rampen kan leiden omdat corrupte leiders, die geheel niet in het belang van het volk regeren, makkelijker – en inderdaad minder bloederig – kunnen worden afgezet. Of democratie daarbij ook een progressief leerproces – à la de informatie op Wikipedia of in de wetenschap – oplevert, mag de geschiedenis oordelen…

“Een andere reden om de democratie te verdedigen is dat in een moderne democratie minderheden gerespecteerd worden.” Ik heb al uiteengezet dat dit respect voor minderheden niet inherent is aan de democratie maar aan de rechtsstaat, hetgeen je trouwens ook zelf lijkt te erkennen door middel van je opmerking dat de democratie ook Hitler heeft opgeleverd.

“Radikale moslims en radicale libertairen vinden dit een ongehoord gebrek aan nederigheid van hen die voorbestemd zijn onderaan de ladder te staan.” Ik weet niet wie je op het oog hebt met die “radicale libertairen”, maar het lijkt me bijzonder onwaarschijnlijk dat libertairen – gematigd of radicaal – nederigheid zouden vragen aan welk individu dan ook.

Je stelt ten slotte dat een probleem van de democratie efficiëntie is in de zin van een gebrek aan democratische controle op overheidsuitgaven. Ik denk dat de crux van de ‘teloorgang’ van onze moderne democratie precies in de paradox zit die ontstaat als het volk om een efficiëntere overheid vraagt: het volk vraagt in onze tijd heel uitdrukkelijk democratisch om een efficiëntere optredende overheid, bv. om alleen nog uitkeringen te verstrekken aan burgers die echt niet kunnen werken, hetgeen ertoe leidt dat de overheid burgers met uitkering streng gaat controleren, hetgeen de paradoxale toestand teweegbrengt dat het volk democratisch vraagt om een overheid die de burger controleert in plaats van dat de burger de overheid controleert. Democratie en een efficiënte overheid zijn twee elkaar uitsluitende verlangens. Daarom zie je dat in een crisis, wanneer de overheid snel en efficiënt moet ingrijpen, de democratie altijd even aan de kant wordt gezet, veelal onder democratische goedkeuring van het volk die in crisistijden om een ‘sterke’ leider vraagt.

Al met al mis ik in je stuk nog de belangrijkste reden voor democratie, al stip je hem wel aan met je term ‘vernedering’ wanneer er geen democratie is: zelfbeschikkingsrecht. Mensen willen, zeker in zo’n dynamische en egalitaire wereld als onze moderne wereld, zelf hun eigen lot bepalen en dus hun eigen meester zijn.

Groet,
Porphyrios


---
Bewerkt door Porphyrios op Apr 29 12 1:10
   

Beste Siger,

Je wijst op het leervermogen van de democratie, maar is het niet zo dat eigenlijk al vanaf het jager-verzamelaar-stadium mensen en samenlevingen er blijk van hebben gegeven te leren van de omstandigheden en geprobeerd hebben hun bestaan een betere wending te geven? En dat op die manier, naarmate de omstandigheden veranderden, zie bijvoorbeeld de neolitische revolutie, of zie de industriele revolutie, dan ook als het ware de mentale software veranderde - mythologie, religie, filosofie, wetenschap - en dat men aldus probeerde op een beter plan te komen wat betreft samenleven en idee van werkelijkheid. Met opvallend aanwezig daarin altijd krachten van behoud en verandering, remmend en duwend, conservatief en progressief. Krachten die zich manifesteren in steeds weer nieuwe vorm en die je tegenwoordig zou kunnen aanduiden met inderdaad bijvoorbeeld 'radicale moslims', die eigenlijk het liefst de hele wereld willen terugbrengen tot de tijd en cultuur van Mohammed, en 'radicale libertairen', die eigenlijk het liefst de hele wereld willen reduceren tot een project van het eigen ego. In beide gevallen betreft het dan voorstellen die alleen maar destructief zullen uitwerken, want de 'radicale moslim' zal alle wetenschap afschaffen, en de democratie, en mensenrechten, moderne kunst, andersdenkenden, enzovoort, waarnaast de 'radicale libertair' een dusdanig narcisme en autisme voorstaat, dat enkel een Hobbesiaanse oorlog van iedereen tegen iedereen daarvan de uitkomst zal zijn. Dus wat zal het zijn in de toekomst? De gekte van een totalitaire theocratie? Of een totaal op hol geslagen anarchie? In beide gevallen lijkt het mij niet echt prettig leven. Ter orientatie is het misschien beter te kijken naar bijvoorbeeld de 'healthy and wealthy corner' waar alle cultuur zich naartoe lijkt te bewegen. Hoewel het misschien een te rooskleurig beeld geeft, gegeven de steeds grotere problemen met klimaat en grondstoffen en overbevolking.

http://www.youtube.com/watch?v=jbkSRLYSojo

   

Beste Benedict,

Het is waar dat leren uit ervaring een belangrijke menselijke eigenschap is, en van alle tijden.

Een voordeel van een modern democratisch bestel, vergeleken met despotisme, dat dikwijls behoudend is, is dat nodige veranderingen sneller in praktijk gebracht kunnen worden, zonder bloedvergieten. Een verandering van ethische normen, religie etc... hoeft in een moderne democratie niet meer in de straat uitgevochten worden.

Voorwaarde is wel dat de rechten van elke burger (op vrijheid en informatie) gerespecteerd worden.

   

Siger,

voor mij loopt het mis in je betoog waar je als enige alternatieven voor democratie enkel dictaturen ziet of anarchie. Ik raad je de tekst "Governing the globe" aan van Michael Walzer: die ziet toch wel iets meer mogelijkheden: http://www.dissentmagazine.org/article/?article=1436 .

Met moderne democratie lijk je de sociaal-democratische consensus te bedoelen. Herverdeling van welvaart via de politiek, en vertegenwoordiging via partijen. Prima. Toch vraag ik me af of je voldoende je model van die democratie aan de praktijk aftoetst.

Zo heb je het over het weefsel van gespreide welvaart. Anno 2012 wordt dit weefsel door meer mensen ter discussie gesteld dan enkel radicalen. De vergrijzing van de samenleving kan dienen als eerste vraagteken. De kloof tussen arm en rijk in bijvoorbeeld het Duits model als tweede. En tenslotte is er de weeklacht dat we al onze bedrijven gaan verliezen, ze vluchten weg uit België en bij uitbreiding Europa - dit alles lijkt er niet op te wijzen dat het weefsel bijzonder gezond is blijven gedijen.

Dat democratie een herverdeling van de politieke macht toestaat, is inderdaad een goede zaak. Dat de sociaal-democratie ook vormen van economische herverdeling toestaat - dat is ook in orde. Net zoals de vrije markt door uitwisselingen en goede dan wel slechte investeringen dat toestaat. Maar ook een herverdeling in een commune of primitieve maatschappij of religieuze kastenmaatschappij geldt als een vorm van herverdeling. Ik denk overigens even aan hoe de Dalai Lama gekozen wordt.

Herverdelingen zijn natuurlijk altijd mogelijk - ook een tiran kan worden afgezet. En zeker kan een onderscheid gemaakt worden tussen stelsels die star zijn en herverdeling tegenwerken, en stelsels die daar op een meer open manier mee omgaan. Maar wat sowieso moet erkend worden is dat het politieke stelsel niet alles is. Er is ook de vrije markt, bijvoorbeeld. Vroeger had je nog de mensen die macht hadden over het zieleheil, of mensen die macht hadden omdat ze veel grond bezaten. Of mensen die dit niet als macht ervoeren maar wel beschikten over goederen die gegeerd waren, en daarmee mensen een plezier konden doen.

Ik ben een fan van Hannah Arendt, en dus ook fan van jouw observatie dat zaken regelen via politiek spreken te verkiezen is boven dwingend geweld. Ik denk echter dat politiek niet te reduceren is door ons systeem van democratische vertegenwoordiging. Het is ook te vinden in corporate governance bijvoorbeeld, of verantwoord consumeren (alletwee vormen van handelen weliswaar, maar wel in de zin van Arendt, en dus onlosmakelijk verbonden met een vertoog van politiek wezen, dwz spreken tussen mensen). En ja, het is ook te vinden in de redevoering van een priester of imam of rabbi of bodhisatva.

   

Beste Tsunami,

Ik begrijp niet hoe je uit deze tekst haalt dat ik sociaal-democratisch ben. Eerder werd ik al een stalinist en een liberaal genoemd. Het lijkt erg moeilijk over de samenleving te denken zonder er partijpolitiek achter te zoeken.

Ik verdedig alleen enkele principes die mi. tot een goede samenleving kunnen leiden. Herverdeling van welvaart komt niet in het plaatje voor, want dat is toch heel wat anders dan gewaarborgd algemeen onderwijs, veiligheid en individuele vrijheid.

Denken over politieke systemen is niet hetzelfde als denken over partijprogramma's. In wat ik schets kan elk partijprogramma verdedigd worden dat geen inbreuk maakt op individuele rechten, als geschetst.

Als fan van Arendt heb je misschien mijn blog over de filosofe opgemerkt:
http://www.filosofie.be/blog/over-de-ethiek-van-de-seculiere-samenleving/3318/het-zionisme-bij-nader-inzien-hannah-arendt/

   

Nog niet gelezen, ik kom er nog toe.

Het is me blijkbaar nog niet duidelijk wat je standpunt is tov een systeem van sociale zekerheid zoals dat op verschillende manieren is ingevuld in Europa en landen als Canada. Ik wacht het nog even af aangezien gewaarborgd onderwijs nog niet veel zegt.

Ik ben er met mijn reactie niet echt op uit te ontkennen dat een democratisch concept veel ruimte laat voor diverse invullingen ervan. Wat me meer verbaast is de suggestie dat buiten de democratische ruimte enkel nog plaats is voor anarchie en dictaturen (waartoe je ook bepaalde vormen van oligarchieën lijkt te rekenen). Aanvaarden van dat standpunt zou betekenen dat we niet snel genoeg kunnen gaan met het invoeren van democratie in alle landen van de wereld - laten we er in dit geval maar snel een prioriteit van het IMF en consoorten van maken.

Mijn laatste paragraaf is om duidelijk te maken dat er buiten de wereld van politiek ook wat gebeurt, en vooral ook dient te gebeuren. Verantwoord omspringen met geld bijvoorbeeld (consumeren, maar ook investeren). Mijn streven is om het beoefenen van participatieve politiek in wat voor vorm dan ook te eisen waar er macht speelt. En dat geldt dus ook voor de economie. Vandaar dat ik niet vind dat het volstaat beschermend te zijn wat betreft de democratische verworvenheden - we moeten ook bouwen aan participatie in de machtsoefeningen van de economie.

   

Beste Tsunami,

Je schrijft 'dat we niet snel genoeg kunnen gaan met het invoeren van democratie in alle landen van de wereld - laten we er in dit geval maar snel een prioriteit van het IMF en consoorten van maken'. Maar is het niet zo dat steeds weer blijkt dat het volstrekt onmogelijk is om zomaar even ergens 'democratie' in te voeren? Het suggereert een soort political engineering die niet werkt. Zie bijvoorbeeld het naoorlogse Japan, dat door de Amerikanen op allerlei manieren en ook grondwettelijk op de koers is gebracht van democratie, en dat in vorm nu inderdaad lijkt op een democratie, maar dat in de praktijk nog ver verwijderd is van een democratie - zie werk hierover van auteurs als Karel van Wolferen en Ian Buruma.

'Democratie' is moeilijk top down te implementeren, maar is wel te stimuleren door verbetering van basale omstandigheden in onderwijs, veiligheid, informatievoorziening. Zoals daaraan gewerkt wordt door bijvoorbeeld de Verenigde Naties met z'n Millenniumdoelen. Daarnaast is het zich steeds verder uitbreidende internet ook een belangrijke factor in de verbreiding van democratie, juist omdat men daarmee steeds beter in beeld krijgt welke verschillen in kwaliteit van leven er zijn tussen de diverse culturen.

Het is trouwens zo dat men vanwege ideologie of georganiseerde misdaad of een kruising daarvan, zeer wel in staat is zich met succes te verzetten tegen vormen van verbetering van de kwaliteit van het bestaan. Zo zien we nog steeds dat in Irak en Afghanistan scholen net zo hard weer worden opgeblazen als ze zijn opgebouwd, en ook leraren worden vermoord, en kinderen die onderwezen willen worden. Ook worden politiemensen vermoord, en medici, en journalisten, enzovoort. Zodat je de indruk krijgt dat alleen een massaal deprogrammeren van sektarische gekte nog kans maakt mensen op een meer constructieve koers te krijgen.

   

BB,

misschien moet je mijn tekst nog eens lezen - wat je citeert stond in een conditionele zin, en is geenszins mijn standpunt.

   

Beste Tsunami,
Ja ok, maar ik wilde er op wijzen dat democratie niet maar simpelweg maakbaar is en dat er een mentale en culturele complexiteit achter steekt die niet maar zo een-twee-drie te implementeren is.

   

Beste Tsunami,
Globaal zijn tekst doorgelezen lijkt Michael Walzer te wijzen op het gunstige van een planetair pluralisme van groepen en individuen en van instituties die dat mogelijk maken. Maar is dat niet wat naief gedacht? Want binnen dat pluralisme zijn er overal groepen en individuen aan te wijzen die dat pluralisme niet erkennen en die er de eigen idee voor in de plaats stellen: extreem-links, extreem-rechts, religieus fundamentalisme, georganiseerde misdaad, en wat niet al. Als Walzer nu bedoelt te zeggen dat we zouden moeten nastreven een pluralisme dat voortdurend de inspanning pleegt samen te leven als pluralisme, en waarin dus een grote consensus leeft wat betreft het wenselijke dat pluralisme niet te laten afglijden naar een of ander extreem, dan denk ik dat we dat ideaal als van Kant naderen. Waarbij dan bij wijze van werkhypothese 'democratie' voorlopig het beste woord lijkt te zijn, en we verder nog niet echt een idee hebben van wat het is dat dat pluralisme fundeert. Maar informatief vind ik nog steeds uitermate de Human Development Reports en Gapminder, met statistieken die steeds beter in beeld brengen de soort van basale levensvorm, waarvan je zou wensen dat ieder mens op deze planeet daarin leven kan. En mensen op deze planeet lijken dat ook steeds beter door te hebben. Althans de grote migratiestromen gaan van onveilig naar veilig, van ontbering naar welvaart, van despotie naar democratie, enzovoort.

   

BB,

in Spheres of Justice maakt Walzer een en ander duidelijk over jouw bezwaar: hij zoekt naar een samenleving waar een dergelijke dominering van 1 bepaalde macht altijd wordt tegengegaan, en waar diversificatie een middel zij het niet een doel is om verschillende kanalen van macht naast elkaar te laten bestaan (niet alleen politieke, maar ook economische macht, en zo ook andere mogelijkheden).

Walzer's systeem is dus om een cultuur en samenleving te beoordelen op haar checks en balances - waar zo'n systeem goed werkt is Walzer *tijdelijk* gerust. Dat extra woordje tijdelijk is belangrijk - op dit moment bijvoorbeeld wordt de economische macht op de pers en bij uitbreiding de politiek door politieke wetenschappers beschouwd als lang verwacht maar ook wel als ongezond, en ik denk dat Walzer dat zou bijtreden.

   

Beste Tsunami,

Ik had het over het waarborgen van individuele mensenrechten omdat ik geloof dat de moderne democratie het enige systeem is dat die moet waarborgen om zichzelf in stand te houden. Wanneer namelijk bepaalde individuen hun basisrechten ontnomen worden, kan niemand meer zeker zijn van zijn of haar veiligheid, en wordt het democratische beslissingsproces ondergraven. Hetzelfde geldt voor geletterdheid/onderwijs: als delen van de bevolking niet mondig genoeg zijn om een oordeel te vellen, wordt de overheid het jachtgebied van demagogen.

Het principe dat ik hier hanteer is vandaag nergens perfect uitgevoerd maar wordt het best benaderd in de Europese staten.

Ik geef toe dat ik de economische democratie niet echt behandel. Ik ga ervan uit dat hiertoe in alle vrijheid beslist kan worden binnen het democratische bestel dat ik verdedig. Het staat een groep mensen vrij een onderneming op te starten die op een andere wijze georganiseerd is, maar ik denk niet dat zoiets kan opgelegd worden van bovenaf.

Een vrije markt lijkt me de vanzelfsprekende toestand in een samenleving van vrije individuen. Een stabiele vrije markt gaat echter wel noodzakelijk gepaard met democratische regulering. Een vorm van gemengde economie dus.


---
Bewerkt door Siger op Mei 10 12 5:36
   

Beste Tsunami en Siger,
Hoe is een pluralisme vol te houden als er niet ook een idee is die motiveert om dat pluralisme vol te houden? 'Mensenrechten' bijvoorbeeld, je zou zeggen dat dit zou kunnen functioneren als zo'n algemeen motiverende idee. Maar in het hedendaags mondiaal pluralisme is er onmiddellijk heel veel cultuur aan te wijzen waar men dat 'mensenrechten' met een korrel zout neemt of eigenlijk het liefst meteen wil afschaffen. Juist ook omdat 'mensenrechten' helemaal niet universeel is maar eigenlijk heel erg Westerse cultuur is. Waarnaast bijvoorbeeld het commercieel manipuleren van massamedia ook heel erg Westerse cultuur is. Zozeer als men elders heel andere ideeen heeft over alles. 'Pluralisme' klinkt als 'duizend bloemen zullen bloeien', maar het is onwerkelijk zonder een idee die dat pluralisme onderbouwt. Wel denk ik trouwens dat vanuit globalisering en internet het idee groeit van bewoner te zijn van een kleine planeet met fragiele natuur. Hoezeer bepaalde cultuur zich ook daartegen verzet met vormen van Grote Digitale Muur.


---
Bewerkt door Benedict Broere op Mei 15 12 1
   

Beste Benedict Broere,

Het gaat er mi. niet om "pluralisme vol te houden" (bedoel je de praktijk of de verdediging?)
Pluralisme is een fase die vanzelf ontstaat wanneer steeds meer grenzen (psychologisch, traditie, communicatie, transport) wegvallen. Dat is wat in de hele twintigste eeuw is voorgevallen, te beginnen met spoorwegen en telefoon. Eenmaal mensen met verschillende opvattingen samen komen te leven in één communicatieve ruimte is er praktisch pluralisme, dat men tracht te formaliseren, zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. De UVRM zijn dus het resultaat van een reële beweging, niet het startpunt van een ideële beweging.

De UVRM (verre van volmaakt!) zijn een lovenswaardig compromis onder landen uit de hele wereld; het klopt niet er een Westerse aangelegenheid van te maken. Ten tijde van de ondertekening waren ze een onbereikt ideaal voor zowat alle deelnemers, ook Westerse zoals de USA (discriminatie van zwarten) en Canada (Indianen.)

Dat vandaag de doodstraf nog bestaat in westerse landen zegt genoeg.

Sinds 1948 is er wereldwijd al veel veranderd. Dus het pluralisme is zeker niet "onwerkelijk" en ik vraag me af wat je bedoelt met een "idee die dit onderbouwt".


---
Bewerkt door Siger op Mei 18 12 9:52
   

http://www.pandoracharms.me.uk
http://www.michaelkors-outlethandbags.us.com
http://www.kobe9elite.us
http://www.poloralph-lauren.com.co
http://www.omega-watches.name
http://www.edhardyuk.me.uk
http://www.christian-louboutinoutlet.us
http://www.salomon-shoes.us.com
http://www.cheap-nfljerseyswholesale.us.com
http://www.michaelkors-handbagswholesale.in.net
http://www.jordan-shoes.us.org
http://www.cheapmlb-jerseys.us.com
http://www.hugobosssale.name
http://www.eccoshoesoutlet.us
http://www.michaelkors-handbagswholesale.us.com
http://www.new-balanceshoes.in.net
http://www.conversetrainer.org.uk
http://www.underarmouroutlet.cc
http://www.michael-korsoutletonline.us.org
http://www.michaelkorshandbagscheap.in.net
http://www.edhardyoutlet.name
http://www.longchamps.us
http://www.moncleroutletstore.us.org
http://www.instyler-max.in.net
http://www.airforce1.us.org
http://www.michael-korsoutletstore.us.org
http://www.suprashoes.eu.com
http://www.michaelkors-outletclearance.in.net
http://www.dolceandgabbana.in.net
http://www.cheapnbajerseys.us.com
http://www.chaussurelouboutinpas-cher.fr
http://www.outletmichaelkors.us.org
http://www.nikeblazerpascher.fr
http://www.abercrombieandfitchkids.us.com
http://www.michaelkorshandbags-outletonline.us.com
http://www.nikerosherunshoes.me.uk
http://www.oakleysunglasses.nom.co
http://www.airjordanuk.org.uk
http://www.rolexreplica-watches.com.co
http://www.adidasnmdr1.us.com
http://www.truereligionjeanssale.us.com
http://www.michael-korsoutlethandbags.us.com
http://www.michaelkors-handbagsoutlet.in.net
http://www.nikehuarache.org.uk
http://www.ralphlaurenoutlet.com.co
http://www.jordanshoes.eu.com
http://www.cheap-michaelkorshandbags.us.org
http://www.cheapmichael-korshandbags.us.com
http://www.michaelkorsoutlethandbags.us.org
http://www.handbagsmichaelkors.in.net
http://www.raybans-sunglasses.us.org
http://www.rayban-sunglassescheap.us.com
http://www.cheapnhl-jerseys.us.com
http://www.versace-shoes.in.net
http://www.yeezyboost-350.us.org
http://www.oakleysunglassescheap.us.org
http://www.nikeblazerlow.fr
http://www.michaelkorsuk.org.uk
http://www.cheapmichaelkorshandbags.us.org
http://www.lebron-jamesshoes.net
http://www.michaelkorsoutletstore.us.org
http://www.michaelkorsoutlethandbags.in.net
http://www.ralphlauren-pas-cher.fr
http://www.montblancpensoutlet.name
http://www.nikeairhuarache.com.co
http://www.handbagsmichaelkors.us.org
http://www.michaelkorshandbagswholesale.in.net
http://www.reebokoutlets.in.net
http://www.nikeair-huarache.me.uk
http://www.the-northface.co.uk
http://www.michaelkorshandbagswholesale.us.org
http://www.michaelkorshandbagssale.us.com
http://www.fitflopssaleclearance.org
http://www.nikestoreuk.com.co
http://www.tiffanyandco-outlet.us
http://www.nmdadidas.us.org
http://www.niketrainersuk.com.co
http://www.michaelkorshandbagswholesale.us.com
http://www.cheap-nikeshoes.org
http://www.oakley.de.com
http://www.pandora-jewelryoutlet.name
http://www.basketballshoes.us.org
http://www.armaniexchangeoutlet.us
http://www.saclongchampfr.fr
http://www.jimmy-choo.in.net
http://www.fitflopssale-clearance.us.com
http://www.skechers-outlet.us
http://www.michaelkorshandbags.uk
http://www.handbagsmichaelkors.us.com
http://www.nikefree5.us.com
http://www.nike-tnpascher.fr
http://www.birken-stocksandals.com
http://www.gucciborse2016.it
http://www.louisvuitton-sacpascher.fr
http://www.michaelkorshandbagssale.in.net
http://www.nikeoutletstore.us.org
http://www.tomsshoes.eu.com
http://www.ferragamo-shoes.cc
http://www.asics-runningshoes.in.net
http://www.redvalentino.in.net
http://www.ghd-flatiron.com
http://www.nike-trainers.com.co
http://www.airmax90.eu.com

   

http://www.pandoracharms.me.uk
http://www.michaelkors-outlethandbags.us.com
http://www.kobe9elite.us
http://www.poloralph-lauren.com.co
http://www.omega-watches.name
http://www.edhardyuk.me.uk
http://www.christian-louboutinoutlet.us
http://www.salomon-shoes.us.com
http://www.cheap-nfljerseyswholesale.us.com
http://www.michaelkors-handbagswholesale.in.net
http://www.jordan-shoes.us.org
http://www.cheapmlb-jerseys.us.com
http://www.hugobosssale.name
http://www.eccoshoesoutlet.us
http://www.michaelkors-handbagswholesale.us.com
http://www.new-balanceshoes.in.net
http://www.conversetrainer.org.uk
http://www.underarmouroutlet.cc
http://www.michael-korsoutletonline.us.org
http://www.michaelkorshandbagscheap.in.net
http://www.edhardyoutlet.name
http://www.longchamps.us
http://www.moncleroutletstore.us.org
http://www.instyler-max.in.net
http://www.airforce1.us.org
http://www.michael-korsoutletstore.us.org
http://www.suprashoes.eu.com
http://www.michaelkors-outletclearance.in.net
http://www.dolceandgabbana.in.net
http://www.cheapnbajerseys.us.com
http://www.chaussurelouboutinpas-cher.fr
http://www.outletmichaelkors.us.org
http://www.nikeblazerpascher.fr
http://www.abercrombieandfitchkids.us.com
http://www.michaelkorshandbags-outletonline.us.com
http://www.nikerosherunshoes.me.uk
http://www.oakleysunglasses.nom.co
http://www.airjordanuk.org.uk
http://www.rolexreplica-watches.com.co
http://www.adidasnmdr1.us.com
http://www.truereligionjeanssale.us.com
http://www.michael-korsoutlethandbags.us.com
http://www.michaelkors-handbagsoutlet.in.net
http://www.nikehuarache.org.uk
http://www.ralphlaurenoutlet.com.co
http://www.jordanshoes.eu.com
http://www.cheap-michaelkorshandbags.us.org
http://www.cheapmichael-korshandbags.us.com
http://www.michaelkorsoutlethandbags.us.org
http://www.handbagsmichaelkors.in.net
http://www.raybans-sunglasses.us.org
http://www.rayban-sunglassescheap.us.com
http://www.cheapnhl-jerseys.us.com
http://www.versace-shoes.in.net
http://www.yeezyboost-350.us.org
http://www.oakleysunglassescheap.us.org
http://www.nikeblazerlow.fr
http://www.michaelkorsuk.org.uk
http://www.cheapmichaelkorshandbags.us.org
http://www.lebron-jamesshoes.net
http://www.michaelkorsoutletstore.us.org
http://www.michaelkorsoutlethandbags.in.net
http://www.ralphlauren-pas-cher.fr
http://www.montblancpensoutlet.name
http://www.nikeairhuarache.com.co
http://www.handbagsmichaelkors.us.org
http://www.michaelkorshandbagswholesale.in.net
http://www.reebokoutlets.in.net
http://www.nikeair-huarache.me.uk
http://www.the-northface.co.uk
http://www.michaelkorshandbagswholesale.us.org
http://www.michaelkorshandbagssale.us.com
http://www.fitflopssaleclearance.org
http://www.nikestoreuk.com.co
http://www.tiffanyandco-outlet.us
http://www.nmdadidas.us.org
http://www.niketrainersuk.com.co
http://www.michaelkorshandbagswholesale.us.com
http://www.cheap-nikeshoes.org
http://www.oakley.de.com
http://www.pandora-jewelryoutlet.name
http://www.basketballshoes.us.org
http://www.armaniexchangeoutlet.us
http://www.saclongchampfr.fr
http://www.jimmy-choo.in.net
http://www.fitflopssale-clearance.us.com
http://www.skechers-outlet.us
http://www.michaelkorshandbags.uk
http://www.handbagsmichaelkors.us.com
http://www.nikefree5.us.com
http://www.nike-tnpascher.fr
http://www.birken-stocksandals.com
http://www.gucciborse2016.it
http://www.louisvuitton-sacpascher.fr
http://www.michaelkorshandbagssale.in.net
http://www.nikeoutletstore.us.org
http://www.tomsshoes.eu.com
http://www.ferragamo-shoes.cc
http://www.asics-runningshoes.in.net
http://www.redvalentino.in.net
http://www.ghd-flatiron.com
http://www.nike-trainers.com.co
http://www.airmax90.eu.com

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie