Wiskunde en poëzie

In de blog: Lorenz reacties: 9 pdf print

Op Koens blog staat een citaat van wiskundige Ingrid Daubechies, waarin zij een vergelijking maakt tussen (bewijzen in de) wiskunde en poëzie. Het citaat gaat als volgt:

""Hij vroeg mij hoe dat werkt, iets bewijzen", vertelt ze. "Dus legde ik hem uit dat ik begin met een hunch, een intuïtie: ik heb een stelling waarvan ik intuïtief aanvoel dat ze waar is, maar ik ben er niet zeker van. Dus zoek ik een tegenvoorbeeld, begin ik te graven en te peuteren, tot ik uiteindelijk het bewijs heb. Nou, zei die dichter mij, als ik een gedicht schrijf, ga ik op precies dezelfde manier te werk: het begint met de intuïtie dat er iets moois naar buiten gebracht kan worden, en na lang graven en peuteren is daar het gedicht.""

Onlangs kwam ik een andere uitspraak van een wiskundige tegen die ook betrekking heeft op de relatie tussen wiskunde en poëzie. Weierstrass is één van de grote analytici (beoefenaars van de wiskundige analyse, geen voorloper van Russell en andere analytische filosofen) uit de negentiende eeuw:

"It is true that a mathematician who is not also something of a poet will never be a perfect mathematician." Karl Weierstrass, geciteerd in Eric Temple Bell, Men of Mathematics, vol. 2, p. 477. Penguin, 1965.

Persoonlijk vind ik dit een prachtige uitspraak. Als je ze een paar maal opnieuw leest, wordt (volgens mij) duidelijk dat je best een wiskundige kan zijn zonder "poëtisch aangelegd" te zijn (contra een al te eenvoudige/snelle lezing van deze uitspraak), maar dat je, om een perfect wiskundige te zijn, wel degelijk ook een dichter moet zijn. Als deze interpretatie juist is, kan ik er mij volledig in vinden!


Tags
geen tags

Reacties (9)

   

Poëzie, intuïties, ...over dit soort niet-rationele, of,als je dat liever hebt, anders-rationele elementen draait het altijd, Lorenz. Het rationeel-discursieve, "logische" betoog is slechts één lange poging tot uit-leggen wat er in de intuïtie gegeven is.Een gebrekkige poging ook.
Zeker (goede) filosofie begint met en loopt uit op wat voorbij het strikt rationele ligt.
In de spirituele christelijke traditie is er een bekende uitspraak die iets dergelijks samenvat : "amor ipse est notitia", waarbij die "notitia" vrij letterlijk moet genomen worden. Bij Abaelardus, ondergraver van die traditie, ga je dus die ware kennis niet vinden. Bij Plotinos, Augustinus, Eriugena, Ruusbroec, Eckhart, Suso, Bernardus, Bonaventura, Cusanus...wel. Je leest veel Lorenz, maar volgens mijn bescheiden mening de volkomen foute dingen ;-)


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

De wiskundige G.H. Hardy zei ook al zoiets, maar hij plaatste de wiskundige zelfs boven de dichter:
"A mathematician, like a painter or poet, is a maker of patterns. If his patterns are more permanent than theirs, it is because they are made with ideas."
http://koan.filosofie.be/index.php?/archives/256-Wiskundige-kunst.html


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

"Je leest veel Lorenz, maar volgens mijn bescheiden mening de volkomen foute dingen"

Johan, ik heb je toch al gezegd dat ik (oa.) Augustinus, Plotinus, Nicolaas van Cusa... gelezen heb/bezig ben te lezen? Zijn dat dan volgens jou die "volkomen foute dingen"?


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

M'n afnemende geheugen, Lorenz...


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

"More permanent". Rigieder dus


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

Niet noodzakelijk.

De patronen van een wiskundige zijn permanenter dan die van een dichter, omdat mensen wiskunde (blijkbaar) minder snel vergeten dan gedichten. (Ik heb het nu niet over één persoon die één gedicht vergeet, maar over meer grootschalige processen, bvb. het feit dat zelfs de beste poëzie van bvb. de klassieke Grieken nog maar nauwelijks gelezen wordt, terwijl elk schoolgaand kind er (al dan niet tegen zijn/haar zin) de Euclidische meetkunde ingeramd krijgt...)


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

Goh, laten we wel scherpstellen waar het om gaat:

-als een kind van vandaag iets hoort van Euclidische meetkunde, dan wordt daar niet mee bedoeld dat we alles wat Euclides heeft geschreven aan dat kind overbrengen. Ik zou niet weten wat ik nu juist wel en niet van de Elementen 'er ingeramd' heb gekregen.

-daarom is het wel unfair om de overdracht van ideeën uit de werken van Euclides te vergelijken met de volledige overdracht van één gedicht uit de Oudheid. Eerlijker is het om beelden/concepten/ideeën uit die klassieke gedichten te zoeken, en nagaan of er daar geen overdracht van bestaat. En dan is het tegendeel snel bewezen. Lees bijvoorbeeld de werken van Sappho:

*Weer siddert in mij
de Liefde
die het lichaam tart
dat bitterzoet
en onweerstaanbaar
reptiel*

Als je dit leest, en andere gedichten, dan is het wel duidelijk hoeveel invloed de klassieke teksten hebben gehad op onze manieren van gevoelens uitdrukken.


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

Verlaine, Gezelle, Van Ostaijen, Claus (zelfs die..) kan ik nog altijd uit het hoofd citeren. Van de stelling van Pythagoras weet ik daarentegen hoogstens nog dat het iets met een driehoek te maken heeft...
Toegegeven, ik ben niet echt een referentie indezen ;-)


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54
   

"Weer siddert in mij
de Liefde
die het lichaam tart
dat bitterzoet
en onweerstaanbaar
reptiel"
Is Valentijn wat uit de hand gelopen, Wouter ? ;-)


---
Bewerkt door Administrator op Jan 08 12 12:54

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie