Compromissen en democratie

In de blog: Filosofische overpeinzingen reacties: 38 pdf print

De Bulgaarse politicoloog Ivan Kristev doet in een artikel in de NRC van 5 april een interessante observatie die van verstrekkende invloed is op onze politieke meningsvorming: mensen hebben een natuurlijke hekel aan het sluiten van compromissen. De oorzaak daarvan is duidelijk: als je gefrustreerd wordt in het realiseren van je ideeën of bedreigd wordt in je zekerheden duidt dat op een stuk onmacht van jezelf en niemand wordt daar graag mee geconfronteerd. Er zijn echter aspecten van ons mens-zijn die als ononderhandelbaar worden beschouwd zoals: je identiteit, je sexe, je religie, je land, of je Vlaming bent of Waal, je beroep, of je Ajaxfan bent, etc. Je bent het of je bent het niet: daarover hoef je geen compromis te sluiten. In tegendeel: je bent er trots op en je verwacht dat anderen je daarin respecteren.

In de concrete (multiculturele) maatschappelijke werkelijkheid van Europa (maar ook in ieder land afzonderlijk) worden mensen echter voortdurend geconfronteerd met afgedwongen compromissen die die zekerheden aantasten. Het gevolg daarvan is dat mensen zich steeds meer terugtrekken op hun bastion van (schijn)zekerheden en politieke leiders volgen die zich hun lot aantrekken. Sterke leiders, die een compromisloze onverzettelijkheid tonen (“helden” in hun ogen), hebben hun voorkeur De opkomst van een dictator is hiervan het logische gevolg.

De makke is natuurlijk dat democratie slechts kan bestaan bij de gratie van de bereidheid om compromissen te sluiten. Democratie is immers niet alleen maar het beslissen bij meerderheid van stemmen (zoals velen schijnen te denken) maar ook het rekening houden met minderheden en het respecteren van hun mening. Het Nederlandse poldermodel is daar bij uitstek een voorbeeld van. Maar ook dat heeft zijn grenzen, zoals blijkt uit de opkomst van populistische partijen.

Het sluiten van compromissen vereist een attitude van solidariteit waarbij je naast de erkenning van verschillen ook inziet dat je heel veel gemeenschappelijk hebt, waar je baat bij hebt. Binnen één land is die solidariteit soms al ver te zoeken, laat staan binnen Europa of op Wereldschaal (denk aan het klimaatdebat). Bovendien duurt het ontzettend lang om over zoveel verschillen een compromis te bereiken. In een autokratie/dictatuur ben je daar snel klaar mee!

Kortom: ik zie de toekomst van de democratie somber in.


Reacties (38)

   

In een dictatuur worden geen compromissen gesloten. Maar hoe ver moet je daar in een democratie mee gaan? Je schrijft terecht dat dat wat je identiteit bepaalt niet de inzet kan zijn van een compromis. Maar het lijkt er op dat politieke partijen dat soms vergeten, en dat er soms coalities worden gesloten waarin de leden van de deelnemende partijen zich niet meer herkennen. Er zijn partijen die met iedere coalitie kunnen wegkomen. Maar partijen met een herkenbare identiteit moeten uitkijken dat ze die niet te grabbel gooien, want dat gaat ze leden kosten, en uiteindelijk ook stemmen. In Nederland worstelt de PvdA daarmee. Het lijkt hanteerbaar, een coalitie van slechts twee partijen, ook al zijn die nogal verschillend qua ideologie. Maar ik denk toch dat in dat geval een bredere coalitie te verkiezen is, om ieder in zijn waarde te laten.

   

‘Het moet mogelijk zijn dat moslimgroeperingen langs democratische weg aan de macht komen. Iedere burger mag beargumenteren waarom de wet moet worden veranderd. Als hij zich ondertussen maar wel aan de wet houdt. Voor mij staat vast: als tweederde van alle Nederlanders morgen de sharia zou willen invoeren, dan moet die mogelijkheid toch bestaan? Zoiets kun je wettelijk niet tegenhouden. Het zou ook een schande zijn om te zeggen: dat mag niet! De meerderheid telt. Dat is nou juist de essentie van democratie.’
http://www.vn.nl/Archief/Politiek/Artikel-Politiek/Piet-Hein-Donner-De-meerderheid-telt.htm
Aldus ex-minister Donner in 2006.
Ik moet hier altijd aan denken als het over democratie gaat. Ook over de democratische manier waarop de Nazi's aan de macht kwamen.
Kurt Gödel ten voeten uit: democratie kan zelf bepalen wat democratie is, totdat het de dictatuur van de meerderheid wordt.
De versnippering van de Nederlandse politieke macht heeft als gevolg dat de minderheid telt en dat lijkt mij helemaal zo slecht nog niet.
Misschien is dát wel de essentie van democratie.

   

In een beschaafde democratie kan je niet zomaar mensenrechten ontkennen. Het invoeren van de Sharia is daarom niet zo vanzelfsprekend, tenzij die samenleving verglijdt naar bijvoorbeeld een theocratie of een dictatuur of een eenpartijstelsel. Wanneer in een democratie een meerderheid eenzijdig haar wil oplegt (Denk maar inderdaad aan Duitsland voor de 2de WO waarbij Hitler democratisch werd verkozen) en wetten oplegt aan minderheden zonder rekening te houden met de rechten van de mens, dan heb je geen democratie meer.

   

-Ja, wie was het weer al, die zei, dat democratie de minst 'slechte' instelling en bestuursvorm was ?

-Eeuwige discussies daar omtrent blijven bestaan ; ...ook hier ; maar dat is wat dat forum interessant maakt .

-Overigens : een vraagje : KAN ER IEMAND VAN ONS HIER MET DE VOORNAAMSTE ONDERWERPEN EN DISCUSSIES VAN DIT FORUM EEN BOEKJE LATEN MAKEN OF DRUKKEN . IK DENK DAT ER WEL KOPERS ZULLEN ZIJN ....

   

Ik heb mijn discussiepunt kennelijk nog niet scherp genoeg aangezet. Daarom:
Mijn stelling is dat demokratische besluitvorming faalt als:
1. De standpunten te ver uiteen liggen c.q. de compromisbereidheid te gering is (i.e. De diplomatieke weg faalt)
en/of 2. Het proces om tot overeenstemming te komen te lang duurt

Het Europese experiment is hier duidelijk het slachtoffer van want elke lidstaat moet er mee instemmen, evenals de onderhandelingen over CO2 reductie op wereldschaal. Je ziet aankomen dat dit nergens toe leidt en eindeloos duurt. Je zou bijna wensen dat er een verlicht despoot komt die korte metten met allerlei gevoeligheden maakt en een oplossing afdwingt die niemand volledig tevreden stelt, maar er in elk geval voor zorgt dat er iets gebeurt!

   

Aurora,

Ik denk zoals jij dat als de standpunten te ver uit elkaar liggen, de democratie faalt. Je tweede punt zou je kunnen beschouwen als een gevolg of variant van het eerste.

Ik denk wel dat er een remedie schuilt in de ontwikkeling van de burgers. Wanneer meer mensen een probleem begrijpen zal er meer eensgezindheid ontstaan. Dan zou het bijvoorbeeld kunnen dat bijna iedereen het eens is over hoeveel belastingen moeten geïnd worden en waarop, omdat iedereen het eens is over welke taken een overheid wel of niet moet opnemen en wat het effect op de economie daarvan is. Iets waar vandaag toch de standpunten verschillen volgens de (directe) belangen van groepen.

Een despoot is zelden of nooit belangeloos.

   

De samenleving is dermate complex, dat het gevolg van een besluit niet goed voorspelbaar is. Democratie zorgt voor variatie. Op die manier vormen besluiten in een democratie stappen in een evolutieproces dat hopelijk een betere wereld oplevert.
Kleine stapjes lijken daarbij veiliger. Verlichte despoten kunnen door vergaande besluiten rampen veroorzaken.
Trage besluitvorming kan als reden hebben dat het probleem eigenlijk niet zo urgent is of het middel misschien erger dan de kwaal.
Uiteenlopende standpunten kunnen als reden hebben dat het probleem eigenlijk te ingewikkeld is voor een eenvoudige oplossing.
Dat lijken mij legitieme redenen; met meer ontwikkelde burgers zou dat zelfs wel eens tot meer besluiteloosheid kunnen leiden want zij zullen minder impulsief hun standpunten bepalen.

   

Het CO2-debat is een voorbeeld van een kwestie die urgent om een oplossing vragen. Als je moet wachten tot meer dan 200 landen het eens zullen worden dan ben je gegarandeerd te laat en dan worden de dan noodzakelijk te nemen maatregelen alleen maar duurder en ingrijpender. "Kleine stapjes" werkt hier niet!

   

Hoe wou je het oplossen zonder dat 200 landen het onderling eens zijn? Ik vrees dat hier de wal het schip gaat keren.

   

Beter tragere en onderbouwde beslissingen dan impulsieve toch?

   

Of ze beter zijn valt nog te bezien, maar als dat niet zo is, zijn die waarschijnlijk voorzichtig en afgewogen en met ingecalculeerde en aanvaardbare risico's, waardoor de schade beperkt blijft. Radicale hervormers moeten daarom gemeden worden, ook al signaleren zij misstanden. Dat zou de geschiedenis ons geleerd moeten hebben.

   

De democratische besluitvorming in Europa is niet trager dan in de VS. Maar de VS is wel politiek en militair meer een eenheid dan Europa. Dat biedt een aantal voordelen (maar ook nadelen)

   

Dat gezegd, zijn noch de EU, noch de VS voltooide democratieën. Ze voldoen geen van beide aan de vereiste van burgerlijke vrijheden, transparantie en volledige educatie van haar kiezers.

Bovendien kan ik een militaristische staat of federatie geen democratie noemen zoals ik die zie.

   

Tja, je argumenten raken mijn wal
maar wat nu, emigreren lijkt geen optie
er is geen ontsnappen mogelijk
en zelfmoord gun ik al die craten niet.

   

Wat moet de democratie trouwens met al die "laatmaar"-craten? Volgens mijn theorietje doen ze daarmee afbreuk aan de broodnodige variatie die een democratie nodig heeft omdat zij het minst voorkomen in de groeperingen met de meeste stemmers, waardoor die groeperingen extra sterk worden.

En wat te denken van confessionele stromingen die zo dominant zijn, dat in sommige gemeenten bepaalde politieke groeperingen geheel buiten spel gezet zijn, zoals ook weer bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Je zal er maar wonen met je kinderen terwijl je eigenlijk een overtuigd heiden bent.

   

Zoals ik al zei: geen geldige democratie zonder ontwikkelde burgers.

   

Of geen democratie waar 'ontwikkelde burgers' worden uitgesloten of vervolgd. Je moet dan wel eerst eens wat beter omschrijven wat je verstaat onder 'ontwikkelde' burger. Deze burger moet niet zozeer geschoold zijn, maar wel de democratische principes hanteren.

   

Er wordt hier blijkbaar geprobeerd een definitie van een voor de democratie geschikte stemmer te vinden. Kul, natuurlijk. Iedere democratie heeft regels die bepalen of iemand stemgerechtigd is.
Dat is de enige definitie die er toe doet. Bij Siger is de wens de vader van de gedachte, maar zo werkt het dus niet.

   

Om een of andere reden verdraai je wat ik zeg. Ik zoek natuurlijk niet naar de geschikte stemmer, ik zoek naar welk land je een democratie mag noemen en welk land niet.

   

Wel, iemands standpunt "kul" noemen zet natuurlijk weinig aarde aan de dijk. Bovendien is het me net te onaangenaam om hier nog veel aan te willen toevoegen. Ieder zijn stijl, en dat is waarom niet iedereen met iedereen hoeft te spreken.

Nog eens ter zake: het is natuurlijk onbegonnen werk te gaan discuteren over wie wel ontwikkelde burgers zijn en wie niet. Nu is scholing wél (maar Stefaan, misschien moet jij nu eerst uitleggen wat je onder "scholing" verstaat?) belangrijk, want als een burger aan beslissingen moet deelnemen (en dat is voor mij democratie, Bert, als je het goed vindt) moet hij ook voldoende inzicht hebben in dat waarover hij medezeggenschap heeft, en een goede scholing is daarbij onontbeerlijk.

Zo, doen jullie nu maar verder.

   

Ik vind wel dat je een soort plicht hebt om te leren of je te informeren als je in een democratie leeft, zodat je voor jezelf kan garanderen dat je juist stemt, hoewel dan ook strategisch stemmen daarbij hoort. Aan de andere kant kun je het mensen niet kwalijk nemen als ze het vermogen niet hebben zich te ontwikkelen in meningsvorming over de beste politieke keuzes.
Ought implies can.
Aurora ik vrees dat een kordate besluitvorming ten aanzien van klimaatveranderingen gewoon niet tot het "can" horen. Epictetus gaf al aan dat waar we geen macht over hebben dat we ons ook niet druk over te hoeven maken. Waarom zouden we ons druk maken om het verlies van de mens of menselijke cultuur in het universum? Hebben we dan ooit echt iets voorgesteld? Het was mooi genoeg voor de tijd die het duurde en zal in sommige opzichten beter zijn als het voorbij is.

   

Toch zijn er mensen die zich druk maken over democratie en ook iets veranderen. Hoe weet je feitelijk of je iets niet kan veranderen zonder poging?

   

Daar heb je gelijk in. Maar Aurora gaf al aan dat democratie niet geschikt is voor snelle besluitvorming als dat nodig is. Ooit hadden we in Nederland de autoloze zondag, maar dat was snel weg toen de oliecrisis weer voorbij was.

   

Kijk bijvoorbeeld eens naar deze serie:
http://youtu.be/F-QA2rkpBSY
er zijn acht delen die wat mij betreft erg de moeite waard zijn. Misschien wordt daarmee jouw levensgevoel niet beter, maar soms moet je durven de realiteit onder ogen te zien. Een eenvoudige realiteit...

   

Begrijp me niet verkeerd. Ik hou gewoon van mijn kinderen en wens hen een kansrijke toekomst, maar soms moet je realistisch zijn.

   

Ik bedoel met geschoold: lang genoeg naar school gegaan. Mensen met een diploma of hogergeschoolden zijn niet noodzakelijk democratischer ingesteld. Het is nogal kort door de bocht te beweren dat lager geschoolden minder democratischer zijn ingesteld of minder belang zouden hechten aan democratie. Vaak wordt onder ontwikkelde mensen verstaan goed en hoger geschoolde mensen. Met dat argument werd vroeger 'gesabeld' om het cijnskiesrecht of meervoudig stemrecht te behouden of de vrouwen uit te sluiten van stemrecht. Gelukkig bestaan er nu andere tijden.

   

Stefan,

De ontwikkeling van de burgers van een land hangt van een hoop factoren af. In Afghanistan wordt intensief geschoold in koranscholen, wat de ontwikkeling niet echt bevordert. Anderzijds kan je maar een democratisch proces hebben als mensen kunnen lezen en rekenen.

Een democratie die naam waardig zal haar voortbestaan in de hand willen werken door in goed onderwijs te voorzien en door open informatiestromen toe te laten en te bevorderen.

   

Ik gebruikte het woord 'kul' in de betekenis van 'geheel niet van toepassing' en heb daar geen andere bedoeling mee gehad. Mensen die mij vaker lezen zouden onderhand moeten weten dat ik altijd probeer mij correct te gedragen, ook als anderen dit niet doen jegens mij; ik veronderstel dan geen kwade opzet, hooguit een soort onbeholpenheid. Maar dit terzijde.

   

Ik vraag me toch wel af hoe Ivan Kristev tot de observatie gekomen is dat mensen een natuurlijke hekel aan het sluiten van compromissen hebben, zo groot dat de democratie onmogelijk wordt.

Onze technologische samenleving is immers een monument van grote en kleine compromissen. Er zitten meer landen in samenwerkingsverbanden, internationale uitwisselingen en projecten, internationaal gebouwde systemen voor vervoer en ... communicatie enzoverder. Zelfs in het dunbevolkte gebied waar ik woon is openbaar vervoer, kan ik voedsel uit de halve wereld kopen, kan ik aanpikken aan het internet, satelliettv, de waterleiding, brandstof enzoverder. Ik kan niet zo meteen inschatten hoeveel mensen op een erg nauwgezette wijze betrokken zijn om al die diensten en goederen te leveren - het moeten er honderden of wel duizenden zijn. In dat hele proces van processen worden aanhoudend compromissen gesloten, van waar de GSM-mast kan tot groothandelsprijzen en leveringstijden, en noem maar op. Waar is Ivan Kristev feitelijk op onderzoek geweest? Als morgen mijn bakker geen compromis kan sluiten met zijn meelleverancier, een kleintje, zakt het hele bouwwerk ineen.

   

Ik denk dat het meer gaat om compromissen die kernwaarden van het individu raken - zaken waarover je met anderen eigenlijk niet wenst te discussiëren en waarop je antwoordt in de trant van: waar bemoei je je mee? Mag ik dat alsjeblieft zelf beslissen?
Bij supranationale zaken zoals CO2 is echter het probleem dat niemand zich daar echt schuldig aan voelt en ook geen energievermindering wil accepteren die zijn eigen welvaart bedreigt. Je kunt pas compromissen sluiten als je je medeschuldig voelt.

   

Maar welke zijn deze kernwaarden, waarvan men vindt dat niemand zich ermee hoeft te bemoeien?

Als ik iets doe waar anderen mee de gevolgen van dragen, dan moet ik redelijkerwijs ook aanvaarden dat die anderen ook inspraak hebben. Aan de andere kant zijn er zaken waar anderen geen last of voordeel van hebben, en dan vallen ze niet binnen het domein van enige overheid, of ze nu democratisch is of niet).

"Schuldig voelen" lijkt me i een te subjectieve manier om objectieve verantwoordelijkheid te omschrijven. Of iedereen die verantwoordelijkheid erkent (nadat ze door wetenschappelijk onderzoek een feit is geworden) hangt dan weer af van hoe "ontwikkeld" een bevolking is. Want we zullen het er allicht over eens zijn, dat meer inzicht (wat ik ontwikkeling noemde) ook inzicht in de belangen van anderen en van de gemeenschap inhoudt?

   

Die kernwaarden staan aan het begin van dit blog.
Velen krijgen het gevoel dat ze in een ander land zijn komen te wonen toen er zoveel immigratie van buitenlanders plaatsvond. Anderen beschouwden dit juist als een verrijking van de kleurrijke samenleving. Vanwaar dit verschil? Gebrek aan opleiding? Ik denk meer aan een gebrek aan gemeenschappelijk gedeelde waarden, zoals je bv. Zou kunnen krijgen door met elkaar naar een wedstrijd van Ajax te gaan.

   

Beste Aurora Borealis,

Je hebt een aantal malen gewezen op het CO2 probleem; dat staat waarschijnlijk model voor een aantal problemen waarover de publieke opinie, om wat voor reden dan ook, verdeeld is. Geen wonder dat die verdeeldheid ook bij verkiezingen tot uitdrukking komt. Goede, toegankelijke voorlichting is cruciaal, maar die vereist interesse en die laat zich niet dwingen.
Vaak gaat het over complexe problemen, die expertise vereisen voor een goed begrip.
Zo is de opwarming van de aarde ten gevolge van door mensen geproduceerde CO2 een wetenschappelijk feit, maar de gevolgen ervan zijn nog niet voldoende te merken, ook al omdat recente vulkanische activiteit voor een verkoeling zorgt.
(http://www.scientificamerican.com/article/volcanoes-that-act-as-air-conditioning-for-a-warming-world/).
Bovendien moet het effect van allerlei conspiratietheorieën ook niet onderschat worden (climategate).
De toename van CO2 in de atmosfeer vormt een globaal experiment, maar dat geldt ook voor een drastische CO2 reductie, want de economische gevolgen van zo'n reductie zijn onduidelijk.
Er kan dus ook sprake zijn van een dilemma.
Het is ook nog niet bewezen dat er geen andere technische oplossing voor het CO2 mogelijk is. Je zou dan moeten denken aan opslag of binding van CO2, vermindering van het effect van zonnewarmte door verlaging van absorptie en vergroting van reflectie.
Dus ook als alleen de redelijke argumenten tellen, is het nog geenszins duidelijk dat het wenselijk is een snelle en drastische CO2 reductie door te voeren.
Kleine, onmiskenbare en risicomijdende stappen in de goede richting lijken mij het beste en dat is ook gunstig voor het bereiken van compromissen.
Je moet evolutie een kans geven en dat doe je niet met een revolutie.
Dat geldt waarschijnlijk evenzeer voor andere controversiële, doch noodzakelijke maatregelen.

   

Beste Bert,

Ik heb het voorbeeld van het CO2debat slechts gebruikt op de onmacht aan te geven van het demokratisch besluitvormingsproces om op korte termijn met kordate maatregelen te komen. Als je stelt dat de complexiteit van deze problematiek dusdanig is dat het ook onverstandig is om "kordate" beslissingen te nemen heb je misschien gelijk. Maar anderzijds wijzen de voorspellingen er op dat we ons niet de luxe kunnen permitteren om maar af te wachten.
Voor veel andere bv. Europese kwesties speelt wat anders. Hier is het probleem dat we moeten uitstijgen boven de particuliere belangen van de lidstaten en de solidariteit moeten opbrengen om tot een "win-win" situatie te geraken. Zo zie je hoe moeilijk het is voor Europa om een "vuist" te maken tegen Griekenland, Oekraïne, Rusland etc.
Wat dat betreft kan de VS veel sneller reageren, dankzij de machtspositie die de president heeft; maar die desondanks toch demokratisch benoemd en afgezet kan worden.

   

Natuurlijk, het CO2 vraagstuk is maar een voorbeeld, maar het is wel representatief voor veel andere vraagstukken.
Het presidentschap van de USA mag dan sneller beslissingen kunnen nemen dan de Europese commissie, maar de gevolgen kunnen misschien juist daarom desastreus zijn.
Géén beslissingen nemen kan ook goed uitpakken, zoals men in België gedurende de lange regeringsloze periode heeft ondervonden tijdens de financiële crisis
(http://www.doorbraak.be/nieuws/de-sfeer-ies-koed-de-cijfers-minder).

   

Yes, please remake this movie!! http://www.weatherfordproperties.net/news1.asp Not that I'm complaining about the other Judge Dredd http://www.otxarkoaga.org/spothandbags.aspx movie. I did like it somewhat (sans Rob Schneider). Stay true to the http://www.55kipcenter.org/contact.html source material and get a guy who embodies Dredd and it will be a fantastic http://www.rcd.co.uk/help.html movie.

   

win.Epiphany http://www.ugg-boots.us.org/ of http://www.ralphlaurencanada.ca/ life, http://www.nike-airmax.us.com/ often http://www.adidas-shoes.cc/ produce http://www.bottega-venetas.cc/ unexpected http://www.abercrombiehollister.nl/ after http://www.supra-shoes.org/ a http://www.hugo-bossoutlet.com/ major http://oakley.blackfriday.in.net/ accident. http://www.pandoras-charms.co.uk/ For http://www.celine-bags.org/ example, http://www.ugg-bootscanada.ca/ the http://www.michaelkorsoutlet-online.ar.com/ exact http://www.ghdhairstraightener.cc/ thought http://www.burberrybags-sale.net/ about http://timberwolves.nba-jersey.com/ life, http://www.newbalanceshoes.com.es/ such http://www.rayban-sunglasses.co/ as http://www.cheapnhljerseys.us.com/ being http://buccaneers.nfljersey.us.com/ in http://www.the-northfacejackets.co.uk/ a http://www.michaeljordan.com.de/ car http://www.abercrombie-andfitchs.com/ accident, http://www.the-northface.com.co/ survived http://ralphlauren.blackfriday.in.net/ after http://www.nfljersey.us.com/ serious http://www.lauren-ralphs.co.uk/ illness, http://www.oakleys-sunglasses.net.co/ etc., http://www.barbour-jackets.us.com/ will http://www.ed-hardy.us.com/ produce http://www.hollisters-canada.ca/ the http://www.burberryoutlets.net.co/ deepest http://www.toryburchsale.com.co/ kind http://spurs.nba-jersey.com/ of http://www.oakley.com.de/ experience http://www.kates-spade.com/ will http://www.hollisteronlineshop.com.de/ truly http://www.swarovski-online-shop.de/ recognize http://www.uggs-australia.com.co/ the http://www.converses-outlet.com/ fragility http://www.northfaceoutlet.com.co/ of http://www.nikeairmaxn.co.uk/ life, http://www.tracksuits-store.com/ short http://www.barbour-jacketsoutlet.net/ of http://celine.blackfriday.in.net/ life, http://www.newbalance-outlet.org/ and http://kings.nba-jersey.com/ then http://www.thenorthfacejackets.fr/ will http://www.adidasshoesca.ca/ break http://www.air-max.com.de/ utilitarian http://www.oakleys-outlet.in.net/ bound, http://www.michaelkors.com.se/ earnest http://www.cheapshoes.net.co/ re-design http://www.michael-korsbags.co.uk/ and http://www.nike-schoenen.co.nl/ construction http://www.valentino-shoesoutlet.us/ that http://www.oakleysglasses2016.com/ the http://www.oakleyoutlet.fr/ true http://clippers.nba-jersey.com/ colors http://www.new-balance-schuhe.de/ of http://coach.misblackfriday.com/ life, http://www.ugg-australia.com.de/ without http://www.toms-shoesoutlet.us/ which http://packers.nfljersey.us.com/ a http://www.toms--outlet.com.co/ lot http://www.jimmy-chooshoes.com/ of http://www.beats-by-dre.com.co/ experience, http://www.ralphslaurenoutlet.us.com/ it http://www.monclerjackets.in.net/ is http://www.hollister-clothing.in.net/ difficult http://bucks.nba-jersey.com/ to http://michaelkors.blackfriday.in.net/ say http://www.raybans-sunglass.com/ truly http://www.horlogesrolex.nl/ lived http://www.poloralphlaurenoutlet.net.co/ up.Life http://www.timberlandbootsoutlet.us.com/ need http://www.coach-outletonline.net.co/ not http://vikings.nfljersey.us.com/ be http://www.omegarelojes.es/ too http://www.puma-shoes.de/ pursuit http://www.nikeair-max.es/ of http://jets.nfljersey.us.com/ clarity. http://www.oakleys-frame.com/ In http://www.ugg-boots-australia.com.au/ quite http://www.nike-outlet.us.org/ a http://www.true-religions.com/ lot http://www.cheapuggs-boots.com.co/ of http://www.rosheruns.us/ time, http://www.christianlouboutin-shoes.ca/ chaos http://michaelkors.misblackfriday.com/ richest, http://warriors.nba-jersey.com/ most http://www.nikefree-run.net/ complex http://www.hermes-outlet.net.co/ heritage. http://www.raybans.org.es/ It http://nets.nba-jersey.com/ hides http://www.christianlouboutinoutlet.net.co/ numerous http://suns.nba-jersey.com/ secrets. http://www.timberland-boots.com.co/ It http://www.ralphlauren-polos.com.co/ induces http://www.rolex-watches.net.co/ people http://www.salvatoreferragamo.in.net/ from http://www.burberry-handbagsoutlet.net.co/ chaos http://www.hollisters.us.com/ to http://patriots.nfljersey.us.com/ a http://www.oakleys-outlet.it/ clear, http://www.tomsoutlet-online.net/ and http://www.mcmhandbags.com.co/ from http://www.christian-louboutins.in.net/ a http://www.truereligion-outlet.com.co/ new http://www.swarovski-crystals.us.com/ clarity http://www.rayban.com.de/ to http://www.babylisspros.in.net/ the http://www.jordanretro.org/ chaos, http://www.prada-handbags.net.co/ suffering http://www.insanity-workout.us.com/ a http://www.abercrombie-kid.us.com/ loss http://seahawks.nfljersey.us.com/ to http://www.michael-korsoutlet.cc/ comprehend http://www.reebok.com.de/ the http://www.oakleys-sunglasses.in.net/ Ruomingruoan http://www.mcm-handbags.org/ in http://www.cheap-raybansoutlet.in.net/ chaos, http://www.burberry-handbagssale.com.co/ but http://www.hermes-bags.net/ also http://www.oakley--sunglasses.com.au/ appreciate http://www.mk-com.com/ the http://www.uggs-boots.net.co/ hazy http://www.cheap-jerseys.cc/ beauty. http://www.nhl-jerseys.us.com/ When http://cavaliers.nba-jersey.com/ things http://uggboots.misblackfriday.com/ clear http://www.raybans-outlet.cc/ to http://www.swarovskijewelrys.in.net/ glance http://www.rolexwatches-canada.ca/ when http://www.longchamp.com.de/ life http://www.jordan-shoes.com.co/ becomes http://michaelkors.euro-us.net/ lacks http://www.asicsoutlet.us.org/ fun http://www.tommyhilfiger.net.co/ of.One http://www.nike-skor.com.se/ of http://www.barbours.us.com/ the http://cowboys.nfljersey.us.com/ biggest http://www.marc-jacobs.us.com/ mistakes http://www.pradaoutlet.com.co/ in http://www.nba-shoes.com/ life http://www.nike-shoescanada.ca/ is http://www.iphone-cases.net.co/ the http://www.basketballshoes.com.co/ pursuit http://www.uggsoutlet.com.co/ of http://www.jordanrelease-dates.us.com/ perfection. http://www.swarovski-canada.ca/ In http://www.oakleyssunglasses.in.net/ pursuit http://www.oakley-outlet.net.co/ of http://www.beatsbydrdrephone.com/ perfection http://www.michael-korshandbags.us.org/ in http://www.nikestore.us/ the http://www.scarpe-hoganoutlets.it/ process http://www.cheap-oakleyssunglasses.com/ you http://www.ray-bans.net.co/ will http://www.juicycoutureoutlet.net.co/ lose http://www.toms-shoe.us.com/ countless http://www.cheap-rolex-watches.org.uk/ opportunity http://www.rayban-pascher.fr/ in http://www.nike-air-max.com.se/ the http://www.to-coachoutlet.com/ pursuit http://www.adidassuper-star.de/ of http://www.oakleys.in.net/ perfection http://www.uggboots.com.de/ in http://mavericks.nba-jersey.com/ the http://celtics.nba-jersey.com/ process http://www.omega-watches.com.co/ turn http://airmax.misblackfriday.com/ many http://www.longchampoutlet.com.co/ valuable http://76ers.nba-jersey.com/ ideas http://www.nike-tnrequinpascher.fr/ and http://www.tommyhilfigerca.ca/ behavior http://www.vans-shoes.net/ stifled http://www.designer-handbagsoutlet.us.com/ mind http://www.converse-shoes.net/ it.Stark's http://bulls.nba-jersey.com/ beautiful http://www.cheapjerseys.us.org/ and http://www.cheapmichaelkors.us.org/ pure http://www.pulseraspandora.com.es/ love http://bengals.nfljersey.us.com/ of http://www.marc-jacobsonsale.com/ the http://www.wedding-dresses.cc/ miserable http://www.armani-exchange.in.net/ are http://www.underarmour.us.com/ insufficient. http://www.ferragamoshoes.in.net/ The http://www.adidas-schuheonline.de/ most http://www.tommy-hilfiger-online.de/ unforgettable http://www.tory-burchoutlet.com.co/ people http://www.chi-flatiron.us.com/ always http://www.thenorth-face.ca/ have http://www.michaelkorsoutletonline.net.co/ the http://wizards.nba-jersey.com/ kind http://www.adidas-superstars.nl/ of http://www.giuseppe-zanotti.net/ good http://www.airhuarache.co.uk/ miserable, http://www.ray-banssunglasses.co.uk/ miserable http://www.nikerosherun.us/ in http://www.air-maxschoenen.nl/ a http://www.iphone-cases.net/ beautiful http://www.pradahandbags.net.co/ complex http://www.mcms-handbags.com/ realm. http://www.cheapjerseys.net.co/ This http://www.jimmy-choos.com/ life http://bears.nfljersey.us.com/ is http://www.montres-pascher.fr/ the http://www.prada.com.de/ most http://www.ugg-bootsclearance.com/ abundant http://www.hogan.com.de/ life.Nothing http://heat.nba-jersey.com/ exciting http://www.raybanssunglasses.in.net/ is http://www.michael-korsbags.org.uk/ true, http://giants.nfljersey.us.com/ so http://www.ralphlaurenoutlet-online.in.net/ true http://www.ray-bans.co.uk/ is http://www.hollister-abercrombie.com.se/ love.Every http://www.designerhandbagsoutlet.net.co/ time http://jaguars.nfljersey.us.com/ to http://hornets.nba-jersey.com/ play http://www.longchamp-bags.us.com/ East http://www.burberry-outletsonline.co.uk/ Lake, http://www.bcbg-maxazria.ca/ I http://www.nikeskoes.dk/ have http://www.newoutletonlinemall.com/ to http://www.ray-bansoutlet.in.net/ sit http://www.nike-shoesoutlet.us.com/ and http://www.mizuno-running.net/ enjoy http://www.nike-free-run.de/ the http://www.adidas.com.se/ small http://www.timberlands-paschere.fr/ farm http://www.canadagooses-jackets.com/ pavilion http://www.vibram-fivefingers.in.net/ raft http://bills.nfljersey.us.com/ to http://www.levisjeans.com.co/ fish, http://www.bcbg-dresses.com/ see http://raptors.nba-jersey.com/ these http://www.christianlouboutinshoes.jp.net/ in http://www.uggs-boots.com.co/ the http://www.nike-mercurial.in.net/ middle http://www.coach-factoryoutlet.net.co/ of http://www.outlet-burberry.net.co/ the http://www.nike-frees.co.uk/ lake http://www.tory-burchsandals.in.net/ to http://www.airmax-90.org/ swim http://magic.nba-jersey.com/ fish, http://www.toms-outlets.us.com/ hearts http://www.oakleysunglasses-canada.ca/ envy. http://www.thomas-sabo.com.de/ Think, http://www.philipp-plein.us.com/ or http://www.hollisterclothingstore.org/ is http://www.abercrombie-andfitch.ca/ it http://www.michael-kors-australia.com.au/ the http://pacers.nba-jersey.com/ lake http://www.christian-louboutinshoes.in.net/ where http://www.tomsshoes-outlet.us.com/ the http://www.michael-kors-taschen.com.de/ fish http://www.air-huarache.co.uk/ leisurely http://www.guessfactorys.in.net/ day http://www.long-champoutlet.com/ off, http://grizzlies.nba-jersey.com/ both http://www.tommy-hilfigers.com/ the http://www.kate-spade.gb.net/ wind http://www.oakley-sunglasses.mex.com/ and http://www.true-religion.com.co/ rain http://www.rayban.co.nl/ are http://www.michaelkorsbags.us.org/ not http://www.vans-shoes.co.uk/ afraid, http://www.nike-max.fr/ not http://www.chiflatiron.net.co/ afraid http://www.vans-schuhe.com.de/ of http://www.ralphlauren-au.com/ thunder http://www.rayban-pas-cher.fr/ and http://www.newbalancecanada.ca/ lightning, http://www.cheap-jordans.net/ more http://www.cheapjerseys.mex.com/ afraid http://hawks.nba-jersey.com/ of http://redskins.nfljersey.us.com/ cold http://www.michaelkors-canadaoutlet.ca/ and http://www.michaelkors-bags.com.co/ heat. http://www.burberry-outletcanada.ca/ These http://www.montblancpens-sale.com/ cheerful http://www.abercrombiefitchs.cc/ fish http://www.oakleyoutlet.ar.com/ are http://lakers.nba-jersey.com/ hiding http://www.nikeair-max.ca/ the http://colts.nfljersey.us.com/ body http://jazz.nba-jersey.com/ in http://www.michael-kors-outlet.us.org/ the http://titans.nfljersey.us.com/ water, http://www.ray-banssunglasses.org/ swim http://pelicans.nba-jersey.com/ freely http://www.ferragamo.com.co/ come http://www.pandorajewellery.com.au/ and http://www.givenchy.in.net/ go, http://www.oakleys.org.es/ that http://www.coach-outletonline.ca/ is http://www.nikefree5.net/ what http://www.polos-outletstore.com/ a http://panthers.nfljersey.us.com/ sanction http://www.instylers.us.org/ of http://www.michael-kors.com.es/ life http://www.dsquared2.us.com/ ah!I http://www.pandora.com.de/ wanted http://www.beatsbydre.com.co/ to http://www.katespadeoutlet.gb.net/ take http://rayban.blackfriday.in.net/ her http://www.rolexwatchesforsale.us.com/ as http://www.coachblackfriday.com/ happy http://49ers.nfljersey.us.com/ as http://browns.nfljersey.us.com/ a http://www.uggsale.net/ fish http://www.michael-kors.cc/ like http://trailblazers.nba-jersey.com/ this http://chiefs.nfljersey.us.com/ game http://www.sunglasses-outlet.online/ impunity http://www.womenclothes.in.net/ in http://eagles.nfljersey.us.com/ the http://www.barbour.in.net/ water, http://www.longchamp.com.co/ but http://www.airyeezy.us.com/ also http://www.poloralphlauren.cc/ want http://www.michaelkors-outletonline.cc/ their http://www.nba-jersey.com/ own http://coachoutlet.euro-us.net/ lives, http://www.cheap-michaelkors.in.net/ as http://www.longchamps.us.com/ these http://www.christianlouboutin.org.uk/ fish http://www.mbt-shoes.us.com/ come http://www.asics-shoes.net/ and http://www.nikeshoes.org.es/ go http://www.mk-outletonline.us/ as http://www.mlb-jerseys.us.com/ unrestrained http://www.uggsoutlet.net.co/ freedom.I'm http://www.oakley-outletonline.com.co/ just http://www.burberryonlineshop.de/ real http://www.burberrys-outlets.co.uk/ life, http://thunder.nba-jersey.com/ because http://www.nike-air-max.com.de/ of http://www.swarovskissale.co.uk/ their http://www.nike-rosherun.com.es/ ability http://www.coach-factoryyoutletonline.net/ is http://www.ralph-laurensoutlet.co.uk/ limited, http://www.the-northfacejackets.net.co/ the http://www.co-aol.com/ tour http://www.timberlandshoes.net.co/ is http://www.monclers-outlet.us.com/ far http://www.truereligionjeans.net.co/ suffer http://www.cheap-mlbjerseys.us.com/ a http://www.nike-rosheruns.nl/ share, http://www.beatsheadphone.in.net/ the http://www.michaelkorsoutlet.ar.com/ sanction http://www.rolex-watches.us.com/ is http://www.nikestore.com.de/ also http://www.soccer-shoesoutlet.com/ an http://www.puma-shoesoutlet.com/ unattainable http://www.longchamp-handbagsoutlet.us.com/ Shexiang. http://www.burberry-outletstore.net/ The http://www.tory-burch.us.org/ end http://www.burberry-outletonline.cc/ result http://www.pandoracharms-canada.ca/ of http://coach-outlet.tumblr.com/ the http://dolphins.nfljersey.us.com/ work http://www.barbour-factory.com/ environment http://www.tommy-hilfiger.cc/ and http://chargers.nfljersey.us.com/ changing http://pistons.nba-jersey.com/ pressures http://knicks.nba-jersey.com/ of http://www.nike-air-max.com.au/ family http://www.juicycouture.com.co/ life, http://azcardinals.nfljersey.us.com/ I http://www.retro-jordans.com/ was http://www.cheap-nike-shoes.net/ like http://www.burberrys-bags.net.co/ an http://www.mcmbackpacks.in.net/ ant, http://www.cheapreplica-watches.in.net/ busy.Therefore, http://www.the-northfaces.net.co/ envy http://www.ok-em.com/ impunity http://falcons.nfljersey.us.com/ free http://lions.nfljersey.us.com/ the http://www.chrome-hearts.in.net/ fish, http://www.tommy-hilfiger.co.nl/ and http://www.airjordans.us/ can http://www.ralphlaurenpolos-outlet.com/ only http://rockets.nba-jersey.com/ think http://www.converse.com.de/ in http://saints.nfljersey.us.com/ their http://ravens.nfljersey.us.com/ hearts, http://www.ralphlaurenonlineshop.de/ they http://www.adidas.us.com/ can http://www.christianlouboutinshoesoutlet.org/ only http://www.polos-outlets.com/ talk http://www.abercrombie-and-fitch.us.com/ about http://www.nike-huaraches.nl/ myself http://www.coach-factory.in.net/ when http://coach.euro-us.net/ lonely.However, http://www.prada-shoes.com.co/ this http://www.p90xworkout.in.net/ is http://www.polo-ralph-lauren.de/ just http://www.converse.net.co/ a http://www.calvin-kleins.net/ little http://www.pandorajewelry.top/ envious http://www.zxcoachoutlet.com/ of http://www.giuseppezanotti.com.co/ fish, http://www.uggs-store.us.com/ but http://www.toms-outlet.net/ after http://www.polos-ralphlauren.us.org/ a http://www.coachoutlet-online.com.co/ direct http://www.swarovski-australia.com.au/ confrontation http://www.ralph-laurens.org.uk/ with http://www.michael-korssale.us.com/ the http://www.burberryoutlet-sale.com.co/ fish, http://www.the-northfacejackets.us.com/ the http://www.handbagsoutlet.net.co/ loss http://www.michaelkors.so/ lazy http://www.nikeshoesoutlet.org.uk/ to http://www.lacosteoutlet.us.com/ do.This http://www.michael-kors.net.co/ year's http://www.salomon-schuhe.com.de/ May http://www.nike-roshe-run.de/ holidays, http://www.nikeair--max.fr/ and http://rams.nfljersey.us.com/ colleagues http://www.oakleys2016.com/ to http://www.nfl-jersey.us.org/ play http://www.katespades-outlet.in.net/ outdoors, http://www.omegawatches.in.net/ to http://www.cheap-rayban.com.co/ the http://www.hermesbirkin-bag.net/ outskirts http://www.ralph-laurenspolo.co.uk/ of http://www.soft-ballbats.com/ a http://www.nike-air-force.de/ farm http://www.bottega-veneta.in.net/ park http://www.airmax-2015.org/ pond http://raiders.nfljersey.us.com/ fishing, http://www.uhren-shop.com.de/ I http://steelers.nfljersey.us.com/ sat http://www.nike-schuhe.com.de/ weeping http://www.truereligions.net/ with http://www.toms-shoes.net.co/ colleagues http://www.raybanoutlet.ca/ pond http://www.fendi-outlet.in.net/ shore, http://www.raybans-outlet.in.net/ the http://www.tommy-hilfiger.com.de/ earthworm http://www.versaceoutlet.us.com/

http://www.burberryoutlet-sale.net/ http://texans.nfljersey.us.com/ http://coach.blackfriday.in.net/ http://www.cheap-baseballbats.us/ http://www.soccers-shoes.com/ http://www.cheapthomassabos.co.uk/ http://www.truereligion-outlet.us.org/ http://www.adidasshoes.org.es/ http://www.uggs.co.nl/ http://www.ralph-laurenoutletonline.com/ http://www.tnf-jackets.us.com/ http://www.rosherun.co.uk/ http://www.nikefree-run.org.uk/ http://nuggets.nba-jersey.com/ http://www.replica-handbags.net.co/ http://www.ralphs-laurens.co.uk/ http://www.ray-bansoutlet.it/ http://www.woolrich-clearance.com/ http://www.thenorthface.com.de/ http://www.uggs-onsale.net/ http://longchamp.blackfriday.in.net/ http://www.nike-factorys.us/ http://www.canadagoosesonline.com/ http://www.cheap-michaelkors.com/ http://www.mcm-bags.us.org/ http://broncos.nfljersey.us.com/ http://www.michaelkors.co.nl/ http://www.newbalance-shoes.org/

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie