Talen naar Taal

In de blog: filosofie en literatuur reacties: 213 pdf print

Het verhaal hieronder is tot stand gekomen naar aanleiding van een aantal losse einden in de alhier gevoerde discussies. Die losse einden zijn eigenlijk een beetje blijven hangen. Eén van de triggers was een zekere Deleuze. Hier aangekaart door Vrouwe Ursula. Maar er waren ook andere aanleidingen. Iets met Codd i.v.m. Bert Morriën. En natuurlijk zijn er eveneens hier-en-dare dwarsverbanden met andere kwesties of aangelegenheden. Want de Wijsbegeerte kan soms een “helende” werking hebben. Soms; niet altijd.

Behoeft de titel nog nadere uitleg? Dat vroegen wij ons af. Nou nee; laat ’t maar blijken. En als het niet blijkt dan hebben we misgeschoten.

De berichten zijn min of meer stapsgewijs aan de reacties toegedeeld.


Tags
geen tags

Reacties (213)

   

Welk verhaal, Steven???

   

Ja, ja, geduld, Sofia. Punt-voor-punt. Mijn gade vindt dat ik eerst naar de kapper moet. "Je ziet er niet uit", zegt ze. Wat dat allemaal met Filosofie te maken heeft?
Niets natuurlijk. Maar ik gehoorzaam. 't Zal me benieuwen of het kapsel straks z'n invloed laat gelden op de toonzetting.

Doei.

   

Hoe moeten we e.e.a. presenteren? Dat is een lastige kwestie. Waarom? Omdat we onze opmerkingen en commentaren en opwellingen in een soort logboek aan een cahier hebben toevertrouwd. Bij teruglezing moesten we concluderen dat ’t een structuurloze bende is. D’r is geen garen bij te spinnen. Goed, OK, alle ingrediënten waren aanwezig. Maar het kan als zodanig hier niet worden opgediend.
Kijk, het was iets anders geweest als we die warboel “tijdens” het gussellugge filo.kletsen als reactie op reactie op … hadden laten gebeuren. Dan kan ‘t (en mag ’t ook; als was het natuurlijk) alle kanten opspringen. Als je trouwens een willekeurig blog met b.v. honderden reacties terugleest dan zie je ook dat het van hot naar her springt. Er is nauwelijks lijn te ontwaren. En zoiets moet je eigenlijk ook niet verwachten. Toch?
Maar nu? Nee! Nee, we moeten onszelf enige discipline opleggen. Een soort hoofdstukindeling, dus?
We hebben er wel eentje in de maak in het achterhoofd.
1. Aanleiding en inleiding.
2. Profilerende tegenstellingen.
2.1. Lijden & leiden
2.2. Doen & Laten
2.3. Gebeuren - construeren
2.4. Het Geheel en de Delen (het Volledige)
2.5. De spin en de bever (een illustrerende vertelling)
3. De Taal.
3.1. POMO
3.2. Semiotiek
3.3. De taalfilosofie
3.4. De spraakkunst

Maar … Maar ja, dan wordt ’t toch weer te opgelegd. Welhaast een proefschrift. Misschien is het beter om voor suggesties te rade te gaan bij het forum. Ursula b.v.?

Nee, ook niet. Dan lopen we er voor weg. Wist u trouwens dat wereldwijde en ook enigszins gezaghebbende organen, waar beslissingen een behoorlijke strekking kunnen hebben, soms in de voorbereiding wel een jaar versteggelen aan het opstellen van de agenda? (Waarbij “agenda” - tussen twee haakjes - verstaan kan worden als hoofdstukindeling) Nee? Nou, laat deze wonderlijke associatie vooreerst dan maar eventjes liggen.

Deleuze is POMO. Aan het POMO hebben wij hier wel ’s een artikel gewijd. Terugkijkend moeten we zeggen het een beetje een scheldkanonnade is geweest. We eindigden met een zekere Rorty. Op het moment van schrijven waren we nog niet op de hoogte van Deleuze. Natuurlijk zouden we het bestaande verhaal gewoon kunnen updaten met die Fransman. Maar ja, je zou ook ’s van stijl of van invalshoek moeten willen en durven veranderen.

Die invalshoek meenden wij gevonden te hebben met het begrip Taal. En waarom? Omdat Deleuze begrippen opvoert die hun bakermat vinden in de Taalkunde, de Spraakkunst of Linguïstiek. Toen kwam bij De Ommekeer de gedachte op: laten we daar ’s bij aansluiten.
Welke begrippen voert Deleuze op?
Inchoatief, infinitief, simulacrum, clinamen, singulariteit, vervoegen.
Nou de meeste van deze begrippen komen ook voor in de taalkundige Spraakkunst.

Wat ligt er dan meer voor de hand een wende te maken naar de Spraakkunst? Om ’s te weten hoe die over al die dingen denkt.

Dat “vervoegen” is qua WW (werkwoord) een vreemde eend in de bijt. En waarom? Omdat vervoegen een operatie is voor de Taal. Maar tevens “in” de Taal verblijft. In het gebruikelijke schema van “infinitief - tweede persoon verleden tijd - voltooid deelwoord” als volgt:

Vervoegen-vervoegde-vervoegd

Iedereen moet dan natuurlijk dadelijk denken aan Gödel. Die stelde iets dergelijks aan de kaak voor de wiskunde. Maar ja, wiskunde is eveneens een Taal. Dat hebben we hier al meerder keren bewezen. We gaan dat niet nog een keertje overdoen. Want overdaad schaadt.
Gödel vertaalde of transformeerde de uitspraak/stelling “wiskunde is consistent” in wiskundige termen. En liet die meta-uitspraak vervolgens een rol spelen die gelijkwaardig was aan de rol(len) van de “gewone” wiskundige stellingen.
Toen kon hij met z’n geniale bewijs bewijzen dat zoiets contradicties oplevert. En een contradictie is verboden in de wiskunde.

Dus het “over iets praten” en “in iets praten” verdragen elkaar niet. Het leidt tot bonje. En kijk eens naar de Weureld? Waar zekere Siger hier wel ’s verslag van doet? Bonje!

En, ach, je kunt ook dichter bij huis blijven. Wij, van De Ommekeer, hebben kortgeleden betracht de toepassing of applicatie Filosofie.Be aan een beschouwing te onderwerpen. Dus, sec en neutraal. U mag en kunt e.e.a. alhier nog gewoon ‘s nalezen.
Het verloop van die korte woordenwisseling, Broeders en Zusters in de wijsbegeerte, hoe is die te kenschetsen? Waar liep dat op uit? Op een warboel. Omdat men niet in staat was om het onderscheid tussen inhoud en vorm te hanteren. Of, om in onze termen te blijven: het onderscheid tussen “in” en “over”. Als men in staat is geweest om zoiets voor de wiskundige discipline te bewijzen - geen sinecure, trouwens - dan moet dat voor andere disciplines toch ook mogelijk zijn? Of niet?
Nou, niet dus. Dit bracht ons tot een verzuchtende vraag. Hoe is het in Godsnaam mogelijk dat lieden die “thuis” geen orde op zaken weten te stellen gelijktijdig met een strekkend, pedant en betweterig vingertje naar de Weureld-orde durven te wijzen?

Nu zijn we nog helemaal niet in de buurt gekomen van de kwestie waar we het eigenlijk over wilden hebben. De postmodernisten en hun Taal. Specifieker: Deleuze en zijn Taal. Want in de Taaldiscipline doet zich eveneens het Gödeliaanse dilemma voor. Gewone Taal en metataal. In Taal en Over Taal.

Beschouw bovenstaande als een prelude.

   

Als aanknopingspunt kiezen we de volgende Deleuziaanse passage.
“De wetenschap is de “onvoltooid tegenwoordige tijd” van de wereld, de tijd waarin de mens zich actualiseert, hier en nu. Maar de mensheid zelf is de “infinitief”. Dat wil niet zeggen: “oneindig”. Elke infinitief wordt vervoegd in een beperkt aantal tijden en op bepaalde wijzen. De infinitief drukt veeleer een onbepaaldheid uit, een (nog-)niet-gewaardeerd-zijn. Enkel het gebruik van de tijden en de wijzen met een object en een subject creëren bepaaldheid en waardering. “Spelen” is onbepaald. De vraag “Zullen we spelen?” creëert al een verhouding tussen ons, vormt reeds een gebeurtenis. Maar de vraag kan slaan op vele dingen, die duiden op een ander spel en op andere verhoudingen: “zullen we kaartspelen”?”, “zullen we samen piano spelen?, “zullen we gokken?”, “zullen we het liefdesspel spelen?”. Taalgebruik - of taalpraktijk speelt zich af in het gebruik van tempi en modi, “Vervoegen” is het basiswerkwoord. Vandaag is het vooral de wetenschap die vervoegt. Maar het wetenschappelijke heden valt daarom nog niet samen met de waardering van de wereld.”

Maar, maar, die dingen waren er toch allang? De compositie in de Taal is toch breed uitgemeten? Waarom wordt daar niet aan gerefereerd? Je kunt toch gewoonweg overstappen naar de Algemene Nederlandse Spraakkunst?

Ziehier de reden waarom wij in ANS zijn gedoken. Dat leek ons legitiem. Toch?
Ans telt zo’n 1300 bladzijden en is onderverdeeld in vier delen. Het woord, De woordgroep, De zin en Nevenschikking en samentrekking.
(Van de middelbare school herinneren we ons trouwens nog het werkwoord “ontleden”; misschien moeten we dat aan het lexicon van Deleuze toevoegen, als een soort pendant van vervoegen. Dat ontleden had twee varianten. Taalkundig; dan kwam je uit op woorden en woordsoorten. Redekundig; dan kwam je uit op functies, zoals onderwerp, gezegde, lijdend voorwerp …)

Als Deleuze het over “infinitief” heeft, waar moeten we dat in ANS dan zoeken? In deel I, hoofdstuk 8: het werkwoord. Toevallig het langste hoofdstuk van het boekwerk - ruim 200 pagina’s. Kijken. En wat zie ik? Ik was er al eerder. ’t Moet een tijdje terug geweest zijn, maar het hoofdstuk is ruim geannoteerd. Hoofdzakelijk met wijsgerig angehauchte opmerkingen. Kan ik die “eigen” opmerkingen nu met behulp van Deleuze enigszins nader duiden? Want die “eigen” opmerkingen waren van het kaliber van Alice. Alice in Wonderland, die bedoelen we.

De vervoeging wordt in de spraakkunst bondig neergezet aan de hand van een drietal, t.w..

- infinitief
- derde persoon enkelvoud verleden tijd
- voltooid deelwoord

We gaan systematisch aan slag. ’t Is misschien even slikken, maar de brokken zijn dan in elk geval behapbaar.
We beschouwen de woorden als dingen. Of - misschien beter - als entiteiten. Want dan kunnen we aansluiten op Aristoteles, die beweerde dat elke entiteit attributen bezit. We nemen niet alle woorden. Nee we beperken ons tot de werkwoorden (WW’s). Die WW’s zijn vanuit een aantal opzichten te beschouwen. In plaats van “opzicht” mag ook gesproken worden van “optiek” of “oogpunt” of “invalshoek” of “perspectief” of “zienswijze” of “referentie-kader”. Misschien zelfs wel van “context”. Maar in de beperking toont zich de meester. Dus houden we het eenvoudigweg op “opzicht”.
O, wacht, er is er nog eentje die misschien handig kan zijn. Die heet “dwarsdoorsnede”. Waarom is die handig?
Omdat het een soort boekhoudkundig principe herbergt. Willekeurig welke dwarsdoorsnede van het landschap van de WW’s dient het gesommeerde aantal WW’s altijd op hetzelfde getal uit te komen.
Verder met Opzicht.
Binnen die vigerende opzichten zijn klassen of rubrieken te onderkennen, die eenvoudigweg benoembaar zijn. Die rubrieken gebruiken we om die WW’s in te delen. Da’s heel erg handig. En dat zullen we ook laten zien. Wat we ook kunnen laten zien, echter, is dat deze systematiek problemen en tegenstrijdigheden kan opleveren. Als we daar tegen op- of aanlopen zijn we verzeild geraakt beland in de vaatwateren van de wijsbegeerte. Dachten wij. Maar we zullen zien.
Nee, wacht, we kunnen nu dadelijk al iets proberen te laten zien. Aan de hand van een vraag. Hebben we met dat “opzicht” dadelijk al het niveau van het attribuut bereikt?
Nee!
Waarom niet?
Dan moeten we Codd uit de kast halen. Die heeft ’t in zijn modellering over een attribuuttype. En daar had Aristoteles nog nooit van gehoord. Hoe leggen we e.e.a. uit? Dat leggen we uit door attribuuttype en attribuut met elkaar te confronteren. Je mag ook, ter illustratie, een Code met Decodes confronteren. Dat komt op hetzelfde neer. De Code geeft het format, de decode de inhoud.
Maar goed: attribuuttype versus attribuut. Een attribuuttype kan b.v. “kleur” zijn. De attributen (of decodes) heten dan rood, geel, groen enzovoort
Je mag o.i. ook met Frege spreken van Begrip. Begrip ligt op het niveau van het type. En zoals Frege meerdere keren heeft uitgelegd: een Begrip dekt noodzakelijkerwijs variatie. Wat “onder” het begrip ressorteert zijn dus de varianten.
Met deze inzichten betrachten we de WW’s.
Aldaar onderkennen we b.v. het opzicht of het begrip of het attribuuttype “vervoeging”. Welke smaken, decodes, varianten kent die vervoeging?
Even spieken bij de Spraakkunst.
Dertien stuks. Onregelmatig, onvolledig, sterk, zwak … enzovoort.
Maar je kunt het veld van de WW’s ook doorkruisen aan de hand van een functionele invalshoek. Die laat een elftal rubrieken het licht zien. Wederkerend, wederkerig, overgankelijk. Die redelijk bekend verondersteld mogen worden. Maar ergatief? En inergatief?

Ergatieve werkwoorden.
“Deze werkwoorden kennen in het geheel geen lijdende vorm en worden in de regel in de voltooide tijd met zijn vervoegd.”
Inergatieve werkwoorden.
“Deze werkwoorden zijn traditioneel gewoonlijk als onovergankelijk benoemd.
Zij kennen echter een onpersoonlijke lijdende vorm die vervoegd wordt met worden of zijn: "Er wordt geaarzeld" of "Er is geaarzeld"
In de voltooide tijden worden zij met hebben vervoegd.
Er is meestal sprake van een 'actie' met een 'dader' in plaats van een 'vanzelf' optredend proces.
Het voltooid deelwoord is gewoonlijk alleen voltooid en niet lijdend; het kan niet als bijvoeglijk naamwoord gebruikt worden: "*De geaarzelde man." <uitgesloten>”

(Ahum, die uitsluiting geldt niet voor onze dichterlijke applicatie.
Trouwens “lijdende vorm” is een fraaie uitdrukking. Daar kun je iets mee. Kwam bij Spinoza niet het begrip “lijding” om de hoek kijken? En een willing?
Ja, dat zijn zelfstandige naamwoorden die niet echt de Taal zijn ingedaald. Je komt ze niet dagelijks tegen, zeg maar. Spinoza associeert de “lijding” toch met een handeling. En dat is toch op z’n minst eigenaardig. Want “handelen” doe je met het oog op een doel. Wat mag het doel in het geval van de “lijding” dan wel zijn? Het “gezegende”. Ja, dan moeten we terugvallen op Roland Holst met zijn uitspraak “een ritueel maakt een handeling tot gebeurtenis”.)

In de speelwei van de Taal kun je natuurlijk heerlijk grasduinen. En met een blatend boeket thuiskomen. In eerste instantie mag dat misschien ook wel. In de Wetenschap wordt zoiets een “exploratieve” fase onderkend. Verkennen. Met alleszins in het achterhoofd dat verderop de lijn van de systematiek om een strakkere insnoering gaat vragen. Toch? Ach, we geven het ons te doen.
We?
Welnee!
In de markt zijn voldoende empirische cycli voorhanden. D’r zit er vast en zeker wel eentje tussen die op uw maat is gesneden.

’t Is in elk geval zo dat wij van De Ommekeer menen dat we die Deleuze toch wel X keer voorbij zijn. Zo’n X staat voor een onbekende. Zou jij een schatting durven maken?

Het valt ons zwaar te moede, maar toch zullen we proberen ons er van te kwijten.
Waarom “zwaar”?
Omdat het een kant op gaat die hier wel ’s vaker is uitgeprobeerd. Een richting die o.i. niet echt een voedingsbodem vond binnen dit eminente forum. Gezien het aantal reacties.
Maar wij laten niet af.

Het ging om de volgende bijdrage.

http://filosofie.be/blog/filosofie-en-literatuur/3773/het-men-en-er/

We eindigden met een soort verzuchting. “Hoe komt ’t toch dat een doorwrocht en serieus boekwerk over TAAL zich in TAAL zo in de nesten te weet te werken. Zodat je er niet uitkomt?”
De suggestie die met die vraag is geïmpliceerd was “kunnen de wijsgaren misschien een antwoord geven?”.
Nou, dat antwoord is er dus niet gekomen. Geen syllabe. Is er nou echt geen enkele creatieveling die een suggestie weet te opperen?

En hier, met die WW’s, zijn we ook alreeds gestuit op een anomalie. Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat het saldo van de dwarsdoorsnede “functioneel” gelijk is aan het saldo van de dwarsdoorsnede “vervoeging”. Maar dat is dus niet zo. Taalfraude? Mwaahh. Maar het geeft wel te denken. Toch?

Hebben we met deze WW-exercities (optieken, rubriceringen e.d.) intussen ook iets geleerd? Tot dusver hebben we gebuurt bij bestaande indelingen, die je zo uit ANS kunt wegplukken
Omdat wij van De Ommekeer het wel ’s in ons hoofd halen om creatief te willen en te kunnen zijn hebben we ’t ons in datzelfde hoofd gehaald om te denken zelf ook wel eens een “opzicht” in het leven te kunnen en te mogen roepen. Met bijbehorende rubrieken natuurlijk.
Eentje die wij “beweging” hebben genoemd. De ander heette “arbeid”.
Met het eerste gezichtspunt hebben we ons verplicht om in de WW’s een incarnatie van bewegingen te zien. Bewegingen die zich zonder uitzondering allemaal in de Tijd voltrekken. En Tijd is, zoals iedereen weet, een belangrijke (zo niet de belangrijkste) categorie in de wijsbegeerte.
Bewegingen zijn er in soorten en maten. Hoe hebben we dat aangepakt?
Eerst heel exploratief een beetje grasduinen. Dus sprokkelen. Vervolgens probeer je met een systematische blik tegen dat materiaal aan te kijken. Je gaat je b.v. afvragen hoe het verloop van bewegingen er uitziet. Je tekent een assenstelsel met een X-as en een Y-as. De X-as stelt de tijd of het verloop voor. De y-as de posities van de zich voltrekkende bewegingen - in relatieve zin, dus t.o.v. elkaar. Een monotone beweging wordt dan gevisualiseerd aan de hand van een lijn die evenwijdig loopt aan de x-as - eerste afgeleide van zo’n “functie” is 0. De functie van eenparige stijging heeft een afgeleide die een constante is. Bij een daling ook, maar hier is de constante voorzien van een -teken. Exponentiële functies? Golvende functies? Met een beetje wiskunde kunnen ze allemaal kort genoteerd worden. En als zodanig de basis vormen een rubricerende indeling. Verder hebben we ook aparte codes moeten bedenken voor vooruitgaand en terugwerkend (in de tijd, natuurlijk). En wat dacht u van “grillig”?
Voor de bewegende WW’s zelve kun je bijvoorbeeld je gading halen bij de sporten die zich sieren met zoiets als “kunst” of “schoon”. Schoonspringen, kunstrijden. Maar ook bij het turnen. Uit die contreien kun je het e.e.a. rekruteren. En vervolgens stap-voor-stap de rubricering gestalte geven.
Ziehier in een notendop onze iteratieve werkwijze.
Afijn, deze inspanning heeft tot dusver een tabel opgeleverd met 325 WW’s die gerubriceerd zijn in een tiental categorieën. Dit grondmateriaal kan dienst doen als input voor ons pakket CAPW (Computer Assisted Prose Writing). Als we dat pakket aanspreken onder de module Deleuze met parameter “inchoatief” dan ratelt de output honderden bladzijden tekst. Alles zeer lezenswaardig. Bijna net zo lezenswaardig als de tekst die u nu net onder ogen hebt gezien. Ja, het staat alles inchoatief te beginnen.

In het kader van de “arbeidzame” WW’s zijn de rubricerende kenmerken gerekruteerd bij een mix. De namen van de beroepsuitoefening, het materiaal en de arbeidsplaats. Of ons dat goed gelukt is? Nou? Stelselherziening hangt ons wel een beetje boven het hoofd. Maar goed, ’t is allemaal “work-in-progress”. We gunden u eventjes een snelle blik in onze werkplaats. En u mag er vanuit gaan dat we noeste nijveraars zijn. Soms moesten en moeten we toegeven dat we mouwen zaten en zitten te breien. Maar we zijn een “lerende” organisatie die het principe van “vallen & opstaan” heeft ingelijfd. We laten niet af. O, en we durven ook wel eens verder te kijken dan onze neus lang is. Dan spieken we bij bijvoorbeeld Deleuze.

De wijsbegeerte behoort geen caleidoscopische lappen deken te zijn. De wijsbegeerte dient m.a.w. een zekere consistentie te herbergen. Dat principe van consistentie kunnen we hier met een voorbeeld illustreren. We proberen dan aansluiting te zoeken - en te vinden - bij een stelling die we in andere context wel ’s hebben aangedragen. Dat was de stelling die in stelling werd gebracht n.a.v. van een zekere Gottlob Frege. U, als lezer zou kunnen verzuchten “wat heeft dat er in godsnaam mee te maken”.
Kijk, nieuwe begrippen komen wel eens op. Ze proberen vaste grond onder de voeten te vinden. Ze proberen zich te installeren. Wellicht zal ze een plekkie in Van Dale worden gegund. Zijn er criteria met die nieuwlichters gemoeid? Vast wel. Maar eentje treedt toch wel op de voorgrond. Dat is de woordelijke lengte
van zo’n begrip. Die zou kort moeten zijn - een frame, een leus, een one-liner, een slogan. Van de duale tegenkant bekeken zou je kunnen zeggen dat als een nieuwlichter te veel lettergrepen opslokt dat die nieuwlichter dan kansloos is. “Participatiesamenleving” beklijft niet en kan het dus wel vergeten.
Aan Frege hebben we een traject ontleend; een traject met de volgende honken. Idee - begrip - grootheid - instrument - gebruik. En let wel. Dat instrument hoeft geen technisch apparaat te zijn. Het kan ook in pacht zijn bij een Toga. Alhoewel, alhoewel? Vervaagt dat onderscheid niet? Het juridisch “apparaat” zal toch ook wel app’s gebruiken? Of niet?

We gaan systematisch aan slag. ’t Is misschien even slikken, maar de brokken zijn dan in elk geval behapbaar.
We beschouwen de woorden als dingen. We nemen niet alle woorden. Nee we beperken ons tot de werkwoorden (WW’s). Die WW’s zijn vanuit een aantal opzichten te beschouwen. In plaats van “opzicht” mag ook gesproken worden van “optiek” of “oogpunt” of “invalshoek” of “perspectief” of “referentiekader”. Misschien zelfs wel van “context”. Maar in de beperking toont zich de meester. Dus houden we het eenvoudigweg op “opzicht”.
Binnen die vigerende opzichten zijn klassen of rubrieken te onderkennen, die eenvoudigweg benoembaar zijn. Die rubrieken gebruiken we om die WW’s in te delen. Da’s heel erg handig. En dat zullen we ook laten zien. Wat we ook kunnen laten zien, echter, is dat deze systematiek problemen en tegenstrijdigheden kan opleveren. Als we daar tegen op- of aanlopen zijn we verzeild geraakt in de vaatwateren van de wijsbegeerte. Dachten wij. Maar we zullen zien.
Vooruitlopen op of invoegen bij een zekere Deleuze. Of ons “vervoegen” bij Deleuze?

De onregelmatige werkwoorden. Valt daar in wijsgerige zin iets te verhapstukken? (***; d.w.z. “voetnoot”)

Maar, zoals gezegd, wij laten niet af. En proberen het nog een keer. De aanleiding voor deze gelegenheid is te vinden bij een zekere Deleuze. En wij hadden Vrouwe Ursula beloofd nog ’s keer terug te zullen komen op die Deleuze.

Hoe kruipt de gedachtekronkel?
Als volgt.
Bij Deleuze kwamen we termen tegen. Maar ook de naam “Deleuze”.

Ja, dat klinkt als muziek. Het is een lenige naam, en het laat zich ook omfloerst uitspreken. Weet het ANS een voorman of -vrouw aan te wijzen? We kijken in de index. En ja hoor, er doet zich iemand kennen met de naam Paardekoper. En dat klinkt niet echt vloeiend; eerder korzelig. De Flux-de-bouche zal er niet mee uit de voeten kunnen. Het Flux-de-bouche zou z’n tong verrekken bij het uitspreken van Paardekoper. Via WIKI stellen we hem even aan het forum voor:

https://nl.wikipedia.org/wiki/P.C._Paardekooper

Da’s niet voor niets. Het heeft te maken met België. En toevallig zit hier op dit forum een aantal Belgen. Of ze er iets aan hebben? Kweenie. Zoniet, laat ze het dan beschouwen als een luchtig uitstapje. Ter Leering ende Vermaeck
Maar goed, dit ter zijde.
Hoe kwamen we erop

Je loopt als Alice door het wondere woordenland. En je verbaast je. Waarom zus en waarom zo? En - van de duale tegenkant: waarom niet-zus en waarom niet-zo? En als er regels zijn, waarom zijn ze nou precies zo geregeld en niet anders? Ziedaar, een wijsgerige invalshoek op het verschijnsel TAAL. En de lastigste kluiven bestaan toch wel uit juist die kluiven waar de grammatica zelf ook niet helemaal uitkomt. En begrippen ten tonele moet voeren met een wijsgerig potentieel.
Ooit had ik zulks al eens prachtig weten te verwoorden (verwoorden; ja) in een poëem. Zonder - op het moment van conceptie - te bevroeden of zelfs maar te beseffen dat het zo subliem van pas zou kunnen komen. U ziet, Gods wegen zijn ondoorgrondelijk.


Akker.

De akker van mijn woordenland
lag tijdlang braak
tot ik besloot tot nieuw doorploegen
van onverwachte, zeg
averechtse kant.

Ondernemend moet men zijn.

Wie weet zou plots
een kluit, een pol
opstaan in de voren
met in het knoopsgat
madelief?

Hoe zou je die regels - achteraf dus - moeten duiden?
Dat “nieuw doorploegen”, bijvoorbeeld. Is dat de ploeg van Deleuze? Of is het de ploeg van Paardekoper?

***
De beloofde voetnoot. Met betrekking tot de onregelmatig vervoegde WW’s.

De bekendste zijn toch wel “zijn” en “hebben”.
En kijk nou eens naar b.v. L’Être et le Néant; toch wel een standaardwerk in de wijsbegeerte. Het vierde deel, AVOIR, FAIRE ET ÊTRE. Faire zou er niet in moeten thuishoren. Maar, maar … dat geldt alleen als je faire vertaalt in maken. En dat is o.i. niet de bedoeling. Het moet zijn: “doen”.

- doen deed gedaan.

Dus: onregelmatig.

Goed, dat deel van Sartre hebben we nog ’s nagelezen. 200 pagina’s.
Ja, leuk. De moraal komt er in voor. En ook een belofte. “Toutes ces questions, qui nous renvoient à la réflexion pure et non complice, ne peuvent trouver leur response que sur le terrain moral. Nous y consacrerons un prochain ouvrage.”

Nou, dat werk is er nooit gekomen. Hij (Sartre dus) heeft het overgelaten aan zijn Simone. In haar “Pleidooi voor een moraal van de dubbelzinnigheid” haalt ze op een irritante wijze toch wel erg vaak haar leermeester aan. Voor de rest is het een snert-verhaal.

Wat kunnen wij - van De Ommekeer - daar van leren?
Nou, dat die onregelmatige “vervoegingen” toch wel het één en ander zeggen.
Nous y consacrerons un prochain ouvrage.

   

Dit bericht is gericht aan Gebruikersnaam02.

Jij had hier binnen deze bijdrage een reactie een reactie gericht aan Ursula. Maar Ursula heeft zichzelf hier verwijderd. Ze is er tussenuit geknepen. Het vuur werd haar te na aan de schenen gelegd? Hoe dan ook, in haar val heeft ze jou meegesleurd, Gebruikersnaam02 (originele alias, trouwens).
Zullen wij van De Ommekeer 't 's proberen? Dat kan, want één kort zinnetje van jou staat ons nog voor de geest. Je had 't over "de consistentie in de perceptie".
Welnu, die korte zinsnede van jou deed ons dadelijk denken aan een uitspraak van een kunstenaar, t.w. Hundertwasser (overigens ook een mooie alias).
Die Hundertwasser sprak ook 's een keer een mooi en bondig zinnetje uit. T.w. "a grammar of seeing". Zou dat iets te maken kunnen hebben met jouw "consistentie in de perceptie"?

Hoe kort ook geformuleerd, die zinnetjes geven een talig mens te denken. En in Taal kan er op worden doorgeborduurd. Zoals met onze reactie hier ter plekke is geïllustreerd.

   

euh ik verwijderde mijn bericht omdat ik niet langer de relevantie ervan inzag, het was niet mijn bedoeling het vuur aan ursula's schenen te legen al moet ik bekennen dat het niet de eerste keer was, en ik kan er inkomen dat ze zich misschien geviseerd voelde. nu ik er aan aan haar bericht denk, voelt het aan alsof ze zich een beetje onzeker voelde, (louter speculatie) indien deze had ik me graag verontschuldig voor mijn onsportieve houding.

ik was me niet bewust van het bestaan van Hundertwasser al kan ik aannemen dat hij me onbewust heeft geïnspireerd.

"consistentie in de perceptie" is iets wat een uiterste gevoeligheid van het bewustzijn of bewustzijn van de gevoeligheid behoeft denk ik. het is eerder een definitie van de naïeve geest, het is zeker niet omdat men consistent in zijn perceptie is dat men de hoge verlichting heeft bereikt, deze gedachte zou men moeten vermijden, het heeft iets dictatoriaal te denken dat elke oppositie (inconsistentie) fout is.

"a grammar of seeing"lijkt me te gaan over een verfijnde vorm van literaire articulatie, is Grammatica niet maar een fragment van de communicatie ? of waarom het zo moeilijk is voor de auteur om zijn literaire gedachte correct te projecteren naar de lezer, deze lezer zou inderdaad geneigd kunnen zijn om de tekst als consistent met zijn realiteit (perceptie) te ervaren. Ik dacht ook te weten dat dit conform is met de wetenschap van neurologische processen: hoe meer men een bepaalt gedachte patroon herhaald, hoe sterker men geneigd is dit patroon te herhalen..

   

Niks vuur aan de schenen of onzeker! Jullie kennen me beter zou ik denken. Gelet op de hoofdstukken verwacht ik veel tekst van Steven en wil er niet teveel tussenin zetten. Meer is het niet. Nee nee, ik volg Steven met belangstelling en heb zijn tekst al drie keer gelezen met aantekeningen, want roddelen over D en Sp ho ho ho...

   

oke goed, bij deze laat ik het woord aan steven, en nee ik ken je niet.

   

"en nee ik ken je niet."
Wa's dat nou? Niemand kent elkaar hier. Alleen middels teksten. Goed, dan kun je je daar een beeld bij vormen. Maar dat is nog geen "kennen", dacht ik.

   

Sorry Ursula. Ik dacht eventjes dat je me een streek had geleverd met dat "verwijderen". Je weet wel, zo'n Sigeriaanse rotstreek. Maar dat blijkt dus niet zo te zijn.
In mijn volgende post zou ik graag willen ingaan op de man die terloops aan de orde kwam in verband met alias.gebruikersnaam.02. Dat was Hundertwasser, met zijn korte quote.
Die kunstenaar heeft ons eens verleid tot allerlei capriolen. Taalcapriolen. Da's al weer van een tijdje terug. Maar ze stonden nog op de big-data van m'n vaste schijf. Een tijdje geduld a.u.b..

   

jullie hebben het steeds over de verbale en literaire vormen van taal maar taal is veel meer dan dat, denk maar aan bv lichaamstaal. en communicatie is veel meer dan woorden, ik dacht te weten dan communicatie voor 6% uit woorden bestaat. oke goed we zitten hier op een forum, maar...

   

Dat is juist, maar hier hebben we het over het taalgebruik van filosofen. En dat is meestal het gedrukte woord.

   

er moeten betere vormen zijn.

   

Bijvoorbeeld Marcel Duchamp's flessenrek uit 1917 is het beeldende gelijke van Heideggers opstel 'Identiteit en differentie'.

   

kunst is ook verarmde communicatie, zeer vatbaar voor interpretatie.. ik dacht aan iets exacter in de richting van audiovisuele media, virtuele realiteit of digitale hersens implantaat, ofzo ofzo...

   

Nou, ben ik blij dat toch even anders te zien. Kunst is de benaming waaronder zoveel mogelijkheden zich aanreiken om ‘de dingen’ te laten verschijnen. En de genuanceerdheid of differentie van haar vormen zijn openingen naar rijke interpretatiemogelijkheden, gelukkig maar.
Hoopte jij dat de ‘boodschap’ van afzender A ruisloos en zo transparant mogelijk ontvanger B bereikt waarbij deze laatste de intentie van A volledig begrijpt?

02, je zal toch wel gezien hebben dat Steven met ‘Talen naar taal’ via Deleuze een (liefdevolle?) verhouding aangaat met Alice – die van wonderland?

   

ik denk dat de kunst vooral gericht is in het oproepen van oude sentimenten, de gedachten en vooral gevoelens waren er al ?

ja volledig begrijpen moet het doel zijn denk ik, dat wil niet per definitie zeggen dat de lezer ermee genoodzaakt is akkoord te gaan.

hmmm, oke ik zie nu dat deleuze een filosoof is ik dacht dat het over een lijfspreuk of een Latijns begrip ging (ik hem ga eens zoeken)

Alice interesseert me niet, en het gebruik van psychedelica zou ik willen ontraden.

   

Dag Steven,

Interessante bijdrage. Dat probleem dat je aanhaalt, "over de taal" vs. "in de taal" fascineert me al heel lang en ik raak er niet uit.

Misschien toch een kleine opmerking, onder de titel "turtles all the way down".

Eén van de wonderlijke dingen aan Gödel is m.i. dat hij er in slaagt om de "metawiskunde" (uitspraken over wiskunde) af te beelden op de wiskunde zonder dat er oneindige regressie ontstaat.

Bij taal is dat niet eenvoudig. Je kunt over taal spreken, maar dat doe je ook met taal (metataal) en daarover kun je ook spreken (metametataal) en zo zit je voor je het weet aan meta-tot-de-n-de-taal, met n gaat naar oneindig. Je kunt dan poneren dat n ergens stopt, bij n=1 of zo, maar waarom dat zo zou zijn is allemaal niet zo duidelijk. Een natuurlijke grens aan n - die je bij Gödel wel hebt - krijg je niet meteen. Het is vast prettig om te zeggen "X claimt Y vanuit referentiekader Z", maar over dat referentiekader kun je ook van alles claimen, en vanuit welk referentiekader doe je dat dan? "A is waar bekeken vanuit referentiekader B" lijkt een diepzinnige uitspraak, maar vanuit welk referentiekader C worden wij geacht deze uitspraak waar te vinden?

Niet bedoeld als constructieve bijdrage aan deze discussie, gewoon om nog even aan te stippen wat iedereen eigenlijk wel weet: wat Gödel deed was geniaal.

   

Bij niet-Euclidische ruimten (de bol bijvoorbeeld) klopt het toch niet met die totaalhoek van een driehoek, dus het referentiekader is de Euclidische meetkunde, niet gekromde ruimte.
Als je over niet-Euclidische en Euclidische ruimten praat, heb je een ander referentiekader.

   

Leonardus, dank je, maar ik heb vaagweg wel een idee wat een referentiekader is. Zoals ik al aanstipte - Gödel - is het allemaal wat helderder in de wiskunde dan in "de taal". Zo is het nogal duidelijk op welk punt het referentiekader van de Euclidische wiskunde verschilt van dat van de niet-Euclidische.
Maar het ging over het verschil tussen "over de taal" en "in de taal". Er wordt wel eens gefilosofeerd "over de wiskunde", door constructivisten, finitisten, strikte finitisten, onderzoekers der grondslagen enzovoort. Het valt daarbij op dat zulke tekst "over de wiskunde" doorgaans erg verschilt van "wiskunde", of zo je wilt: een tekst "in de wiskunde". Tel gewoon het aantal formules. Die teksten over de wiskunde zijn, hoe zal ik het zeggen, nogal "talig". Teksten in de wiskunde zien er eerder wiskundig uit.
Dat verschil is doorgaans wat minder groot als filosofen "over de taal" denken. Het resultaat ziet er uit als een ordinaire tekst "in de taal". Als ze je niet zouden zeggen dat het over de taal ging, dan zou je denken dat het in de taal was.

   

Aliaspg, het was niet lullig bedoeld hoor dat van die referentiekaders, alleen Ursula's idee van driehoeken die een gezamenlijke hoek hebben van 180 graden klopt dan niet.
Ik heb Gödel's denken/werk tegen het denken van Wittgenstein aangehouden en vrees dat Gödel twee taalspelen (ongeoorloofd) door elkaar haalt, wat je in de wiskunde niet ziet, maar over de taal wel. Maar goed, iedereen loopt weg met die man...

   

aliaspg,
ik heb een bijdrage gewist en daarop had Leonardus gereageerd.

   

Aliaspg,

Is er feitelijk echt een verschil tussen metameta....taal of is het feitelijk allemaal metataal? Zouden er niet slechts twee lagen zijn, zoals bewustzijn over je bewustzijn ook gewoon bewustzijn is, en geen metabewustzijn, wat ook weer tot eindeloze recursie zou leiden zonder dat er iets bestaat wat er mee overeenstemt?

Die "turtles" herinneren aan een argument van Galen Strawson over ethische verantwoordelijkheid. Zijn eindeloze regressie is: aangezien we eerst onze keuzebeginselen moeten kiezen, en daar keuzebeginselen bij nodig hebben, kunnen we niet verantwoordelijk zijn voor onze keuzes. Erg artificieel toch...

Zie ook http://www.sigervanbrabant.be/blog/20140901_GalenStrawson.htm

   

Siger, interessant dat je over ethiek begint. Ook ik dacht toen ik mijn bijdrage schreef: je hebt misschien wel een gelijkaardige oneindige regressie als je een ethische keuze wilt verantwoorden.

   

Er is ook nog een metafysisch soort recursie. Collingwood, die metafysica doceerde in Oxford, zegt in "An essay on Metaphysics" dat we aanhoudend gebruik maken van (on)bewuste vooronderstellingen, die op zich weer steunen op vooronderstellingen enzovoort. Bijvoorbeeld, als je een meetlint gebruikt zijn vooronderstellingen dat het meetlint niet fout is, dat de handel waar je het kocht betrouwbaar is, dat het lint niet verweerd is enz. Maar, lijkt Collingwood te zeggen, uiteindelijk kom je bij een laatste "absolute" vooronderstelling. Die "pot goud aan het einde van de regenboog" (mijn woorden) is dan het gebied van de metafysica.

Maar we dwalen af. Misschien wijd ik eens een blog aan Collingwood.

   

Steven, op 22 maart schreef je iets in de aard van:
‘Ik kan het niet laten me over die prutser Spinoza uit te laten. In de Ethica, tref ik verdomd een gepotlood lachebekje aan. De tekst luidt: “E n b e h a l v e d e wiskunde zijn er ook nog andere oorzaken aan te wijzen (…), welke aanleiding gegeven hebben dat men zeer verbreide vooroordelen eens terdege overwoog en tot het ware inzicht in de dingen kwam.”
Je leest het gemarkeerd lachebekje wel verkeerd en vervolgt met: ‘De wiskunde is dus een oorzaak. Dat wisten we niet’.
Siger verbetert je zelfs en ik schrijf nog: ‘Steven, hopelijk lees je Deleuze beter dan je Spinoza leest.’

Op 7 april maak je een mooie Freudiaanse ‘vertyping’:
‘… is dat deze systematiek problemen en tegenstrijdigheden kan opleveren. Als we daar tegen op- of aanlopen zijn we verzeild geraakt beland in de v a a t w a t e r e n van de wijsbegeerte.’
Vaat in plaats van vaarwateren laat mooi zien hoe je tegen (sommige?) wijsbegeerte aankijkt.

En op 9 april citeer je dus verkeerd – ‘evenmin’ wordt plots eveneens…
Steven, je leest dus Deleuze even slecht als je Spinoza leest! Ik zal je schrijfsels blijven lezen maar wel met een glimlachje om vervolgens over te gaan tot de orde van de dag. Bijvoorbeeld poetsen of de kat eten geven.

(Zelf zoek ik dingen op van wat je citeert maar andere lezers zullen dat wel niet doen. Zij moeten vanaf nu hopen dat er niets meer fout loopt. Veel leesplezier voor hen.)

   

“Wat we ook kunnen laten zien, echter, is dat deze systematiek problemen en tegenstrijdigheden kan opleveren. Als we daar tegen op- of aanlopen zijn we verzeild geraakt beland in de vaatwateren van de wijsbegeerte.”

Nou, deze zinsnede is om meerdere redenen niet te pruimen. Toen ie was verzonden kon ik mezelf wel … De mantel der liefde had natuurlijk kunnen zeggen “ach, het is een vluchtig forum; een foutje hier; een miskleuntje daar … Soit.”

Maar de gewraakte zin klopt voor geen meter. Laat het me uitleggen.
In eerste instantie stond er “Als we daar tegen op- of aanlopen zijn we beland in de vaatwateren van de wijsbegeerte.”
Bij nalezing vond ik dat slecht geformuleerd. Want “belanden” doe je op de vaste grond. Niet op het water.
Dus “verzeilen” was raker geweest. Die verbetering is aangebracht, maar “beland” is ten onrechte blijven staan. En die vaatwateren ook.

B.n.i. (nu, dus) is dat “op- of aanlopen” ook niet mooi. Iets met kompas, of zo?
Maar dan moet ’t een kompas zijn dat - gezien de “problemen en tegenstrijdigheden” - niet goed functioneert. Hoe heet zo’n kompas? ’t Is ongericht, ’t geeft een foute koers aan. Op het vaste land zou je kunnen spreken van een foute bewegwijzering. Maar we zaten op het water. En daar past geen bewegwijzering. Toch?
Weet je, je kunt er ook uitkomen met een nieuw bedacht woord. Bedenk ’s iets.
Zou “ongekoerst” iets kunnen zijn?
Nou, mijn tekstverwerker geeft rode kabbeltjes.
En Wiki laat ’t ook afweten.
Prima, dan arresteren wij “ongekoerst”.
Hoe ziet de volledige zin er nu uit? Vormen m.a.w. de delen een fraai geheel?

“Ongekoerst zijn we verzeild geraakt in de vaarwateren van de wijsbegeerte.”

MmmWah.

Zeg, nou we toch bezig zijn, Siger heb ik in mijn richting geen opmerkingen zien maken. En, als ie dat wel had gedaan is ie dan dadelijk je bondgenoot?
Bien étonner de se trouver ensemble.

Da’s Frans, ja. Een beetje oefenen. Want ik heb ’t in mijn kop gehaald om, als ik straks ’s weer een keertje in A’dam ben, een Echt boek van Deleuze aan te schaffen. ’t Liefst in de oorspronkelijk taal, natuurlijk. Dus niet secundair, zoals jij dat zo fraai uitdrukt.
(Aan de andere kant heb je hier trouwens een keer beweerd dat Peter de Graeve z’n pappenheimers kende.)
Een Echt boek, dus. Geef jij mij de titel? Bij voorbaat dank.

   

Bondgenoot? Siger is niet mijn medestander maar ik vond het wel filo-fijn dat we los van elkaar dezelfde correctie deden. Meer is het niet.

Met secundair bedoel ik dat je een boek over D gebruikt en niet van D, dat weet je best. Je mag hem in het Frans, Engels of Nederlands lezen, dat maakt niet uit. Gelukkig is Peter De Graeve terdege onderlegd, dat is niet het probleem. Alleen lijkt het me dat als je een zin citeert het een zin is die je niet begrijpt, of wil begrijpen. Wat is daar de bedoeling van, vraag ik me af? Ridiculiseren? Want je zoektocht in ANS of lineaire wiskunde zal niets opleveren over bijvoorbeeld singulariteit, of inchoactief, en dat weet je ook best.

Schaf zeker geen boek van D aan als je het werk van De Graeve al niet wil - ja niet wil – begrijpen, beter wordt het je niet uitgelegd!
Maak een andere interessante wandeling zou ik zeggen, er is zoveel mooi landschap in filoland. Steek je tijd niet in afbraak dat is zo on-spinozistisch, ga voor een positief filo-verhaal.

   

Het is JUIST positief. Maar dat zie met je juffige insteek niet. Naast "vervoegen" kennen we in de taal ook het "ontleden". Dat is datgene wat met Deleuze gedaan hebben. We hebben zijn productie-procedé proberen bloot te leggen. En waarom? Om er gebruik van te kunnen maken.
O, en zelf hadden we ook al wel een paar productie-regels hoor. En die hebben we hier en daar ook wel 's laten gloren. Iets met niet-verplicht-wederkerende werkwoorden i.v.m. met de paradox van Russell, dacht ik me te kunnen herinneren.
En wat denk je van het tarten van de Taal?
Dan doorkruis je b.v. de regel dat onovergankelijke WW's geen lijdend bij zich kunnen dragen.
Dus:
- Ladders klimmen dakgoten.
- Gehuchten wonen krotten.

't Is schier onuitputtelijk, die Taal. Als zodanig kunnen we Deleuze eigenlijk beschouwen als een "geestelijk" leidsman.

   

Steven,
Laat me het anders vragen. Blijft het bij die twee lange teksten van jou of komt er nog meer? (5 en 7 april)

   

Is het gebruik van taal wel zo anders voor filosofen dan voor niet filosofen. Het lijkt me wel , als ladders dakgoten klimmen als speelsheid wordt daar gedoeld op het weghalen van bladeren of een kat, of het lappen van de zolderramen. Voor een glazenwasser is een ladder nu eenmaal iets anders dan de ladder die Wittgenstein omver wilde gooien. Bij de afzonderlijke woorden lijkt me het verschil nog wel te analyseren.
Zo is het Ene van Plato iets anders dan die ene voetbalclub die je uitkiest om er lid van te worden, terwijl je van het Ene van Plato automatisch lid bent als het goed is.

Lastiger ligt het bij woordstromen. Woordstromen zijn in de filosofie gekomen met het post modernisme. Even afgezien van de inhoud een gunstige ontwikkeling omdat taal voortdurend in beweging moet zijn om te kunnen evolueren. Termen al het Ding an Sich of het Zijn van de zijnden devalueren en verliezen hun kracht en met het stromen van de taal, stromen de ideeën en gedachten, er moet steeds weer iets nieuws worden verzonnen om uitdrukking te geven aan datgene wat je graag zeggen wil.

Je zou de filosofie misschien kunnen zien als een dialect. Een groep mensen die de intentie heeft elkaar te willen begrijpen en vooral begrepen te willen worden.

   

“Termen al het Ding an Sich of het Zijn van de zijnden devalueren en verliezen hun kracht en met het stromen van de taal, stromen de ideeën en gedachten, er moet steeds weer iets nieuws worden verzonnen om uitdrukking te geven aan datgene wat je graag zeggen wil.”
Ideeën doen stromen is wat Deleuze betracht, vandaar dat hij stelt dat een filosoof ‘concepten’ creëert. Concepten onderscheiden zich van woorden doordat zij zinvol betrokken zijn in iemands individuatie. Het zijn die kernwoorden of begrippen die (onbewust) jouw subject-worden uitmaken die tot concept verworden. Uitdrukken wat je graag wil zeggen kan je met vele woorden en doet iedereen dagelijks. Maar concepten drukken jou uit, niet andersom. Concepten kiezen jou om gezegd te worden zonder dat jij dat (graag) wil.

“Je zou de filosofie misschien kunnen zien als een dialect. Een groep mensen die de intentie heeft elkaar te willen begrijpen en vooral begrepen te willen worden.”
Concepten zijn dialecten als je ze bekijkt als geïndividueerde wordingen die alleen jouw subject-worden uitmaken. Een intentie om elkaar te willen begrijpen is daar geen deel van, zeker niet in de eerste plaats om “begrepen te willen worden”.
Vooral Deleuze houdt zich daaraan. Zijn latere teksten hebben niet de intentie om kant en klare inhoud duidelijk voor iedereen te verwoorden in de hoop dat deze kennisoverdracht ruisloos verloopt. Zijn boek ‘Logica van de gewaarwordingen’ laat de lezer niet lezen maar zelf gewaarworden wat de kracht van concepten veroorzaakt in beeld en taal. Deleuze is een impressionist.

   

Ursula, ik vrees dat het post modernisme jou heeft uitverkozen om via jouw concepten een van haar
propagandisten te zijn om haar intellectuele ideeengoed opnieuw aanzien te geven want ze schijnt wel een beetje over haar hoogtepunt heen te zijn geraakt, althans wat het gedachtengoed van de filosofie betreft.

Ze is versplinterd geraakt in haar eigen rol enerzijds de wetenschap te verwerpen en anderzijds de maatschappij tot in den treuren te beschrijven en te interpreteren. Ze zijn daarin zo versplinterd geraakt dat ze zichzelf vaak niet meer terug kunnen vinden . Elk concept is weer afgescheiden van een ander concept, zoals iedereen gescheiden is van iedereen.

Het gaat Deleuze erom zijn verloren gegane invloedrijke positie terug te veroveren en kan niet anders dan zichzelf tegenspreken als hij dan hoe paradoxaal ook het idee moet verdedigen dat er geen invloedrijke posities meer zijn en daarmee elk concept gelijk wordt geschaald in zijn vergaarbak van loos geworden termen.

Het gaat er in het post modernisme niet zozeer om wat je zegt als je het maar uitvoerig zegt of zijn concepten moeten met zoveel vertraging binnenkomen dat hij de sociaal economisch en politieke problematiek er losjes tussen frommelt terwoijl ze weigeren concrete economisch politieke strategieën weigeren toe te passen. Als logische gewaarwording echt hoog bij hem in het vaandel zou staan zouden zijn standpunt of liever vooroordeel moeten laten varen dat bestaande toestanden worden afgekeurd maar ze vervolgens wel als onvermijdelijk beschouwd.
Zou je jezelf in dat geval niet net zo goed kunnen opheffen ?

   

Ursula, ik vrees dat het post modernisme jou heeft uitverkozen om via jouw concepten een van haar
propagandisten te zijn om haar intellectuele ideeengoed opnieuw aanzien te geven want ze schijnt wel een beetje over haar hoogtepunt heen te zijn geraakt, althans wat het gedachtengoed van de filosofie betreft.

Ze is versplinterd geraakt in haar eigen rol enerzijds de wetenschap te verwerpen en anderzijds de maatschappij tot in den treuren te beschrijven en te interpreteren. Ze zijn daarin zo versplinterd geraakt dat ze zichzelf vaak niet meer terug kunnen vinden . Elk concept is weer afgescheiden van een ander concept, zoals iedereen gescheiden is van iedereen.

Het gaat Deleuze erom zijn verloren gegane invloedrijke positie terug te veroveren en kan niet anders dan zichzelf tegenspreken als hij dan hoe paradoxaal ook het idee moet verdedigen dat er geen invloedrijke posities meer zijn en daarmee elk concept gelijk wordt geschaald in zijn vergaarbak van loos geworden termen.

Het gaat er in het post modernisme niet zozeer om wat je zegt als je het maar uitvoerig zegt of zijn concepten moeten met zoveel vertraging binnenkomen dat hij de sociaal economisch en politieke problematiek er losjes tussen frommelt terwoijl ze weigeren concrete economisch politieke strategieën weigeren toe te passen. Als logische gewaarwording echt hoog bij hem in het vaandel zou staan zouden zijn standpunt of liever vooroordeel moeten laten varen dat bestaande toestanden worden afgekeurd maar ze vervolgens wel als onvermijdelijk beschouwd.
Zou je jezelf in dat geval niet net zo goed kunnen opheffen ?

   

Ze (postmodernisme?) is versplinterd? Welke denker en welk werk bedoel je? Laat je niet vangen door veralgemeningen zou ik zeggen. Deleuze verwerpt wetenschap niet, hij erkent de aanspraken ervan maar ziet ze anders dan filosofische aanspraken, dat is juist.
Deleuze is reeds twintig jaar dood, dus het kan hem er niet om gaan “verloren invloeden terug te veroveren”. Hij verdedigt niet dat er geen invloedrijke posities zijn! Waar haal je dat, in welke tekst van hem vindt jij dat? En wat bedoel je met ‘elk concept gelijk wordt geschaald in zijn vergaarbak van loos geworden termen.’ Welke pagina in welk boek van hem? Ik denk, nee ben er zeker van, dat je de holle frasen over pomo herhaalt maar niet kunt aanduiden.
“Als logische gewaarwording echt hoog bij hem in het vaandel zou staan zouden zijn standpunt of liever vooroordeel moeten laten varen dat bestaande toestanden worden afgekeurd maar ze vervolgens wel als onvermijdelijk beschouwd.”
Bestaande toestanden? Afgekeurd? Onvermijdelijk beschouwd?

Wies, geef eens voorbeelden uit zijn werk. Dan wordt het pas interessant, niet met onzinnige algemeenheden over pomo.

   

A grammar of seeing; De kunstenaar Hundertwasser.

Je kunt, zoals Spinoza, door de meetkunde gefascineerd raken. Natuurlijk; daar is heel niets mis mee. Enthousiasme is geen slechte raadgever. Maar daarna moet je je een zekere discipline weten op te leggen. Toch? En deed Spinoza dat?

De ene taal verschilt van de andere taal. Daar is en wordt nog steeds onderzoek naar gedaan. Het Bretons en het Baskisch b.v.. En dan blijken sommige talen bij ontleding en dergelijke nogal idiosyncratisch te zijn. Ze onderkennen eigenaardigheden die bij andere talen niet voorkomen. Er is een taal die geen persoonlijke voornaamwoorden kent. Dus ook geen “ik”. Die taal neemt genoegen met het woord “hier”. Pijnig uw wijsgerig lobje ’s met dit feit.

Maar goed: die ene korte zin. Eerst pakken we “grammar” (I) op. En daarna “seeing” (II).

I.
Onder auspiciën van Hundertwasser hebben we een tabel in het leven geroepen die de naam “Letteren” draagt. Die tabel heeft een stelselmatige opbouw. Ten minste dat is geprobeerd. De eenheden beginnen bij de kleinste (onder)delen die stap voor stap grotere eenheden vormen. Van letter naar lettergeep naar woord naar zinsdeel naar zin naar alinea … . Van leesteken naar semoticon. Dus van “;” & “-“ & “)” naar ;-).
De weg loopt van Delen naar Gehelen; in een aantal stappen. De laatste stap, evenwel, dissoneert met de logisch opklimming van de voorgangers. De slotnoot van de laatste trede bewerkstelligt een soort overzicht. Een beschouwing wellicht. De laatste is niet “in”, maar “over”. Om terug te grijpen op een tweedeling die we hier wel ’s hebben opgevoerd. Het “overen” is niet alleen gegund aan de grammatica. Je hebt ook linguïstiek, semantiek, semiotiek, idioom. Kabbalistiek?
Wat heb je daar nou eigenlijk aan? Zou gevraagd kunnen worden.
Ja, ’t Is een experiment. Je krijgt een idee. Dat idee wordt uitgewerkt met een gedachtespinsel. Om vervolgens concreet gestalte te krijgen. Zodat het dienst kan doen als poëtische applicatie.

II.

Dat was één kant van de ideeënwereld. En dat wil zeggen dat er nog een andere kant is. Hundertwasser heeft ’t niet alleen over grammar. In zijn korte zin praat hij ook over “seeing”. Dat deed bij ons weer een associatie oprijzen. Waar kwam die vandaan? Vanuit een soort discussie over een beroemd gedicht. Een gedicht van Baudelaire uit Correspondances. Hier het eerste kwatrijn.

La Nature est un temple où de vivants piliers
Laissent parfois sortir de confuses paroles;
L’homme y passe à travers des forêts de symboles
Qui l’observent avec des regards familiers
(Correspondances, Baudelaire)

Kousbroek heeft zich erover gebogen. En de vertaler (Peter Verstegen) doet dat impliciet ook. Er zijn nuanceverschillen. Wat ons er in al onze eigenwijsheid toe bracht om ‘s te proberen de verschillen in interpretatie te expliciteren. En tot uitbating te brengen?

Kousbroek heeft dus iets over “correspondances” gezegd. Wat hem vooral frappeerde was de laatste regel uit het eerste kwatrijn: de symbolen in het woud observeren ons met gezichten die ons bekend voorkomen.
Hoe kan dat? Symboliek is in beginsel beeldspraak zonder sleutel. Maar dan geeft Kousbroek een verkeerd voorbeeld. “I “love” New York.” Het hartje kan in deze applicatie niet worden afgebeeld. De lezer dient de aanhalingstekens dus goed te begrijpen. En vervolgens dient hij ook te begrijpen dat het hartje als een vervoeging van een WW moet worden gelezen.
Als we de semiotiek (Peirce; welbekend bij Kousbroek) raadplegen dan zijn er nog andere tekens in voorraad. Zoals de iconen. Die iconen laten zich volgens Peirce onderverdelen in:
- afbeelding
- diagram en
- metafoor
Dat hart hoort o.i. tot de afbeelding. Iedereen kan ook zien dat het een hart is.
Maar toch komt er nog iets symbolisch om de hoek kijken. Met de vraag: waar staat dat hart voor? En is het antwoord op die vraag eenduidig te geven?
Nou, redelijk, redelijk tot goed.
Geldt dat ook voor de weegschaal, het vuur, de urn en wat dies meer zij?
Laten we zeggen: het valt aan te leren. En laten we vooral zeggen: er is een sleutel. Het gaat om dingen, om objecten die alom bekendheid genieten. En dus herkend kunnen worden. De verheffing van dat ene, enkele ding naar een abstractie vergt wellicht voor degenen zonder verbeelding enige uitleg. Maar na die uitleg beklijft ‘t wel.
Neem een nijver NS-station met veel bewegwijzering, of neem de werkbalken van b.v. Windows. De afbeeldingen of pictogrammen tonen allemaal objecten waarmee men als gebruiker van het spoor of van de computer verondersteld wordt vertrouwd te zijn. Een koffer, een loket, een map, een schaar.
Maar op pictogrammen duidt Kousbroek niet als hij Baudelaire wil uitleggen. Het gaat hem om symbolen. Die symbolen hebben in tegenstelling tot de iconen geen verwantschap met de werkelijkheid. ’t Is wat we hebben afgesproken. Iemand die de afspraken niet kent voelt zich in het land der vreemden. Terwijl een afbeelding van een (gebruiks)voorwerp of een persoon bij hem wel associaties oproept. De enige associatie die een symbool misschien bij hem oproept is dat het “wel iets te betekenen zal hebben”. Maar “wat”, dat weet hij niet.
Hoe moet dan dat woud worden begrepen? Dat woud, dat symbolen vrijlaat. Zelfs symbolen die kunnen kijken - hetgeen nogal antropomorfisch is. Ze kunnen zelfs met “vertrouwde blikken” kijken. Hetgeen nog meer antropomorfisch is.
De vertaling van Kousbroek verschilt trouwens “iets” van die van Peter Verstegen. De laatste: “Die, of hij (de mens) hun (de symbolen) vanouds vertrouwd is, naar hem staren.”
’t Is slechts een ietsje, maar in deze context een veelzeggend ietsje. Want wie vertrouwt er nu wie? Bij Kousbroek spreekt het vertrouwen uit de symbolen. Bij Verstegen komt het vertrouwen van de mens. Zelf “staren” die symbolen, en staren doe je met nietszeggende blikken.
Het is een heel miniem verschil. Zo miniem dat we er lang over hebben moeten nadenken. Zo miniem dat ik gedacht heb: wat maakt het ook eigenlijk uit. Ze pakken elkanders vertrouwen op, dat is het. Wederkerig. Bovendien, bij nader inzien, Verstegen praat over “of”, waarmee hij “alsof” bedoelt. Dan spreekt het vertrouwen toch uit de symbolen. Maar de symbolen schenken dat vertrouwen omdat ze ervan uitgaan dat de ontvanger dat vertrouwen niet beschaamt.
Exact bekeken kan alleen een mens vertrouwen schenken. Dingen, hoe natuurlijk ook, doen dat niet. Maar een mens kan zo vertrouwelijk met de dingen omgaan dat het hem voorkomt alsof de dingen hem vertrouwen. Om nou dat vreselijke begrip “projectie” hier van stal te halen, gaat ons iets te ver. Maar goed, het is toch al genoemd.
Bij Verstegen verwachten de symbolen vertrouwen van het mens. Zelf blijven ze er sardonisch onder. Kousbroek laat de symbolen kijken. Maar (aan de andere kant) komen die gezichten ons bekend voor.
De symbolen doen een beroep op ons. Ze gaan er voetstoots vanuit begrepen te worden; in blind vertrouwen. Wij, mensen, verzinnen ter wille van het onderlinge verkeer tekenstelsels, waaronder het schrift. Door de dagelijkse ervaring, de voortdurende routine, de ononderbroken omgang komen de letters in ons te wonen. Ze zijn ons vertrouwd. Hoe groter het vertrouwen, des te minder het besef dat die tekens in aanleg alleen maar willekeurig waren, en nog steeds zijn. Zomaar bedacht. Trouwens, zo’n besef zou de verstaanbaarheid alleen maar voor de voeten lopen. In het dagelijkse communiceren lopen de zaken zonder reflectie. En als er al reflectie mocht zijn dan steekt die bijna nooit tot de diepten van Peirce.

In en met onze brutaliteit hebben we gedicht het gedicht van Baudelaire te mogen updaten; d.w.z. aan te passen aan de moderne tijd.

De wereld is een schroothoop waar jengelende tentakels
dwingende omarmingen aanreiken
de mens dwaalt door de logo’s van vignetten emblemen
die hem trouwhartig de leugens prijken
(Eenstemmige Overeenstemmingen, Wende)

Mwahhh. Vooruit, als intermezzo valt het wellicht te pruimen.

We pakken de analyse weer op. Enkel met Dat woordje “seeing” van Hundertwasser. Dat “zien” gaan we verder uitbreiden. Die uitbreiding gunnen we ons op last van Berkeley met zijn these “Esse est percipii”. En de uitbreidng ligt ‘m in het feit dat we ons niet alleen willen beperken tot de ogen. Nee, we nemen alle zintuigen mee. Naast het zien ook het horen, het voelen, het ruiken, en het proeven.

Nou, beste forumgenoten, daar hebben we in de afgelopen jaren toch mee gestoeid. Niet te geloven. Niet van dag op dag; zeker niet. Soms een paar dagen intensief. Dan weer een paar maanden niet. Als je zo aan het werk bent dan komt toch al gauw het idee op om die werkzaamheden een beetje te documenteren. Aan de hand van een soort leidraad. Want als dat niet doet moet je bij elke gelegenheid jezelf weer op de hoogte brengen van wat nou eigenlijk weer de bedoeling was geweest. Die documentatie maakt het dus wat gemakkelijker om de draad weer op te pakken. Maar ach: laat ook maar. Wat zouden wij u ook eigenlijk willen vermoeien met de perikelen van onze werkplaats of hobbykamer.

Afijn, de 5 zintuigen. Het oog, de mond, de tast, de oren en de neus. Die hebben allerlei modaliteiten. De letterlijk tekst van onze documentatie gaan we hier niet deponeren; dat zou veel te uitgebreid worden. Alleen de hoofdmomenten.
Welnu, die modaliteiten worden opgevoerd als WW’s en zijn verdeeld in twee hoofdcategorieën. Te weten ”Doen” en “Laten”. Kant: Handelnden und Leidenden. Dat viel vrij goed uit te voeren. Maar natuurlijk heb je altijd twijfelgevallen.
In het geval van het oog zijn “gluren” en “loeren” duidelijk aan het “doen” voorbehouden. Terwijl bij “doemen”, “gloren” en “tonen” het oog iets ondergaat.
Het oor?
“Horen” en “luisteren” zijn gerubriceerd als doeners. Terwijl we “klinken” en “luiden” onder de laters ressorteren.
We gaan dat niet allemaal opsommen per zintuig. Ga er maar vanuit dat al dat monnikenwerk gestalte heeft gekregen.

Maar er is meer. Niet alle WW’s die op de zintuigen betrekkingen kunnen bij de twee rubrieken die we voorhanden hebben worden ondergebracht. Dat is het duidelijkst te illustreren met de mond. De mond kan “smullen” en “proeven”. Maar de mond is toevallig ook nog ’s de zetel van de spraak. En als zodanig kan de mond “beuzelen”, “hinniken”, en “jengelen. (’t Zijn er tussen haakjes 160 stuks).
Is dat buitenfunctionele, zoals wij dat genoemd hebben ook van toepassing op de andere zintuigen. Op het oor b.v.? Is “spitsen” en “wapperen” wat?

O, nog één fragment uit ons monniken-dossier.

Kijk, je hebt niet allen de mensen met hun zintuigen. Er bestaat ook nog zoiets als de wereld. De zintuigen zijn ontvankelijk voor die wereld. Immers “esse est percipi”. Maar de binnenkomers zijn vaak zintuig-specifiek. “Klateren” en “ruisen” komen via de oren binnen. En “walmen” via de neus.

Afijn, hier laten we het vooreerst bij. Wij hopen dat bij u enigszins het besef gloort dat we met deze applicatie een goudmijn hebben geconstrueerd waar we onze dichterlijke lusten op kunnen botvieren. Met b.v. een bundel onder de naam “De vermenging der zinnen”. Het POMO hoeft daar trouwens niet vreemd aan te zijn.

   

Doen en laten of ‘laten doen’.
Iemand die een ander iets laat doen kan hierdoor indirect toch een doener worden hoewel hij zelf niets doet. En je kan er ook voor zorgen - dus iets doen - dat iemand iets laat: ‘Laat dat!’
Je kan dat tegen jezelf zeggen en dan ben je ‘doener én later’!
Mooi Steven dat je in je aanvangszin Spinoza vermeldt want de vraag wie wat ‘doet en laat’ is zijn kernvraag. Meer nog, daar draait Spinoza’s hele ‘doen en laten’ om!
“De symbolen doen een beroep op ons. Ze gaan er voetstoots vanuit begrepen te worden; in blind vertrouwen. Wij, mensen, verzinnen ter wille van het onderlinge verkeer tekenstelsels, waaronder het schrift. Door de dagelijkse ervaring, de voortdurende routine, de ononderbroken omgang komen de letters in ons te wonen. Ze zijn ons vertrouwd. Hoe groter het vertrouwen, des te minder het besef dat die tekens in aanleg alleen maar willekeurig waren, en nog steeds zijn. Zomaar bedacht.”
Dit is ongeveer een mooie omschrijving van wat Spinoza het ‘eerste weten’ noemt, of het imaginaire. (E2,40)
Je eindigt met “Kijk, je hebt niet allen de mensen met hun zintuigen. Er bestaat ook nog zoiets als de wereld.” Zo verwijs je prachtig naar het immanente Monisme van Benedictus, naar het pre-subjecte en pre-objecte van het Zijn.
‘De vermenging der zinnen’ kan je doen laten klinken als ‘Logique du sens’. Mooi.

   

"Mooi" zo, Ursula. Ja, over Taal raak je niet uitgesproken.
Ik vond "tussen de regels door" nog iets op m'n vaste schijf. Kweenie of 't past of zelfs maar van pas komt. Het heeft te maken met het nietigste morfeem in de Taal. Te weten: het leesteken.

Zal ik op zo'n laat uurtje nog de moed van twee glazen wijn kunnen opbrengen om het te posten?
Welja!

Gedachtestreepjes.

U werkt veel met gedachtestreepjes, vertelde mij laatst iemand. Dat was een scherpzinnige opmerking. Na deze opmerking heb ik een willekeurig steekproef getrokken uit teksten die van mijn eigen hand waren, en, warempel, de constatering bleek raak te zijn. Ik gebruik nog wel eens gedachtestreepjes. De vraag die hierop moet volgen is: gebruik ik ze niet te veel? Is, met andere woorden, de dosering wel goed. De toon waarop de opmerking naar mij toe gemaakt werd deed min of meer veronderstellen dat van overdosering sprake was. En de waarheid gebiedt mij te zeggen dat ik hier en daar best wel eens op die gedachtestreepjes had mogen bezuinigen.
Wat natuurlijk niet wegneemt dat de gedachtestreepjes gewoonweg geldige leestekens zijn; ze zijn niet verboden. Ik grijp de gelegenheid maar eventjes aan om wat dieper op de gedachtestreepjes in te gaan.
In formele zin lijken de gedachtestreepjes op de haakjes en op de aanhalings-tekens. In de eerste plaats dienen ze in balans. In een welgevormde zin moet het aantal haakjes “openen” gelijk zijn aan het aantal haakjes “sluiten”. En dat geldt ook voor de aanhalingstekens, hoewel het in het geval van aanhalingstekens niet gebruikelijk is om niveaus te hanteren - dat leest niet. Dat laatste geldt ook voor de gedachtestreepjes. Een gedachte binnen een gedachte, ach het is misschien leuk gevonden, maar het is ook potsierlijk en het leest niet.
Moeten trouwens de gedachtestreepjes altijd in balans? Nee, nader inzien vertelt dat zoiets niet altijd nodig is. Als de gedachte binnenzins opwelt dan moet die gedachte inderdaad tussen twee streepjes staan. Maar een gedachte kan ook opkomen aan het einde van een zin. Dan hoeft het gedachtestreepje-sluiten niet genoteerd te worden - moet zelfs niet. De zin zou eindigen met “-.” En dat leest niet.
Ik heb over dit alles zo mijn gedachten. En dat stel ik dan ook ter plekke op schrift - zodat de gedachte mij niet ontglipt. Trouwens zouden de Hintergedanken van die scherpzinnige Duitser iets met gedachtestreepjes van doen kunnen hebben?

   

“U werkt veel met gedachtestreepjes, vertelde mij laatst iemand (…) warempel, de constatering bleek raak te zijn. Warempel, dat wist ik niet!”

Natuurlijk weet je niet ‘wat’ en nog minder ‘hoe’ je iets zegt! Die gedachtestreepjes rollen ‘vanzelf’ uit jouw zijn.
“Ik grijp de gelegenheid maar eventjes aan om wat dieper op de gedachtestreepjes in te gaan.”
Nee, je moet ingaan waarom je dat zo vaak gebruikt - wat het over jou zelf zegt. Niet over het streepje.

Maar kijk, je geeft zelf al aan waarom!
“Ik heb over dit alles zo mijn gedachten.”

En nog mooier is die ‘Hintergedanken’! De verborgen beweegredenen die je ontdekt na twee glazen wijn. Steven, schrijf maar vaker ’s nachts met een goed glas.

   

Steven Wende,

Ik heb me de laatste tijd wat afzijdig gehouden omdat ik mij liever met andersdenkenden bezig houd en zelfs ik vind niet overal de tijd voor. De reden van die voorkeur is juist gelegen in het feit dat men anders denkt.
Op filosofie.be is dat duidelijk minder het geval. Er is bij wijze van spreken teveel ouwe koek en ik wil wel eens wat anders; dat ik daarbij op iets minder smakelijks stuit neem ik maar op de koop toe. Mijn ervaring is dat mijn ideeën daar soms meer gepokt en gemazeld worden dan hier.
Taal is natuurlijk onontbeerlijk, maar omvat veel meer dan geschreven en gesproken tekst. De hele natuur bedient zich er van en voor het merendeel daarvan zijn we doof en blind. We weten wel dat er zoiets als non-verbale communicatie bestaat, maar staan daar misschien niet vaak genoeg bij stil.
Richard Feynman formuleerde het aldus: “To those who do not know mathematics it is difficult to get across a real feeling as to the beauty, the deepest beauty, of nature ... If you want to learn about nature, to appreciate nature, it is necessary to understand the language that she speaks in.”
Hij heeft het over de wiskundige taal, maar ik denk dat de natuur in patronen spreekt waarvan sommige nu al nauwkeurig op wiskundige wijze beschreven kunnen worden en waarvan veel wetenschappers willen geloven dat die geheel op die wijze samengevat kan worden. Of dat ook zo is weet ik niet, maar voorlopig lijkt deze benadering vruchtbaar te zijn, dus vooruit maar, dunkt mij.
Dat mensen blind zijn voor de meeste natuurkundige verschijnselen behoeft geen betoog, maar omdat wij door onze wetenschap in staat zijn om instrumenten te maken die onze eigen waarnemingswereld uitbreiden, kunnen wij meer ervaren dan de antieke en niet zo antieke wijsgeren ooit voor mogelijk hebben gehouden. Hebben die bijvoorbeeld ook maar een hint gegeven van iets dat op de recente waarneming van zwaartekrachtgolven lijkt? Ik geloof daar niets van.
De traditionele wijsheden zijn intrigerend, maar je moet er niet meer betekenis aan hechten dan ze verdienen.
Het hele idee dat je a priori iets te weten kan komen is volgens mij ongegrond. Die mythe wordt gevoed door het feit dat intuïtie veelal niet gezien wordt als het a posteriori resultaat van waarneming. Als je bedenkt dat iemand die kleurenblind is geen mogelijkheid heeft een intuïtief begrip van kleuren te krijgen, dan zou dat te denken moeten geven.
Er zijn trouwens nog genoeg mensen met interessante ideeën die geen gemeengoed zijn. Houd de volgende conferentie maar eens in de gaten.
Het volgende filmpje duurt nog geen 2 minuten, maar zou je toch nieuwsgierig moeten maken, zeker door de volgende begeleidende tekst.
The Science of Consciousness Conference (formerly Toward a Science of Consciousness) will take place at Loews Ventana Canyon Resort, Tucson, Arizona from April 25 - 30, 2016.
https://m.youtube.com/watch?v=xJMYzeSwSGU

   

Bert, ik zou nog niet afreizen naar Tucson!

Van de acht mensen in het filmpje zijn er twee medisch anesthesist waarvan één met een filo diploma, er zijn drie filosofen (oneeee!), zelfs één spirituele goeroe (?!), één neurobioloog en één cognitieve wetenschapper.
Dat zijn toch teveel oude wijsgeren, te dom om de recente waarneming van de zwaartekracht te zien aankomen. Niet? Geen een van die acht wist daarvan!
Daar zit je dan ‘gepokt en gemazeld’.

   

Nog eentje.

“… dat intuïtie veelal niet gezien wordt als het a posteriori resultaat van waarneming.”
Als je meer thuis was bij de filosofen had je gelezen dat Nietzsche reeds zei dat intuïtie gestolde kennis is waarvan we vergeten zijn dat we ze hebben.
(Dus a posteriori resultaat van waarneming, opgeslagen en door ‘ons’ vergeten maar wel ‘bewaard’ in onze neuronenplasticiteit. Friedrich, neurobioloog avant la lettre!
Mooi toch, voor wie het gelezen heeft.)

   

Ursula,

Zoals ik zei zie ik hier op filosofie.be niet zoveel echt nieuwe ideeën langskomen. Echter, dat "(formerly Toward a Science of Consciousness)" klinkt nogal veelbelovend. nietwaar? De disciplines van de deelnemers doet niet zoveel ter zake. dunkt mij, het gaat erom of ze hun beweringen kunnen staven. Van sommigen heb ik daar zo mijn (voor)oordeel over, maar het lijkt me desondanks behoorlijk interessant, vooral omdat het zo'n gemêleerd gezelschap is.Gelukkig maar dat de deelnemers het niet allemaal met elkaar eens zijn, zou ik denken. Als je daarnaar op zoek bent kun je beter een kerk bezoeken. Ik word al akelig bij de gedachte.

   

Bert, natuurlijk is het interessant in Tucson en ik begrijp je wel, en jij had al kunnen zien aankomen dat ik even de filo op een filosite verdedig.
Over twisten, van mening verschillen en in de eigen kerk blijven toch een gedachte.
Als twee tegengestelde meningen discussiëren lijkt me de kans klein dat er beweging komt in iemands denken. Stellingen worden juist beschermd en argumenten aangescherpt alleen om te verdedigen. Zet extreem links tegenover extreem rechts en het wordt een non-gesprek zoals bij alle gelovigen. Je geeft zelf aan “Mijn ervaring is dat mijn ideeën daar soms meer gepokt en gemazeld worden dan hier.” Inderdaad, de gedachten gelouterd die je al had.
Mooier vind ik om met gelijkdenkende iets door te denken zonder steeds willekeurig onderbroken te worden met tegenwerpingen.
Om niet tegengesproken te worden? Nee, om iets stevig en diepgaand lange tijd door te denken en zo zaken op het spoor te komen die inzet vragen. Achteraf kan je nog bijsturen als dat samendenken op een doodspoor uitloopt. Tegendenken lijkt me zelden vruchtbaar.
Dit filoblog is vaak alleen maar tegendenken. Soms verval ik daar ook in, ik weet het en denk dan domme Urs! Maar meedenken gebeurt nog minder op de site. Een hele draad met intens samendenken en aanvullende filosofische beschouwingen, zelden gezien. Vaak moet je uitkijken met iets filo op een filoblog te zetten!
Maar ik begrijp je. Zelfs als je een voetballer verwijt geen hole-in-one te kunnen maken.

   

(Steven, sorry dat ik afdwaal, maar ik kan mijn ei nog steeds niet op mijn eigen blog kwijt.)

Ursula,.
Je zegt: "Als twee tegengestelde meningen discussiëren lijkt me de kans klein dat er beweging komt in iemands denken. Je Stellingen worden juist beschermd en argumenten aangescherpt alleen om te verdedigen."
Je bent niet de enige die dat denkt en als andersdenkenden met iets aankomen waarmee je eigen positie versterkt wordt heb je misschien gelijk, maar hier moet je oppassen voor cherrypicking. Echter, als het goed is moet je ook openstaan voor het feit dat het ook andersom kan werken en ik heb mijn mening wel eens herzien omdat die tegenover een onweerlegbaar feit werd gesteld. Dat betrof mijn stellige overtuiging dat iets waar is, terwijl ik nu weet dat de waarheid van iets op een stellig geloof berust, wat niet per se waar hoeft te zijn. Nogal een revolutie zou ik denken, maar ik moet toegeven dat ik eigenlijk niet heel veel andere voorbeelden ken.
Maar ook op een andere manier is het goed om tegenstellingen duidelijk te krijgen.
Wanneer mensen ook na eindeloos gesteggel over het bestaan van X geen enkele overeenstemming kunnen bereiken ga ik er van uit dat de waarneming van X te wensen over laat. Mijn houding is dan dat ik me van een mening over X onthou. Dat ruimt behoorlijk op.
Dus de eeuwige discussie of de geest al dan niet stoffelijk is maakt dat er voor mij geen reden meer is om een mening over stoffelijkheid te hebben. Ook de fysica heeft het niet over de stoffelijkheid van deeltjes. Daarmee is feitelijk aangetoond dat stoffelijkheid alleen maar aanleiding is voor divergerende ideeën en ik wil me juist bepalen tot ideeën die bij elkaar aansluiten.
Dat is ook de reden dat ik mij niet met het bestaan van God bezig houd. God is een divergerend idee. Als iets mensen uit elkaar drijft is het God wel, dunkt mij. Ik beweer dus niet dat God niet bestaat, ik heb geen mening over het bestaan van God. Je zou mij daarom niet eens een atheïst mogen noemen of een agnost, omdat die termen impliciet aan een God refereren. Ik heb wel een mening over sommige mensen die in naam van God dingen doen waar ik het niet mee eens ben en soms kan ik niet eens goed voor mezelf uitleggen waarom.
Binnen de wetenschap bestaan er ook stromingen die elkaar niet verdragen en ook hier moet de reden zijn dat er het een en ander aan goede waarneming schort, of dat sommige dichotomieën onnodig zijn omdat ze niets anders opleveren dan verschil van mening. Hoe denk jij over leven en dood, bewust of onbewust, iets of niets, om maar wat voorbeelden te noemen waarover ik geen mening meer heb.
Goed en kwaad, dat vind ik pas een echt probleem omdat daarover ook nogal verschil van mening bestaat terwijl ik een sterke overtuiging heb dat dit een echt bestaande tegenstelling is. Normaal ga ik er van uit dat als je op een contradictie stuit je van een foute premisse uitgaat, maar hier weet ik het echt niet. Ook de fysica laat zich daar niet over uit, behalve misschien Sam Harris, die dan meteen iedereen in het harnas jaagt.

   

Bert Morriën ” Ook de fysica heeft het niet over de stoffelijkheid van deeltjes.”

Onze dank is groot, Bert. Die korte zin wordt door ons gebruikt. Nu kijk je misschien enigszins verbaasd. Ja, en dan moeten we natuurlijk tekst en uitleg geven. Dat zou een uitgebreid verhaal worden. Wat zeggen we? Uitgebreid? Jazeker! Maar de eerlijkheid gebiedt ons te vertellen dat we aan dat verhaal nog geen eind hebben weten te breien. Als we het hier als zodanig zouden opvoeren dan … ja dan zouden we de plank wellicht misslaan.
Maar laten we toch enigszins in vogelvlucht een samenvatting proberen te geven van onze associatieve gedachtekronkels. Vooral omdat mede jij het was die ons op het spoor van die kronkels bracht. En dat moet je niet zien als een verwijt - integendeel zelfs.

Het verhaal zal als titel dragen “Van de spin en de bever”.
De Bever staat voor Codd. RDBS en EAR. Dat wil in het landschap van de automatisering zo’n beetje zeggen: systematisch en structureel. De Spin daarentegen maakt er een potje van, een krioelende warboel.
Het verhaal werkt e.e.a. allegorisch uit.

Een tweede aanknopingspunt dat jij onze gedachtekronkel in de schoot wierp was Feynman. Daar hebben we wat spitwerk aan besteed. En waar kwamen we Feynman tegen? Bij ’t Hooft in zijn “De bouwstenen van de schepping.”
We tikken een paar stukjes over. Uit hoofdstuk 10, De Yang-Millstheorie.

“Eén van de allermoeilijkste problemen, misschien wel hèt allermoeilijkste probleem in de deeltjesfysica, is het verenigen van de fysica van de kwantumdeeltjes met de regels van Einsteins theorie van de zwaartekracht. Feynman wilde zijn krachten er wel eens op proberen (sic; SW), maar merkte dat de eenvoudigste berekeningen in die theorie algauw tot lange en onoverzichtelijke formules leiden. In een mum van tijd heb je hele rollen behangpapier met formules volgeschreven en zie je door de bomen het bos niet meer.
Ditmaal was het Gell-Mann die voor Feynman een nuttige suggestie had. Waarom probeer je niet eerst de Yang-Mills-theorie? Die is technisch veel eenvoudiger en het fundamentele principe, ijkinvariantie, lijkt veel op de coördinateninvariantie (10 lettergrepen; SW) van de zwaartekrachtstheorie. Alleen de massaloze deeltjes in de Yang-Millstheorie zijn vervelend (vervelend?; SW). Feynman slingerde er zonder scrupules een massaterm tegenaan en ging aan het rekenen. Feynman was een kei in het vereenvoudigen van ingewikkelde berekeningen en argumenten (argumenten ook?; SW). Hij ontdekte (!; SW) dat je de rekenregels in een veel eenvoudiger vorm kon gieten door de invoering van zogenaamde “spookdeeltjes””
Ahum, tot dusver ’t Hooft. Trouwens die spookdeeltjes hoeven niet tussen aanhalingstekens te worden gezet, omdat er al sprake is van “zogenaamd”. En is trouwens zo’n spookdeeltje niet gewoonweg een hulplijn, die je in de geo- en stereometrie mag gebruiken om tot een oplossing te komen en die je daarna (na de oplossing, dus) mag weggummen? ’t Hooft flikt dat trouwens ook. Want in de index van zijn, toch wel uitgelezen, boekwerk komt het begrip “spookdeeltje” niet voor. Doorspookt het de tekst wellicht? Of behekst ’t het universum?
(spook = fantoom = hersenspinsel. Hier duikt de spin op; SW)

Tot dusver, zeiden we. Dat betekent dat er nog een stukje komt.
Ziehier.
“Een van de aanwezigen bij de Feynmanslezingen in Polen was Bryce De Witt (zoals de naam zegt (prachtig Gerard “zoals de naam zegt”; dat gebruiken we bij onze TAAL-exercities; SW)) was het een Amerikaan met Nederlandse voorouders.) De Witt was niet zozeer in de Yang-Millstheorie geïnteresseerd als wel in het probleem van de kwantumzwaartekracht. Het is aardig om in het conferentieverslag te lezen hoe Bryce probeerde Feynman zo ver te brengen dat hij nu eens écht duidelijk vertelde hoe hij zijn berekeningen had gedaan. Feynman vond dat het geen zin had lange formules op het bord te schrijven als toch niemand ze kon begrijpen, maar De Witt hield aan. Tenslotte gaf Feynman zich over. “Ik kan ook best onbegrijpelijke dingen (sic; SW) op het bord krijgen”, zei hij, en toen volgden er meer details.
Uit wat daarna gebeurde, bleek dat De Witt heel goed begreep hoe Feynman te werk was gegaan. Hij ging door waar Feynman was blijven steken. Hij verbeterde de technieken en vond inderdaad de correcte Feynmanregels voor diagrammen met willekeurig veel gesloten lussen. Hij publiceerde alleen het eindresultaat in 1964, maar dit trok niet zoveel aandacht omdat de afleiding er niet bij stond en wij niet konden begrijpen wat er precies stond. Het stond er bovendien nog niet helemaal goed. In 1967 publiceerde hij de volledige afleiding wel, maar het werden drie artikelen die zo lijvig waren dat de moed je al in de schoenen zonk nog voor je begon te lezen. Pas later zouden we gaan begrijpen hoe Bryce De Witt de correcte regels had afgeleid; er waren zelfs elementen (sic; SW) in zijn technieken die pas veel later in zwang zouden komen.”

Nog een andere aanhaling van ’t Hooft. Een passage die we wellicht in de hoek van de methodologie kunnen plaatsen.
“Voor wat Yang en Mills voorstelden waren eigenlijk maar weinig steekhoudende argumenten aan te voeren. Hun werk moest niet gezien worden als een poging om gedragingen (sic; SW) van deeltjes te verklaren die men geobserveerd had. Waar hun berekening betrekking op had, zou je moeten opvatten als een “droomwereld” (dus een droomwereld met spookdeeltjes?; SW), met een niet bestaande eenvoud en abstractie. Dit is een soort exercitie die steeds gewoner wordt in de theoretisch natuurkunde, en die bedoeld is om onze wiskundige technieken te oefenen en aan te scherpen. We moeten dan spreken van een “model”. Daartegenover zou je het woord “theorie” pas mogen hanteren als het model een (eventueel geïdealiseerde) beschrijving van de werkelijkheid is. In de praktijk wordt helaas steeds meer de gewoonte om de begrippen “model” en “theorie” door elkaar heen te gebruiken.”
Ahum, net als het “spookdeeltje” is ook de “droomwereld” niet in de index te vinden. Is ’t Hooft aan het smokkelen? Aan de andere kant: hulplijnen mag je weggummen.
Ahum-2. Theorie & model. Is een theorie niet altijd “ontologisch” gecommitteerd? Zoals Popper zich wel ’s uitdrukte? En met hem b.v. ook Heisenberg? Als dat zo mocht zijn dan zou je misschien kunnen en mogen zeggen dat een “model” zich daarvan vrijwaart. Een model heeft geen ideologie, zeg maar.

Ja, Bert, dit is een beetje een rommelige steekproef uit onze gedachte-kronkels. Het moet nog aangevuld en “gefatsoeneerd”. Maar misschien kunnen we ook zo laten staat. En het aan de man brengen als POMO-verhaal?

   

Oh, wacht Bert. Nog even een aanvulling op onze kronkels.

De gedachtekronkel zat als volgt in elkaar.
’t Hooft met zijn “De bouwstenen van de schepping”.
Die bouwstenen of elementen hebben ala Codd een aantal attributen of - beter - attribuuttypen. Zoals massa, lading en levensduur. Maar ook een spin, waarmee of waarin de draaibeweging van een deeltje wordt uitgedrukt. Kijk, dat gaf ons een impuls. En ook dat kwam ons weer van uitstekend van pas, want dat kenmerk “spin” is toevallig ook uit te drukken met “impulsmoment”. Dus, we zitten op de goede weg. Gods wegen zijn soms ondoorgrondelijk en ook onnavolgbaar.

   

Steven,

Het database model is verleidelijk, maar mist het actieve karakter van wat ons omringt. Een database is passief, je kunt die alleen maar raadplegen, maar het zal niet zelf actie ondernemen.

   

Natuurlijk, dat is zo. Maar wij gingen ook nog niet verder dan de opslag van gegevens. De “basis”, zeg maar. Die wordt door Codd principieel en structureel en helder en consistent en… bedenk nog maar een paar andere lovende termen, ter hand genomen.
Ja, en dan komen daar bovenop de applicaties. Daarmee wordt het passieve in “actie” gebracht. En dat kan op vele, vele manieren. Engineering. “Domme” taken kunnen worden overgenomen. Maar ook “intelligente” taken. D’r zal vast wel ergens een indeling of een rubricering of een taxonomie van het toepassings-veld zijn op te sporen.

   

O, nog even "iets" wat het onderwerp wellicht kan "bijstaan".

Hoe zit het met de fasering van het automatiseringsproject? Da’s even een start. We willen namelijk weten wanneer het z’n beslag krijgt in de werkelijkheid. Natuurlijk, natuurlijk, dat is met het moment van “in productie nemen”. Want dan gaat ’t ding werken in de Werkelijkheid. Maar er valt toch wel een eerdere fase aan te wijzen waar de gestalte als gearresteerd kan worden beschouwd?
Jawel toch?
Nou, naar onze stellige overtuiging, geschiedt zulks bij de overgang van het functionele ontwerp naar het technisch ontwerp. Het functionele eindigt met een “datamodel” aan de hand waarvan de technisch ontwerpers een detabase in elkaar moeten zetten. Het datamodel zou beschouwd kunnen worden als de schakel van idee naar werkelijkheid. En dat datamodel laat alle termen van Codd uitbundig aan de orde komen. Maar dat uitbundige hoeft door de technische implementatie niet gehanteerd te worden. Liever is het ze worst. En worst zal het helemaal zijn voor het volgende station: de gebruikers. Die hoeven van een entiteit, een attribuut en een relatie nog nooit gehoord te hebben. ’t Zou enkel voor de voeten lopen. De gebruikers leven in een wereld die moet “werken”. Dat wil zeggen: in de werkelijke wereld die ’t liefst op vanzelfsprekende op rolletjes loopt.
Maar Codd heeft ’t niet gehaald. Codd heeft nog iets van orde of structuur of wellicht wetmatigheid of misschien stroomlijning aan de natuur van de nieuwe werkelijkheid proberen op te leggen. “Opleggen”? Nee, dat zeker niet. Epistemologisch zat het goed in elkaar, hij ging niet over één nacht ijs. ’t Was geen willekeurige inval. Er is aansluiting gezocht bij kennistheoretisch gedachtegoed. O, je zou kunnen dromen van een wereldomspannend datamodel. De ganse wereld geconsolideerd in de kledij van de normaalvormen. Homo universalis?

O, er zit de nodige taxonomie in. Entiteiten vallen onder een entiteittype. Dat is tweelaags. Maar wie zegt ons dat er niet meer lagen in het geding kunnen zijn. Een zelfde soort vraag valt te stellen aan de hoedanigheden, of beter de kenmerken. Nog beter: de attributen. Ook daarin is gelaagdheid te ontwaren; of beter: aan te brengen. Idem dito bij de relaties.
Gewone dagelijkse taal, zoals die gebezigd wordt in de kinderschoenen van de “platte” bestanden is uit den boze. Die moet worden uitgeband. Dit wordt bewerkstelligd via normalisatie-stappen. Die leveren de zogenaamde normaalvormen op. Daar waren er in den beginne drie van. Nu is ’t intussen een vijftal.
We hopen dat we één en ander in de notendop een beetje helder hebben geschetst.

   

De Filosofie van het Woordspel.
(zinledige woordspelingen?)

Hoe kwamen we daarop? Wat was de aanleiding? Wie was de boosdoener?
Iemand (Siger?) kwam met een citaat van Lucretius. Of was ’t Epictetus? Maakt ook niet uit. Het luisterde in elk als volgt:
“Niets komt uit niets.”
In het kielzog van deze korte zin wisten we ons ook nog ene Anselmus te herinneren.
“God is datgene groter dan hetwelk niets denkbaar is.”
Of in het Latijn: “id quo maius non possit.”
In sommige wijsgerige teksten wordt het bijwoord “niets” ook wel eens promotie gegund naar Zelfstandigheid. Dan heet het “Het Niets”. Daarmee is “niets” een entiteit. En volgens Aristoteles beklijven aan entiteiten attributen of kenmerken. Het “niets” in het citaat van Anselmus wordt dan een ding dat denkbaar kan worden gemaakt in termen van zijn min of meer vermeende eigenschappen.
Als je het zo ziet, of wilt zien, dan wordt de gebruikelijke strekking van Anselmus (dus: zoals hij het bedoeld had) omgekeerd. Ten positieve van Het Niets. Moeten we met deze ommezwaai het boek van W.F. Hermans (De God Denkbaar. Denkbaar de God) herlezen? In de herijkte strekking van de zinsnede van Anselmus is het in elk geval zonneklaar dat er een duidelijke voorwaarde wordt gesteld. En die voorwaarde geeft aan dat we, als we iets zinnigs over het Niets willen zeggen, God dienen te passeren.

Oh, wacht even. Wat hier is neergepend is niet zo nieuw. Een paar jaar terug hadden we die kwestie al ’s aangesneden in de richting van maar liefst Bert Morriën. Met de wijsheid achteraf zouden die opmerkingen te boek gesteld kunnen worden als een “aankondiging”. De woorden die NU expliciet op tafel komen zijn TOEN min of meer terloops in de mond gelegd van een zekere Charlatan.
We citeren eventjes de zinsneden die aan Bert gericht waren.

Nog even een toegift, Bert. Een vraagje.
Het gaat om “groter dan hetwelk niets gedacht kan worden”.
Als we “niets” in kleine letters nu eens vervangen door “Het Niets” (Hoofdletters).
Het Niets van de Fenomenologen of van de Existentialisten of van de Existentieel-Fenomenlogische-Filosofie.
Husserl, Heidegger, Sartre en consorten.
Dan komt Anselmus in een heel ander licht te staan. Toch?
’t Is zomaar een opwelling, deze vraag.
Maar een vooraanstaand lid van dit forum merkte kortgeleden - heel terecht o.i. - op ” Filosoferen werkt vaak op associatieve wijze (zoals heel ons denken trouwens).”

Kunnen we vanuit onze nieuwe gezichtshoek ook een ander licht laten schijnen op de drogredenen, de fallacy’s, de bewijzen uit het ongerijmde en de paradoxen?
Wellicht.
Dan geven we de opdracht

“It would be a very good thing if every trick could receive some short and obviously appropriate name, so that when a man used this or that particular trick, he could at once be reproved for it.”

die Schopenhauer zich gesteld had een omkering.

Maar misschien kunnen we nog wel een stap verder gaan in onze brutaliteit. Dan pakken we de Gehele Logica bij de lurven. Met het adagium “start strong” in het achterhoofd zouden we pardoes kunnen besluiten om ons te vergrijpen aan de lastigste kluif op dit terrein. Te weten Wittgenstein, met zijn Tractatus logico-philosophicus.

Maar vooreerst maar niet te veel hooi op de vork genomen. En we kunnen de probeersels ook proberen door te schuiven naar de leden van dit eminente forum. Waag u eens aan vingeroefeningen! Leibniz?
“We leven in de beste van alle mogelijke werelden?”
Nou neu; dat had Voltaire al gedaan. ’t Is trouwens wel interessant om in dit “taal”kader even te melden dat de hoofdpersoon Candide een leermeester had, die hij door dik en dun bleef geloven Die leermeester heette Panglos. En dat betekent “één en al Taal”.

Nog één voorbeeldje. En dan mag u aan het werk gaan. Het gaat om een persoon die wij hier wel ’s hebben opgevoerd. Een Nederlander met de naam Bolland. Een Hegeliaan.
Hij sprak:
"Wie zichzelf niet ziet als deel van het geheel begrijpt er in het geheel niets van."

Geef daar ook ’s een exegetische Wende aan.

   

We citeren eventjes de zinsneden die aan Bert gericht waren.

Nog even een toegift, Bert. Een vraagje.
Het gaat om “groter dan hetwelk niets gedacht kan worden”.
Als we “niets” in kleine letters nu eens vervangen door “Het Niets” (Hoofdletters).
Het Niets van de Fenomenologen of van de Existentialisten of van de Existentieel-Fenomenlogische-Filosofie. Husserl, Heidegger, Sartre en consorten. Dan komt Anselmus in een heel ander licht te staan. Toch? ’t Is zomaar een opwelling, deze vraag.
Maar een vooraanstaand lid van dit forum merkte kortgeleden - heel terecht o.i. - op ” Filosoferen werkt vaak op associatieve wijze (zoals heel ons denken trouwens).”

Ik neem aan dat bovenstaande herhaling is van “een paar jaar geleden”.
“Kunnen we vanuit onze nieuwe gezichtshoek ook een ander licht laten schijnen…”

Mag ik aannemen Steven dat je nu een nieuw gezichtspunt hebt? Te weten… “It would be a very good thing if every trick could receive some short and obviously appropriate name, so that when a man used this or that particular trick, he could at once be reproved for it.”
Het maken van een aanvinklijst, of heet dat een afvinklijst? A zegt X dus vakje Y aangevinkt en daartegenover staat dan vakje Z afgevinkt –waar of niet waar. Snel schematisch duidelijk, een beetje zoals jij alles graag hebt? En ‘start strong’ is niet trachten mee te denken, nee, eerder de bezem halen door wat je niet begrijpt, zo iets? (Ja ja, je zal met je taxonomie wel kunnen ‘bewijzen’ waarom je het niet begrijpt – laat maar.)

Je vraagt een vingeroefening met “We leven in de beste van alle mogelijke werelden?”
Steven, ik ging opzoek of Leibniz dat ook met een vraagteken schreef en kwam alhier o.a. op het blog ‘Kierkegaard: The Absolute Paradox’ van 2 juni 2012, daar staan boeiende bijdragen by the way.
O ja, ik was op zoek naar dat vraagteken. Leibniz vroeg zich dat niet af maar kwam vanuit zijn visie tot dit terechte besluit. Wat begrijp jij, vanuit Leibniz, hier niet van? Of begrijp je dat niet vanuit jezelf? Wat heb je in je hoofd afgevinkt?

En op het einde vraag je aan ons, lezers van je blog, aan het werk te gaan met "Wie zichzelf niet ziet als deel van het geheel begrijpt er in het geheel niets van."

Wat begrijp je daar nu weer niet van? (Vroeg het juffertje.)

   

Misschien hebben jullie ook gedacht aan Gould en Lewontin, twee door mij gewaardeerde denkers die de het neo-darwinisme op de korrel hebben genomen in:
http://faculty.washington.edu/lynnhank/GouldLewontin.pdf

Waar ze Pangloss (die Voltaire stoelde op Leibniz en meer dacht aan een betekenis als "praatjesmaker") aanwenden als schoolvoorbeeld van de fallacy die het neo-darwinisme volgens hen (en mij) aanhoudend bedrijft: te denken dat de dingen zijn zoals ze zijn, omdat dat het beste is: de "beste van alle werelden" is zowel een onderhuidse aanname van neo-darwinisten (adaptionisten oftewel panglossianisten) als een theodicee.

   

Aan Ursula.

"Mag ik aannemen Steven dat je nu een nieuw gezichtspunt hebt? Te weten… "

Nieuw?
Wellicht.
Maar, let wel, het bedrijven van wijsbegeerte vanuit de literatuur noopt ons a.h.w. tot de lenige behendigheid om van gezichtspunt (of invalshoek, of optiek, of referentiekader, of context of ...) te wisselen.

Dat proberen we steeds uit te voeren en gestalte te geven in onze exercities.

   

Aan Bert.

Even de draad weer oppakkend van ons laatste bericht aan jou, Bert. We doelen op de zinsnede “De ganse wereld geconsolideerd in de kledij van de normaalvormen. Homo universalis?”

Consolideren zou als begrip dus niet alleen beperkt moeten blijven tot Codd en zijn “normaalvormen”. Maar ook de “normale” betekenis van het begrip “consolideren” moeten willen insluiten. Goed, het wordt vaak in de economische sferen gezocht. “Samenvoegen tot één balans van activa, passiva, baten en lasten … “. Maar daar bovenuit spreekt men van “bestendiging”, zelfs van “duurzame” bestendiging. En dat is iets moois. Toch? Alles geconsolideerd in Vrede. t’Is zodanig hecht gekit dat aan onthechting helemaal niet meer gedacht kan worden. En de ontvlechting? En de ontstrengeling?
Maar het goed gehechte is zodanig gehecht dat het ook moeiteloos kan incorporeren - datgene wat nog “buiten” was. Het hechtende vindt zijn uitdrukking in taal. In woorden. Gevleugelde woorden die tot Begrippen kunnen worden verheven. Participatiesamenleving? Of “de boel een beetje bij elkaar houden”?

We zullen Ban Ki-moon, van de VN, verwittigen van onze inzichten. Bij Jos de Mul - in “De informatisering van het wereldbeeld” - komen we dat geweldige idee ook enigszins tegen als hij Stephen Jay Gould aanhaalt.
NOMA, of beter: het NOMA-principe. Niet overlappende magisteria. “Ik hoop dat mijn katholieke collega’s geen bezwaar zullen hebben tegen deze toe-eigening van een term die in hun discours gebruikelijk is - want met “magisterium” (van het Latijnse magister, ofwel “Leraar”; zou meneer Klifman - tussen twee gedachtestreepjes trouwens - meeluisteren?) wordt bedoeld een terrein dat onder een bepaald leergezag valt.”

Bij Gould zelf - die enige bekendheid geniet omdat hij mocht optreden in “Een Schitterend Ongeluk” - hebben we ook nog even gebuurd.
“Met enige herhaling samenvattend, het netwerk, of het magisterium van de natuurwetenschap strekt zich uit over het empirisch gebied: waar is het universum van gemaakt (feit) en waarom functioneert het zoals het doet (theorie). Het magisterium van de religie strekt zich uit over kwesties als morele waarden en de zin van het bestaan. Die twee magisteria overlappen elkaar niet en evenmin omvatten zij alle onderzoeksgebieden (denk bijvoorbeeld aan het magisterium van de kunst en de betekenis van de schoonheid). Om een oud cliché te gebruiken: de religie vraagt naar een vaste burcht (Is Onze God? SW), de natuurwetenschap naar de vastheid van de burcht; de wetenschap vraagt zich af hoe de hemel in elkaar zit, religie hoe wij in die hemel moeten komen.”

Misschien dat Siger, die Gould hierboven ook opvoert, hier ook iets aan heeft?

   

Nu noem je net de enige vlek op Gould's oevre: NOMA. Met name aan religie gezag over moraal geven is een gruwel. Zijn doen was natuurlijk eerst en vooral de (evolutie-)wetenschap de vrijwaren van religieuze inmenging, en hij had net het Vaticaan bezocht waar niemand leek de biologen stokken in de wielen te steken, vandaar waarschijnlijk zijn misplaatste egoïsme. Maar verder bewonder ik Gould omdat hij de evolutietheorie heeft uitgebreid, en omdat hij (net als Lewontin, Haldane etc. een theoretisch marxist) ook streed tegen racisme en discriminatie, wat in de glorietijd van de neo-cons, met steeds grotere invloed op de "nieuwe atheïsten", hard werken was.

   

Nu noem je net de enige vlek op Gould's oevre: NOMA. Aan religie gezag over moraal geven is een gruwel. Zijn doel was natuurlijk eerst en vooral de (evolutie-)wetenschap te vrijwaren van religieuze inmenging, en hij had net het Vaticaan bezocht waar niemand de biologen stokken in de wielen leek te steken, vandaar waarschijnlijk zijn misplaatste optimisme. Maar ik bewonder Gould omdat hij de evolutietheorie heeft uitgebreid en gepopulariseerd zonder afbreuk, en omdat hij (net als Lewontin, Haldane etc. een theoretisch marxist) ook streed tegen racisme en discriminatie, wat in de glorietijd van de neo-cons, met steeds grotere invloed op de "nieuwe atheïsten", hard werken was.

   

Steven, waar haal je dat "waar is het universum van gemaakt" vandaan?
Mij dunkt dat het universum is.
Het ie niet ergens van gemaakt en heeft dus geen maker nodig.
Inmiddels kun je wel zeggen dat in het universum een grote verscheidenheid van dingen aan te treffen zijn. Het is echter niet van die dingen gemaakt.

Siger, over Gould ben ik het met je eens. Mij trof ook "The Mismeasure of Man" De menselijke intelligentie kent een grote verscheidenheid, We kunnen heel wat van elkaar leren.

   

Steven Wende,

Als er maar één realiteit bestaat -en dat geloof ik- moeten wij daar wel deel van uitmaken. Weliswaar ervaart ieder zijn persoonlijke realiteit, maar dat komt omdat wij die ene realiteit vanuit ons beperkte persoonlijke perspectief waarnemen.

Een vraagje. De vemeende charlatatan (hij is volgens mij te goeder trouw) heeft niet stil gezeten en mij op het volgende idee gebracht waar hij het beslist niet mee eens zal zijn.
Als er een realitieit is, heb je dan nog wel een andere drager van eigenschappen nodig? Zijn tijd en ruimte dan noodzakelijk voor de realiteit? Driewerf nee dus. De realiteit is een perfecte drager van eigenschappen, inclusief tijd en ruimte en alles wat je maar kunt denken. Het enige wat realiteit nodig schijnt te hebben is onzekerheid over energie. Die onzekerheid maakt dat er uitwisseling van positieve en negatieve energie optreedt, met als gevolg energiepatronen in ruimte en tijd en dat zou best wel eens alles kunnen zijn wat er is.
De grootste misser lijkt mij de aanname dat de realiteit uit het Absolute Niets zou kunnen zijn ontstaan en dat er Iets stoffelijks moet bestaan als drager van eigenschappen. Dan wordt je gedwongen een oorzaak voor het ontstaan van het Iets uit het Absolute Niets te zoeken en daarmee tevens aan te nemen dat die oorzaak in de tijd vóór het gevolg gelegen is, waarmee de tijd er ook altijd geweest zou moeten zijn. Niet nodig en veel te ingewikkeld, dunkt mij. Daar komt nog bij dat je dan nog steeds niet weet wat dat iets is.
Geef mij maar het gewone onzekere niets dat van meet af aan al iets is.
Volgende keer misschien iets over de onrust van een klok.

   

"Volgende keer misschien iets over de onrust van een klok'"

Dat lijkt ons wel wat. 't Is een mooi begrip, "onrust". Vooral in combinatie met de "klok" en de TIJD.
Het triggert onze dichterlijke genen of memen.
En ook onze lust tot het romanteske. D'r moet nog ergens een verhaal op onze vaste schijf rusten met als titel "Ik ben een klok", waarvan mijn herinnering zegt dat de "onrust" daar een rol in speelt. De klok verzucht zoiets als "en die onrust moet ik ook maar eeuwig verduren".

Nu kunnen we dat wel opzoeken en hier presenteren. Maar 't is al laat. Bovendien willen we het gras niet voor je voeten wegmaaien. Daarenboven: mijn gehandicapte zus heeft gisteren het leven gelaten. Ik ben dus een tijdje uit de roulatie.

   

Steven, mijn condoleances.

   

Steven,
Wij, schrijvers en lezers van dit blog, kennen elk ander alleen als schimmen of geesten die ontstaan uit de letters die we lezen van ons scherm.
We kennen elkaar niet in het echte leven en hebben het raden naar de levens die geleefd worden buiten de schermtekst. Geliefden, kinderen, ouders, broers of zussen, vrienden, vrouwen of mannen, werk en hobby omcirkelen mede elke tekst. We hebben er geen weet van, van die liefde en leed.

Je zus is overleden schrijf je, in een blokje dat over onrust gaat. Je schrijft het midden in de nacht, vermoedelijk een onrustige nacht. Misschien ken je Bert persoonlijk, dat weet ik niet. Maar een verdriet schrijven, uitschrijven in de ongewisse ruimte van die onbekende lezers raakt me. Veel zal je niet aan mijn woorden hebben maar ik denk aan je.
Sterkte, zeg ik je vanuit die ongewisse blogruimte.

   

Ook mijn medeleven, Steven.

Bert, ik wou dat Hawking of Krauss dit geschreven had:
"Als er een realitieit is, heb je dan nog wel een andere drager van eigenschappen nodig? Zijn tijd en ruimte dan noodzakelijk voor de realiteit? Driewerf nee dus. De realiteit is een perfecte drager van eigenschappen, inclusief tijd en ruimte en alles wat je maar kunt denken."

Helaas zijn er maar weinig mensen die helder kunnen schrijven (en denken) over onze inzichten in de kosmos. Ons mistige (mystieke) culturele verleden maakt dat westerlingen aangetrokken worden door vaagheid. Maar er komt niets van waarde uit de "twilight zone". De werkelijkheid is HD en baadt in licht.

   

Ursula,

Ik schreef vorige post voor ik je laatste bijdrage had gelezen. Het is geenszins een reactie erop of een weerlegging ervan!

   

“Als er maar één realiteit bestaat -en dat geloof ik- moeten wij daar wel deel van uitmaken. Weliswaar ervaart ieder zijn persoonlijke realiteit, maar dat komt omdat wij die ene realiteit vanuit ons beperkte persoonlijke perspectief waarnemen.”
Als, als er maar één realiteit bestaat… Bert bedoelt de fysieke natuurkundige realiteit, vermoed ik. Datgene wat we over de talen heen bijvoorbeeld H2O noemen. Datgene dat uit de lucht valt, soms drinkbaar is, soms niet. En waarin ik tevens kan verdrinken, of successen behalen in de tweehonderd meter schoolslag. . En van die realiteit maken wij fysisch deel van uit.
Persoonlijke realiteit is blijkbaar een tekortkoming, omdat we die ene realiteit beperkt waarnemen. Of wordt dat een tweede realiteit? Is de realiteit van een paria en krotbewoner in India dezelfde als een villabewoner in Laren? En is de realiteit van een krotbewoner in India wel dezelfde als een villabewoner in Mumbai? Zijn er meerdere realiteiten, misschien zelfs in één persoon?
Siger vult aan met: “Helaas zijn er maar weinig mensen die helder kunnen schrijven (en denken) over onze inzichten in de kosmos. Ons mistige (mystieke) culturele verleden maakt dat westerlingen aangetrokken worden door vaagheid. Maar er komt niets van waarde uit de "Twilight zone". De werkelijkheid is HD en baadt in licht.”
Schrijvers en denkers over de kosmos, realiteit wordt kosmos. Vermits Hawking vernoemd wordt zal die kosmos de fysieke realiteit zijn zoals ook Bert aanduidt, vermoed ik. Westerlingen worden aangetrokken door vaagheid, dat is dan de plasmakosmologie denk ik. De ‘Twilight zone’ van de roodverschuiving en de fijnstructuurconstante van Nobelprijswinnaar en plasmawetenschapper Hannes Alfvén. Dit lees ik ook maar want hier weet ik niets van.
Gelukkig heeft de filo het over andere realiteiten. Realiteiten in meervoud.

   

Het is maar hoe je het bekijkt, Ursula. In een topic over taal is het misschien god aandacht te besteden aan haar verbindende functie. Er zou geen taal zijn als we niet "bij elkaar konden binnenkijken", als we allemaal in onze eigen realiteit zouden leven. Al die tijd hebben mensen gezongen, gedanst, getekend en gespeeld om ervaringen (mee) te delen. Eerst in de twintigste eeuw - dus na een paar millennia - hebben filosofen de "qualia" opgeworpen: iets in individuen dat alleen toegankelijk kan zijn voor dat individu zelf. Nog altijd een discussiepunt, en ik stem tegen...een individuele realiteit is er een zonder taal of enige communicatie. Voor ons mensen is dat een contradictie.

   

Siger, taal blijkt altijd privé te zijn ook al gebruiken we dezelfde woorden. Er zijn niet zoveel problemen om elkaar te verstaan als je een krentenbol bij de bakker bestelt, of het moet een geheim codewoord zijn voor iets anders. Maar voor de rest gaat de psychoanalyse er vanuit dat in elk spreken een onbewuste intentie meeklinkt. Wijzelf horen soms in het spreken van vrienden of familie de dubbele bodem waarvan de spreker zich niet bewust is.
Taal is zelden het transparant en ruisloos overbrengen van een boodschap van spreker naar ‘ontvanger’. De verbindende functie hapert juist omdat het taal is.
De “linguistic turn’ in de filo heeft zich daar grondig mee bezig gehouden.

   

Maar hoe zouden we een dubbele bodem kunnen waarnemen in wat anderen zeggen, als we niet dezelfde werkelijkheid deelden?

Let wel, als je met "realiteit" bedoelt dat de ervaringswereld van elke persoon verschillend is tot op zekere hoogte, dan is dat zonder meer waar ('zonder meer waar' verwijst dan naar een gemeenschappelijke realiteit waarin dit zonder meer waar kan zijn!). Maar het woord "realiteit" of "werkelijkheid" is toch wat anders dan de persoonlijke"belevingswereld" of "ervaringswereld".

   

is deze "gemeenschappelijke realiteit" binnen het "empirisme" te vinden ?

   

Dat denk ik wel.

Maar dat empirisme hoeft zich niet te beperken tot de fysieke buitenwereld. We kunnen ook empirisch vaststellen dat ons "innerlijke"; ons wezen streeft naar contact met andere wezens. Meer zelfs, dat de structuur van ons wezen gaten vertoont die enkel door een gemeenschappelijke wereld gevuld kunnen worden.

Als voorbeeld van qualia neemt men dikwijls de kleur rood: hoe kan ik weten dat "rood" voor jou dezelfde kleur is als "rood" voor mij. Ik denk dat het antwoord eenvoudig is dat we beide deel uitmaken van een gemeenschap waar de betekenis van "rood" aanhoudend wordt afgetoetst.

   

Ter illustratie, men kent "Mary's Room", een gedachte-experiment dat qualia onderzoekt (zie Engelse wiki).

Stel dat Mary succesvol afstudeert als neurochirurg, volledig opgesloten in een zwart-witte kamer met zwart-wit TV enzovoort. Ze weet dan alles over neuronen, maar niets over gewaarwordingen, ervaringen, emoties. Way ze niet kent, dat zijn de qualia's, de hoogstpersoonlijke ervaringen.

Ik denk dat het experiment vertrekt van foute veronderstellingen, bijvoorbeeld dat een studie van menselijke neuronennetwerken zonder er de ervaringen bij te betrekken nergens toe leidt. Dat is ook niet wat vb. Damasio en zijn navolgers doen. Het klopt ook niet met de nieuwe inzichten rond embodied cognition.

   

nergens=ergens!

   

Ursula,

Misschien zal het voor jou duidelijk zijn waarom ik jouw opvatting dat er meerdere realiteiten zijn die niet noodzakelijk deel van één allesomvattende realiteit zijn als kennisgeving aanneem, zonder mij daar verder in te begeven. Jouw opvatting is strijdig met de opvatting van één allesomvattende realiteit terwijl er geen enkele mogelijk is om verschil waar te nemen tussen die opvattingen. Het concept van meerdere realiteiten maakt de realiteit minder eenvoudig zonder er iets meer voor terug te krijgen dan een conflict. Mij niet gezien.
Er zijn al genoeg onnodige conflicten.

   

Ik lees hierboven twee gelijkaardige opmerkingen:
“Maar hoe zouden we een dubbele bodem kunnen waarnemen in wat anderen zeggen, als we niet dezelfde werkelijkheid deelden?”
“Jouw opvatting is strijdig met de opvatting van één allesomvattende realiteit terwijl er geen enkele mogelijkheid is om verschil waar te nemen tussen die opvattingen.”

“Dezelfde werkelijkheid” is een andere maar gelijke benaming voor “één allesomvattende realiteit” neem ik aan? De “alles omvattende realiteit” is dan de meta-taal waarmee alles gevat wordt.

Verschillen tussen opvattingen zijn waar te nemen, dat is duidelijk. Maar er is geen meta-taal die de inhouden van de verschillen verzoent. Vandaar de conflicten, en die kan je niet zomaar onder de mat schuiven met de ‘common sense’.
De verschillen tussen de opvattingen gaat niet om het juist benoemen der dingen, maar om de zingeving der dingen.

   

De omschrijving "allesomvattend" is erg interpreteerbaar. Hij betekent voor mij (en mogelijk ook voor Bert): "alles bevattend van de materiële (of fysische of natuurlijke) wereld, want er bestaat niets anders". Een metataal is in zulke context dan ook niet meer dan een bedenking over de taal die voorhanden is, in de taal die voorhanden is. Ik weet niet of iemand denkt dat een metataal over de fysische wereld vanzelf metafysisch is, maar daar ben ik het roerend mee oneens.

En hoe moet ik de "zingeving der dingen" begrijpen? Die is toch gewoon inherent, en zeker niet meta?

   

"alles bevattend van de materiële (of fysische of natuurlijke) wereld, want er bestaat niets anders".
Wel grappig dat jij dat schrijft op een filoblog. Je vergeet de denkwereld.

   

Nee, ik vergeet de denkwereld niet, die hoort volledig tot de materiële (of fysische of natuurlijke) wereld. Deus sive natura...

   

“Deus sive natura...” Mooi, nu nog de gescheiden attributen Uitgebreidheid en Denken.
En in het attribuut denken de drie kensoorten. En dan denk ik dat onze wegen scheiden.
Toch attent van je.

   

Ursula,

het is niet de eerste keer dat je zegt dat wat ik schrijf niet op een filosofie-blog thuishoort. Misschien wil je daar toch ook eens over nadenken. Het fysicalistische monisme dat ik hier verdedig wordt door een groot aantal (misschien wel de meeste niet-confessionele en wowat alle atheïstische) hedednaagse filosofen gezegd, op een of andere manier. Denk maar aan Russell, Fodor, Putnam, Dennett, Harris ... om er maar enkele bekenden te noemen. Je hoeft het natuurlijk niet met hen eens te zijn, maar dat wil nog niet zeggen dat hun standpunten niet gehoord mogen worden op een filosofieblog. Dan zou ik me eerder van de oogkleppen ontdoen.

   

Ik denk trouwens dat de "linguistic tun" (waar ik niet in zie wat jij zegt) achterhaald is door een "Artificial Intelligence'-turn, waar filosofen, neurologen en ingenieurs samenwerken om "de onrust van een brein" (!) te doorzien.

   

Ik heb wel eens gevraagd hoeveel filosofie in jouw meestal politieke bijdragen zit. Politiek is meer ideologisch onderbouwd, van uiterst links tot uiterst rechts. En ik behoed me voor de vos die zegt dat de begrippen links en rechts achterhaald zijn – ‘wat telt is wat werkt wordt dan fijntjes opgeworpen. Alsof die laatste opmerking niet zelf door en door ideologisch is.
Ik kan je meer linkse denken volgen en ik heb al aangegeven Slavoj Zizek te waarderen. (Tenminste als je gelooft wat ik zeg te lezen.) Zizek blijft wel een scherp filosoof die het Franse denken van de poststructuralisten genegen is, hoewel hij Deleuze en Spinoza maar niets vind. Ja ja, ik lees ook tegenstemmen!

Je moet je niet van oogkleppen ontdoen maar ik lees te weinig filo onderbouwing in je ethiek en politiek.
Zeg niet te snel dat iets achterhaald is. Dat is de truc van de ‘vernieuwers’ die zich in beeld willen zetten. De linguistic turn heeft dingen aangeduid die blijven staan als een huis, net zoals een hele reeks ‘oude filoos’ nog best in te voegen zijn in een hedendaags denken.
A I zal ons zeker veel leren. Maar zoals ik vroeger al aangaf, het gaat er niet om via bvb een Watson computer veel en accuraat kennis te vergaren en te linken. Het gaat erom wat te doen? Zeggen dat een computer louter alleen met zijn kennis kan beslissen wat we moeten doen is – is – een ideologische houding die zijn ideologie wil verdoezelen.

“Ik weet niet of iemand denkt dat een metataal over de fysische wereld vanzelf metafysisch is, maar daar ben ik het roerend mee oneens.”
Dan zou ik zeggen lees Heidegger nog eens over techniek. Elke taal over ‘de fysische wereld’ is meta en daardoor reeds ingebed in een ideologie of visie.
“En hoe moet ik de "zingeving der dingen" begrijpen? Die is toch gewoon inherent, en zeker niet meta?“
Denken dat iets inherent is, is reeds ideologie. Deze gedachte hebben die Franse poststructuralisten blijvend verdedigd tegen de common sense filosofen en Zizek, toont dit scherp in al zijn werken.

We moeten niet allemaal hetzelfde denken op dit filoforum. Maar de natuurwetenschappelijke insteek en ‘waarheid’ als ‘correspondentie met de realiteit’ is zo dominant dat filo zelden ter sprake komt. Meer nog, men denkt dat het de filosofie kan vervangen. Dat is pas oogkleppen opzetten!

   

Je hebt een hele stempeldoos bovengehaald, maar of iets politiek of ideologisch of links of rechts is zal misschien wat invloed hebben op het onbehagen van sommigen, voor mij is het geen inhoudelijke discussie.

Die ging trouwens over de vraag of er één werkelijkheid is voor allen, of dat elk van ons in een andere werkelijkheid leeft.

Ik betrap mezelf er op soms te veel argumenten te geven, wat alleen maar de mogelijkheid zijwegen in te slaan die het best van pas komen.

Zo'n argumentvrije zijweg is zeggen "hoe durft iemand zo iets op een filosofiesite zetten". Ik ben dan idioot genoeg om dat niet te negeren, zeg dat er heel wat filosofen zo denken, en dan zijn we natuurlijk vertrokken...

   

Het is trouwens merkwaardig dat je het nu op " te politiek " gooit, want het ging nu toevallig eens over filosofie:

Ik schreef: "alles bevattend van de materiële (of fysische of natuurlijke) wereld, want er bestaat niets anders".
Jij: "Wel grappig dat jij dat schrijft op een filoblog. Je vergeet de denkwereld."

   

“of iets politiek of ideologisch of links of rechts is (…) voor mij is het geen inhoudelijke discussie.”
Wat is dan inhoudelijk? Efficiëntie misschien? Wiens efficiëntie? De economisch kapitalistische logica?
“Die ging trouwens over de vraag of er één werkelijkheid is voor allen, of dat elk van ons in een andere werkelijkheid leeft.”
Omdat je toch eerder een politieke insteek hebt geef ik een duidelijk voorbeeld. Harde rechts liberalen leven letterlijk in een andere werkelijkheid dan linkse socialisten. Zij zien de wereld letterlijk anders, ongeacht dat we allen op dezelfde aarde wandelen.
“wat alleen maar de mogelijkheid geeft zijwegen in te slaan die het best van pas komen.”
Zijwegen?

   

Het woord "werkelijkheid" in allerlei overdrachtelijke betekenissen opwerpen is slechte filosofie. Zou niet mogen op een filosite, zouden sommigen zeggen.

Er bestaat - het is verrassend dat ik daar op moet wijzen - linkse en rechtse filosofie. Maar ze als links of rechts betitelen verandert er niets aan. Al kan je er in sommige berggebieden misschien voor gestenigd worden. Het gaat mij altijd om de analyse van de realiteit. Voor sommigen is dat te simpel, maar het is filosofischer dan de woowoo die hier soms gepleegd mag worden.

   

En die werkelijkheid omvat dus ook het denken, voeg ik nog snel erbij.

   

Oei, en ik dacht dat "werkelijkheid" in allerlei betekenissen bevragen filosofie was.

"Het gaat mij altijd om de analyse van de realiteit." Veel succes!

   

Ursula,

Wellicht ten overvloede, ik bestrijd jouw idee van meerdere realiteiten niet, maar ik doe daar niets mee. Hetzelfde geldt voor het bestaan van God en andere zaken waarvan de waarneming blijkbaar fundamenteel problematisch is, anders is niet te begrijpen waarom al die meningsverschillen maar blijven voortduren. Soms wordt men tegen wil en dank met die meningsverschillen geconfronteerd op een wijze waarbij de persoonlijke integriteit wordt aangetast. Daar wil ik best tegen strijden. Jij ook, hoop ik. Wat zeg jij, Siger?

   

Ik moet toegeven dat de discussie an sich weinig om het lijf heeft, Bert. Ik ben wel (soms terecht, soms niet terecht, maar altijd) op mijn hoede voor New Age Flou. Mijn eerste commentaar was daar ook een alarmbelletje voor.

   

Zoals beloofd: de onrust van een klok.

Het volgende is een poging om uit te leggen hoe materie uit louter energie zou kunnen bestaan.
Daarbij gaat het over oorzakelijkheid, energie en materie, ruimte en tijd.
Disclaimer: dit is alleen maar hoe ik het zie. Overeenkomsten met het standaardmodel van de kwantumfysica zijn misschien niet helemaal toevallig.

Een onrust is een oscillator, waarbij periodiek één vorm van energie uitgewisseld wordt met een andere vorm daarvan.
Een veel voorkomende onrust bestaat uit een veer en een vliegwieltje.
Een hele mooie is te zien in het fragment van van 0:54 tot 1:36 op de volgende link:
https://www.youtube.com/watch?v=GD0GGgVhwwE
In rust zijn de veerspanning en de draaisnelheid van het wiel 0. Wanneer het wiel een stukje verdraaid en vastgehouden wordt, is er een veerspanning opgebouwd die een zekere energie vertegenwoordigt.
Laat men het wiel daarna los, dan zal de veerspanning het wiel een draaisnelheid geven, waarbij op een gegeven moment de veerspanning weer 0 wordt, terwijl het wiel dan een draaisnelheid heeft die precies dezelfde hoeveelheid energie vertegenwoordigt als die eerst in de veerspanning zat.
Wat er hier gebeurt is dat potentiële energie van de veer uitgewisseld wordt met kinetische energie van het wiel. Dat werkt twee kanten op, want als het wiel eenmaal een draaisnelheid heeft, dan vliegt het door en wordt er weer een veerspanning opgebouwd die op een gegeven moment alle draaisnelheid aan het wiel onttrokken heeft, waarna het spelletje zich weer in omgekeerde richting herhaalt en dit proces blijft dus maar doorgaan als we aannemen dat er geen energie verloren gaat. Wat we namelijk zien is dat alle systemen die energie bevatten iedere gelegenheid aangrijpen die kwijt te raken.
Je kunt bij een onrustige onrust niet vaststellen wat die onrust veroorzaakt heeft, die wordt namelijk veroorzaakt door het voortdurende instabiele verschil tussen potentiële en kinetische energie waardoor belet wordt dat het systeem in rust is.
Voor de berekening van de energie e in het vliegwiel wiel gaat men er van uit dat deze bestaat uit een massa m op afstand r van de as met de as in het zwaartepunt. De energie e in het vliegwiel is evenredig met m en r en de draaisnelheid in het kwadraat. Wanneer we r maal de draaisnelheid op 1 stellen, zien we een bekende formule tevoorschijn komen, namelijk e=m (in willekeurige eenheden).
Dit is dezelfde e=m die verkregen wordt wanneer bij e=mc^2 de lichtsnelheid c op 1 gesteld wordt (ook weer in willekeurige eenheden). Hier zien we dus feitelijk al dat er een equivalentie bestaat tussen energie en massa. We zien ook dat die equivalentie er gewoon is en niet van tijd of ruimte afhangt, maar laten we het daar nog niet verder over hebben en eerst eens kijken of er niet een wat eenvoudiger oscillator gevonden kan worden dan die onrust. We moeten dan blijkbaar zoeken naar de meest minimalistische manier om energie op te slaan en dan te kijken of we daar iets mee kunnen aanvangen.

Welnu, we kennen het verschijnsel van het magnetische veld, waarbij die energie schijnbaar in het verder volkomen niets aanwezig kan zijn. Bovendien kennen we het elektrische veld, waarvoor hetzelfde geldt. Verder weten we dat een veranderend magnetisch veld altijd samengaat met een veranderend elektrisch veld, waarbij elektrische en magnetische veldenergie uitgewisseld wordt. We hadden al gezien dat systemen die energie bevatten elke gelegenheid aangrijpen om die kwijt te raken en hier kan het magnetische veld deze afstaan aan het elektrische veld als de magnetische veldenergie groter is dan de elektrische en dit is ook omgekeerd het geval.
Een buitengewoon simpele oscillator kan dus worden gevormd door een systeem waarbij cyclisch elektrische en magnetische veldenergie uitgewisseld worden.

In een cyclisch systeem zijn er dus twee elkaar uitsluitende toestanden waarin de energie van dat systeem in één van twee elkaar uitsluitende vormen voorkomt en daarvoor moet er een scheiding tussen die twee toestanden mogelijk zijn.
Die scheiding is mogelijk wanneer er ruimte is, zodat die verschillende toestanden op een reeks naast elkaar gelegen plaatsen kunnen optreden die steeds verder weg liggen. De oscillator beweegt dan in de ruimte.
Die scheiding is ook mogelijk wanneer er tijd is, zodat die verschillende toestanden op een reeks verschillende tijdstippen kunnen plaatsvinden. De oscillator beweegt dan in de tijd.

Een voorbeeld van een in de ruimte bewegende oscillator is het foton, door die beweging is het in staat energie in de ruimte te transporteren, ofwel krachten over te brengen. De kracht overbrengende deeltjes noemt men bosons. Het voortplanten van een foton kan men zien als een lopende elektromagnetische golf. Naast de foton kent men de volgende bosons: W, Z, gluon en Higgs.

Een elektron hoeft zich niet in de ruimte te bewegen, dus die maakt blijkbaar gebruik van een beweging in de tijd.
Dit soort deeltjes noemt men fermions, daaronder vallen het elektron, de muon en de tau met de daarmee geassocieerde drie soorten neutrino's; de up, charm en top quarks met de daarmee geassocieerde down, strange en bottom quarks.
Het stationaire karakter van een fermion zou men kunnen zien als het optreden van staande golven.
Door combinaties van drie verschillende soorten quarks, bijeengehouden door bosons die gluons heten, kunnen protonen en neutronen gevormd worden, die samen met elektronen atomen vormen, bijeengehouden door fotons.
Samenvattend bestaat materie dus uit structuren van fermions die bijeengehouden worden door bosons, terwijl die fermions en bosons zelf louter uit veldenergie lijken te bestaan.
In plaats van oscillators heeft men het ook wel over draaiende tollen, het idee is hetzelfde want hier wordt de energie in een bepaalde richting cyclisch uitgewisseld met de energie in de richting die daar een rechte hoek mee maakt. Dit is het principe van spin.

Voor meer informatie over bosons en fermions en het standaardmodel zie bv. de volgende links.
http://www.symmetrymagazine.org/article/january-2013/bosons
http://www.symmetrymagazine.org/standard-model/

De structuur van de energieverdeling in fermions is nog niet bekend, bij geladen fermions zoals het elektron zou de genoemde staande golf als een soort möbius band georganiseerd kunnen zijn zodat uitsluitend de negatieve veldenergie aan de buitenkant zit. Een speculatieve voorstelling daarvan -waar theoretische bezwaren aan kleven- is te vinden op de volgende link.
http://www.ccaesar.com/eng_structure_of_the_electron.html

Vanuit een informatie perspectief bekeken lijken fermions dus vanwege die onbekende structuur een soort geheime agenten te zijn die op de een of andere manier via bosons informatie uitwisselen. (Een soort actieve databaasjes dus, Steven!)
Dat lijkt mij een mooie afsluiting voor deze keer.

   

Bert,

Dit betekent dus dat er geen waarneming of gedachte is zonder beweging. Wat we waarnemen nemen we waar omdat onze zintuigen door bewegende energie/deeltjes geraakt zijn, en evengoed vinden we afbeeldingen terug in onze geest doordat neuronen door bewegende deeltjes geraakt zijn. Alles wat we zien is voorbij, de kracht die ons naar de aarde trekt is van de aarde vertrokken voor we vallen.

Vreemd dat we ons onbeweeglijke dingen kunnen voorstellen. Maar feitelijk is de cartesiaanse ruimte niet werkelijk tijdloos, ze is alleen veranderingloos gedacht. En ook alles wat we denken is voorbij, een probleem dat de natuur (van kleinste deeltje tot grootste organisme) altijd moet werken door herhaling van trial and error.

   

Ooit schreef ik het volgende aan Valère Brabke. 1)

[Ik zie jou steeds met de formule -E=mc²=Psy.. op de proppen komen, maar nu zeg je dat [de rede niet en nooit van de werkelijkheid en de werkelijkheid nooit van de 'rede' verstoken is.]
Ik heb het eens nagekeken, en ik zag dat je dit soort dingen al eerder beweerd hebt, maar door die vermaledijde Psi heb ik je nooit serieus genomen en blijkbaar anderen ook niet]
Het kan dus verkeren, maar of Valère dit op het oog had weet ik zo net nog niet. In ieder geval lijkt de geest zich met informatie bezig te houden en daar valt ook nog wel wat over te vertellen.

We hadden dus energie=massa (in willekeurige eenheden) en Leó Szilárd heeft in 1929 een kwantitatieve relatie aangegeven tussen energie en informatie. [Szilárd formulated an equivalence between energy and information, calculating that kTln2 (or about 0.69 kT) is both the minimum amount of work needed to store one bit of binary information and the maximum that is liberated when this bit is erased, where k is Boltzmann's constant and T is the temperature of the storage medium.] 2)
De conclusie is dan: energie=informatie, ook weer in willekeurige eenheden.
Hieronder probeer ik aan te geven hoe dit gezien zou kunnen worden.

We hadden het over de structuur van fermions en die moet een functie van energie zijn, want fermions bestaan uit pure veldenergie.
Zoals ik eerder liet zien kan de realiteit opgesplitst worden in tijd en ruimte en dat kan bij een fermion ook. De reden waarom zou in het volgende duidelijk moeten worden. We kunnen fermion dan beschouwen als een oneindig groot aantal 4-dimensionale veldjes die ieder een energie bevatten met de waarde -1 of +1 (in willekeurige eenheden), ofwel één bit informatie.
Delen we die veldjes in in groepen van een aantal naastliggende velden, dan bevat iedere groep een bepaalde hoeveelheid energie.
Stel nu, dat twee groepen met veel energie gescheiden zijn door groepen met weinig energie, dan is er dus sprake van een instabiele situatie en we hebben gezien dat dit de mogelijkheid opent voor een oscillator waarbij cyclisch energie uitgewisseld wordt tussen verschillende groepen. Omdat het bij een fermion over een stabiele structuur gaat, moet de uitgewisselde informatie cyclisch steeds identiek zijn. Je kunt je voorstellen dat het hier niet over eenvoudige slingerbewegingen gaat, omdat door de uitwisseling van energie het energiepatroon zelf ook wisselt, zodat er steeds sprake is van hergroepering. Je kunt je misschien ook voorstellen dat je daarbij aan tijd en ruimte alleen niet genoeg hebt en dat daarvoor nog meer dimensies nodig zijn. Onwillekeurig denk ik dan aan stringtheorie en ook die möbius band uit mijn vorige bijdrage is als een string te beschouwen, maar dit is speculatie mijnerzijds.

Nu wordt ook duidelijk waarom twee fermionen niet op dezelfde plaats kunnen zijn, want als dat gebeurt worden die fermions vernietigd. Er ontstaat dan immers een hergroepering van energie zodat de fermions hun identiteit verliezen met als resultaat andere fermions, bosons of een mix van die twee. Als daar veel energie mee gemoeid is gaat het om stabiele fermions, anders kunnen ze spontaan desintegreren vanwege die eeuwigdurende onzekerheid van de veldenergie.
Je kunt dus concluderen dat fermions een bepaalde hoeveelheid specifieke informatie bezitten, sterker nog, fermions zijn niets anders dan brokjes informatie, want er is immers feitelijk niets waarvan je kunt zeggen dat die deze informatie bezit.
Fermions zijn dus geen van activiteit gonzende databaasjes, ze zijn de oscillerende data zelf.

Er kan gesteld worden dat als er een mogelijkheid is energie kwijt te raken, er een actie volgt die dit probeert te bewerkstelligen.
Dit mechaniek is de oorzaak van gedrag en impliceert dat systemen informatie hebben over hun energietoestand. Geen wonder als systemen louter uit informatie bestaan, dunkt mij. Geen wonder ook dat qualia kunnen bestaan, maar dat is weer een ander onderwerp.

1) http://filosofie.be/blog/filosofie-en-literatuur/3874/terloopse-wijsbegeerte/
Bert Morrien 26 februari 2015 12:32

2) http://physicsworld.com/cws/article/news/2010/nov/19/information-converted-to-energy

   

Bert,

Ik ben nooit enthousiast geweest over "de logische evolutie vanuit de absolute idee van eeuwige, logische wetmatigheden".

Ik ben materialist en geen idealist. Ik denk dat Plato's volgelingen de wetenschap en de vooruitgang 1000 jaar hebben stilgezet. Ik heb dan ook echt nooit begrepen wat iemand beweegt de lof van het idealisme te blijven herhalen.

Een materialist anno 2016 weet niet hoe de materie werkt. Je hebt me er nagenoeg van overtuigd dat de grond een vorm van informatie, oscillatie, energie is. Een prachtig inzicht, in lijn met de voortschrijdende wetenschap, maar je bent het zonder twijfel met me eens dat de ontdekkingen hoe de materie werkt niet betekenen dat we in een geestelijke wereld leven.

   

Siger,

Bedankt, blijkbaar kraam ik niet helemaal onzin uit, maar bedenk wel dat mijn verhaaltjes uitsluitend mijn persoonlijke interpretatie weergeven van wat ik in de -meestal populair- wetenschappelijke litteratuur aantref.
Al eerder heb ik het over het mechanisme van het zelfbewustzijn gehad. Dat vertrok vanuit de observatie dat atomen al van elementair waarnemingsvermogen, bewustzijn en individualiteit getuigen.
Dit kan dus verklaard worden door het waarnemingsvermogen van fermions middels bosons en het streven naar stabiliteit, waarbij de Heisenbergse onzekerheid er voor zorgt dat er sprake is van individueel gedrag.
Wij zijn een brokje kosmos dat een beeld van zichzelf in die kosmos kan vormen, zichzelf in dat beeld herkent, zich daar ook een beeld van vormt en tenslotte concludeert dat dit een beeld van zichzelf in de kosmos is. Het zou dus moeten concluderen dat de kosmos groter is dan het beeld wat het daarvan heeft gevormd. Uiteraard leven wij niet in een geestelijke wereld, want daarvoor is de geest te klein.
Het is prachtig dat wij middels wetenschap en technologie ons waarnemingsvermogen kunnen uitbreiden en daarmee onze geestelijke wereld. Voor zover wij door de waarnemingen overstelpt worden, krijgen we assistentie van andere, kunstmatige intelligenties en het is de vraag of die ook niet zelf kunnen ontdekken wat ze eigenlijk zijn. Nu zijn het nog een soort idiots savants, wonderkinderen die je niet serieus kunt nemen, zoals met die chatbot van Microsoft, maar ik geloof niet dat het daarbij blijft. Hopelijk worden we er ook wijzer van.

   

Bert,
Wat jij diepgaand uitlegt is wat Thomas Metzinger uitlegt in zijn boek 'De Ego tunnel'. Over het ontstaan van bewustzijn. Dat heb je eerder al op andere blogs goed uitgelegd.

   

Bert,

Uiteraard geloof ik niet in zelfbewuste atomen. Maar ik meen nu te begrijpen dat je wat anders bedoelt: de energie- en informatie lading van subatomaire deeltjes is de enige bouwsteen die nodig is om (zelf-)bewustzijn voort te brengen.

Ik denk dat uit de informatiegevoeligheid (of beter: de informatienatuur) van subatomaire deeltjes bewustzijn ontstaat door emergente eigenschappen - een woord dat ik al eerder heb opgebracht met nogal wat blikschade tot gevolg. Maar het blijft onweerlegbaar dat een atoom andere eigenschappen heeft dan de deeltjes waaruit ze bestaat, en dat een neuron weer andere eigenschappen heeft die niet bestonden in atomen. De 'schepping' is een bottom-up organisme, geen top-down ontwerp. Niet alle fenomenen of eigenschappen die de wetenschap ontdekt moeten al aanwezig zijn in het kleinste deeltje, net zoals de informatie op het scherm van een rekenmachientje niet in elke bit van de chip aanwezig moet zijn.

Wat denk jij?

   

Siger,

Bottom up, what else?
Bij een poging iets te begrijpen probeer ik altijd de dingen te reduceren tot in het extreme om te kijken of er dan nog iets van te zeggen is.
Stel dat je een oneindig klein punt hebt, waarvan je niet zeker weet waar het precies is, dan dwingt die onzekerheid alleen al het bestaan af van een ruimte waar dat punt zich in moet bevinden. Als die ruimte er namelijk niet is, dan kan er geen onzekerheid over de positie van dat punt bestaan. Feitelijk is dit het wat Heisenberg gevonden heeft. Volgens dit principe kun je feitelijk met zo goed als niets beginnen. Heisenberg stelt dat er een fundamentele onzekerheid is over de energie van een systeem.
Stel dat er niets anders is dan dat. Is onzekerheid over energie dan iets of niets? Mij dunkt dat dit iets anders is dan niets, maar het is wel het meest minimale iets wat je kunt bedenken en als je dat nog kunt aantonen ook, dan heb je toch wel een punt, ik bedoel 'iets', dunkt mij. Op dezelfde wijze als bij het onzekere punt dwingt onzekerheid over energie het bestaan van positieve en negatieve energie af en orthogonale domeinen waar die naast elkaar kunnen bestaan.
Positieve en negatieve energie, omdat er geen enkele reden is te bedenken waarom er überhaupt energie zou moeten zijn. Over die domeinen kun je ook nog wel wat zeggen. Ruimte levert al meteen 3 orthogonale domeinen op en tijd voegt er daar nog één aan toe. Daarnaast kennen we nog andere domeinen waar we energie in kwijt kunnen, namelijk die van het elektromagnetische veld, de zwakke kernkrachten, de sterke kernkrachten, het Higgs veld en natuurlijk die van het zwaartekrachtveld. Of er nog meer zijn weten we feitelijk niet, maar deze kunnen we allemaal op de een of andere manier waarnemen.
Nu weten we dat energieverschillen bruikbare energie opleveren en de consequentie van het afgedwongen bestaan van positieve en negatieve energie is dan ook dat er bruikbare energie bestaat, en niet zo'n beetje ook. Dit wordt de nulpuntsenergie of vacuümenergie genoemd die ook experimenteel waargenomen kan worden maar waar wij verder niets mee kunnen. *)
Als je religieus bent en denkt dat God alles geschapen heeft zou God de personificatie van de onzekerheid over energie kunnen zijn, dunkt mij. God is dan niet groot, maar je krijgt natuurlijk geen volgelingen door "God is klein" te roepen. ;-)
Je kunt in ieder geval wel zeggen dat alleen onzekerheid over energie al een rijke bron van bottom up creativiteit is.

Referenties
*) Ik zeg dit nu wel allemaal heel gemakkelijk, maar zie bv. de volgende link naar het SA artikel uit 1997 waarin zinnen staan als "an infinite collection of coupled oscillators--one at each point in space" en "This grand total vacuum energy has another name: it is called the "cosmological constant," and it is something that we can measure observationally."
Als je dat artikel leest zie je dat het verre van gemakkelijk is, maar daarom nog niet feitelijk onjuist.
http://www.scientificamerican.com/article/follow-up-what-is-the-zer/

;-) Van Heisenberg is bekend dat hij religieus was, van Einstein ook, maar hun god lijkt toch niet op de traditionele God van Abraham.
Zie de volgende link waarin Heisenberg zelf daar iets over zegt. (aanbevolen)
https://www.edge.org/conversation/science-and-religion

   

Die aanbevolen tekst herhaalt zich wel plots! Maakt niet uit. Zo zie je dat de 'slimme koppen' het verschillend bekijken. Wetenschap voor het objectieve, geloof voor het subjectieve en ethiek volgens Bohr.

   

Inderdaad, de tekst van Heisenberg heb ik ooit nog vertaald en online gezet. Aangezien er geen van de grote wetenschappers een functioneel verband legt tussen religie en wetenschap, neem ik aan dat het hier om die prachtige eigenschap van ons brein gaat, afwisselend in andere denkwerelden te vertoeven zonder dat ze met elkaar in overeenstemming hoeven te zijn. Je ziet het met meervoudige persoonlijkheden of met gewoon vreemdgaan. Er zijn ook mensen die onderdanig zijn op hun werk maar hun huisgenoten tiranniseren. Heisenberg, Einstein of Max Plank waren zichzelf consistentie verplicht binnen hun wetenschappelijk werk, maar de boog kan niet altijd gespannen staan...

http://filosofie.be/blog/over-de-ethiek-van-de-seculiere-samenleving/3548/wetenschap-en-religie-werner-heisenberg/
http://www.sigervanbrabant.be/blog/20130528_Wetenschap_en_religie_(Werner_Heisenberg).htm

   

Siger,

Mooie vertaling.
Hierboven had je het over meervoudige persoonlijkheden. Wij zijn in onze eerste kinderjaren allemaal heilig in onze 1e persoon 'ik' gaan geloven en dat niet alleen, we spreken onszelf toe alsof we onze eigen 2e persoon zijn en we kunnen ook nog afstand nemen en onszelf als 3e persoon zien.
We maken er ook geen punt van dat wij ons als man of vrouw beschouwen, maar dat geldt niet voor iedereen, je kunt er van overtuigd raken dat je niet bent wat men van je denkt. Uit eigen ervaring weet ik dat het jongens wel eens overkomt als meisje aangesproken te worden en omgekeerd. Dat is vermakelijk, maar bij transgenders is dat heel iets anders.
Zo denk ik dat een waarachtige gelovige God kan ervaren zoals wij onze eigen 2e en 3e persoon ervaren. Voor zulke mensen moet het ontkennen van God ervaren worden als het ontkennen van een deel van hun eigen persoonlijkheid. Er zijn gelovigen die zich daar niet druk om maken, maar mensen als Heisenberg kunnen dat niet zomaar laten passeren. De oplossing lijkt mij inderdaad om bij andersdenkenden niet teveel van jezelf te laten zien want dan vraag je om problemen. Maar ook speciaal voor een wetenschapper zelf hoeft het niet echt een probleem te zijn, omdat die als geen ander weet dat we niet alles weten, bovendien lijken goed en kwaad haaks op de wetenschappelijke waarheid te staan. Daar zal Sam Harris het overigens vast niet mee eens zijn.

   

Bert,

Zou het niet zo zijn dat voor deze geleerden/gelovigen "never the twain shall meet"? Ik bedoel dat geen van hen godsdienst verbond met wetenschap?

Stel je voor dat Einstein in volle gevecht met de relativiteitstheorie zou denken "ok, maar nu moet ik God hier nog een plaats in geven ...."

Daarom ben ik er ook niet zo van overtuigd dat "het ontkennen van God ervaren worden als het ontkennen van een deel van hun eigen persoonlijkheid". Gelovigen durven wel eens drama aanwenden waar de rede het opgeeft.

Ik vraag me trouwens af hoe gelovig iemand is die zijn geloof kan uitzetten om praktische redenen. Ik denk eerder zoals Dawkins, dat achter de religiositeit van deze geleerden een soort sociaal functioneren buiten het werk speelde, een "loyalty to the tribe". Dawkins zelf heeft eens bekend dat hij zich een cultureel christen voelde en graag in familiekring kerstliederen zong rond de kerstboom.

De houding van sommigen tegenover het nazisme (ik denk aan Heisenberg en Planck...) was zo'n derde hersencompartimentje. Merlin Donald heeft beschreven hoe ons episodisch geheugen vele situaties afhankelijk aankan. Ook in een conversatie met een aantal mensen over een onderwerp compartimeren we: voor elke gespreksgenoot hebben we een apart geheugencompariment met diens standpunten, verloop en argumenten,

   

Het schiet me nog te binnen dat deze kwestie helemaal anders was voor Descartes en Newton. In hun tijd moest er over God gesproken worden in hun werk, of er kwam niets van. Toen het niet meer hoefde gebeurde het ook niet meer, ook niet door wie 's zondags nog altijd trouw met de familie naar de kerkdienst ging.

   

Einstein hoefde God 'geen plaats te geven'. Die was verstandig genoeg te zien dat wetenschap en geloof andere werelden en andere zingevingsvelden zijn. Zeggen dat 'de boog niet altijd gespannen moet staan' is een onderschatting van de geleerde koppen.

   

Geleerde koppen ontspannen zich ook wel eens. Dat is geen onderschatting van hun kwaliteiten lijkt me.

   

doet me aan een anekdote denken, leerling tegen meester:

l: wat is wetenschap ?
m: wetenschap is in een donkere kamer zitten en er proberen achter te komen hoe de kamer eruit ziet.
l: , wat is filosofie ?
m: filosofie is in een donkere kamer zitten en zoeken achter een zwarte hoed.
l:en wat is religie ?
m: religie is in een donkere kamer zitten en zoeken achter een zwarte hoed en hem dan vinden.

   

Siger, Ursula,

We weten niet precies hoe God door gelovigen gezien wordt maar als je sommige scheef kijkende tronies ziet van beroepsgelovigen dan weet je dat je met mensen te maken hebt die op hun tellen passen en niet met argeloze mensen die niet kunnen begrijpen
dat er een wereld zonder God zou kunnen zijn. Over die laatsten had ik het. Waarom gerenommeerde wetenschappers zich gelovig noemen begrijp ik niet want zij moeten beter weten, ze zullen daar ongetwijfeld hun redenen voor hebben en die zijn waarschijnlijk meer praktisch dan religieus, net als bij die beroepsgelovigen en als ze het over God hebben kijken ze er al net zo scheef bij.
Als jullie het over dàt soort mensen hebben moet ik jullie eigenlijk gelijk geven.

   

02,
De 'donkere kamer' metafoor als ruimte waarin we niets zien en dus niet veel kunnen meedelen van en over die ruimte past wel in dit blog 'talen naar taal'. Verschillende verwoordingen schept verschillende realiteiten of ruimten. Met het Licht en de schimmen van Plato zagen we nog niet hetzelfde en dacht de ene de waarheid te zeggen over wat hij zag, wat de andere terstond tegensprak. Beiden overtuigd dat wat hij zag het enige was wat er te zien is. Men keek naar hetzelfde maar zag niet hetzelfde.

   

Ursula,

Gelukkig behoeven we het niet alleen met schaduwen te doen. Tegenwoordig kunnen we fenomenen waarnemen waar Plato niet van had kunnen dromen. Natuurlijk kunnen we hetgeen we zien nog steeds verschillend interpreteren, maar het is onzin om te beweren dat dit overal voor zou gelden, ook al omdat we blijkbaar kunnen toepassen wat schijnbaar achter die waarnemingen schuilt. Blijkbaar wordt er toch iets waar genomen.

   

Wij leggen verschillende accenten. Het gaat niet alleen over verschillend interpreteren waar na wikken en wegen beslist wordt wat de enige juiste interpretatie is. Natuurlijk kunnen wetenschappelijke inzichten 'toegepast worden' zoals jij aangeeft. En dan, zou ik zeggen. Dat is een respectabele wereld, niemand ontkent dat. Maar het is niet de enige boeiende en interessante. Jij en andere doen alsof dat de enige werkelijkheid is. Die andere verwijst graag naar Bertrand Russel, en kijk wat die zegt: 'we should not let our familiarity with mind and matter blind us to the possibility that there may be a multiplicity of other ways of understandig reality.' Want voor sommige is het eerder belangrijk wie het zegt dan wat er gezegd wordt.
Bert, ik heb altijd aangegeven dat ik jou bijdragen graag lees en beaam. Spinoza zou jou teksten over fermions graag zelf geschreven hebben.

   

Ursula,

Wie bedoel je met "de andere". Is dit nu een bedekte aanval op mijn standpunten, of begrijp ik je niet?

Waar heb je dat citaat van Russell, en wie zou daardoor gebonden moeten zijn?

En nogmaals, waarom/hoe komen we toch altijd bij zurigheid terecht? Heb ik daar reden toe gegeven?

   

Ursula,

Ik ben (lang) geen Spinoza, maar ik kan maar niet begrijpen hoe je kennis zou kunnen opdoen anders dan via waarneming en zonder toetsing. Weet je wel zeker dat het over kennis gaat en niet over creativiteit? Zijn die aangeklede schaduwen zo belemmerend dat je daarnaast nog iets zou moeten weten zonder zelfs die schaduwen? Je doel bereiken zonder de weg er naartoe te gaan? Is dat niet de tegenstelling die alles waar maakt en dus niets oplevert? Kortom, je kunt het allemaal wel (soms heel mooi) zeggen, maar zit er ook nog iets anders onder dan fraai gerangschikte persoonlijke intuïties, waarvan je al toegegeven hebt dat die van waarneming afkomstig zijn? Als jij die waarneemt, waarom kan ik die dan niet waarnemen?

   

Is creativiteit plots geen kennis? En ja, nogal wat filo is creatief omdat het niet steunt op waarneming maar op zingeving. Daar gaat het niet om bewijsbaar gelijk en ziet niet iedereen wat er te zien is.

   

Denk je nu niet dat je filosofie met theologie verwart? Theologie eigent zich zingeving toe.

(als je reagert, dan graag beschaafd en direct).

   

Nee, creativiteit is geen kennis.

   

Siger,
'Beschaafd' vraagt de man die me ooit sommeerde 'Ursula, ga toch ergens anders zeiken!' Best grappig.
Vervolgens heb ik je daarna eens de volle laag gegeven, met plezier.

   

Ursula,

Zo'n bewering zonder plaatsaanduiding is op zich al van twijfelachtig allooi. Als je agressief bent op 6 mei 2016 stel ik me voor dat je daar een aanleiding voor hebt. Als je meent vetes jaren mee te moeten dragen, kan het wel eens gebeuren dat je geheugen je in de steek laat, en dat je woede een irreëel tintje krijgt. Ik houd het erbij dat je meningen die niet dezelfde zijn als de jouwe moeilijk verdraagt, en dan herinneringen fabriceert om je gal te halen.

Ik herinner me dat je me een paar keer kwaad hebt gekregen, maar ik herinner me niet dat ik ooit tegen iemand gezegd zou hebben"ga toch ergens anders zeiken". Ik heb je misschien een aantal keren onvriendelijk terecht gewezen, maar zo'n zin past niet echt in mijn stijl.

Ik heb even "site:filosofie.be zeiken" gegoogeld, en ik vind 7 hits sinds 2007, geen daarvan van mij.

Ik herhaal dus nog maar eens mijn verzoek: laten we beschaafd discussiëren over standpunten met argumenten, niet over personen met moddergooien.

Niets hoeft natuurlijk. Maar ik bevind me in een toestand waarin me de moed ontvalt mijn standpunt weer te geven omdat er telkens modder volgt. Laat maar weten hoe je verder wil.

   

Dat "me de moed ontvalt mijn standpunt weer te geven" ging dus uitsluitend over filosofie.be

   

Inmiddels heb ik nog steeds geen antwoord op:
Siger
06 mei 2016 toevoegen 16:36

Ursula,

Wie bedoel je met "de andere". Is dit nu een bedekte aanval op mijn standpunten, of begrijp ik je niet?

Waar heb je dat citaat van Russell, en wie zou daardoor gebonden moeten zijn?

En nogmaals, waarom/hoe komen we toch altijd bij zurigheid terecht? Heb ik daar reden toe gegeven?

   

Niet komen liegen Siger! Je hebt toen je bericht snel gewist, maar ... helaas voor jou, ik had het al gelezen. Dus,Siger, hierbij benoem ik je tot leugenaar! (Met uitroepteken)

   

Pinocchio,
Lees 1oktober 2015 19:18 bij Helicoptergeld.
Pino, daar maak ik melding dat ik je tekst over 'het zeiken' gelezen heb ondanks dat je hem snel gewist hebt. 'Ik schrok nogal' schrijf ik erbij omdat er nog iets grappige in je 'zeik-tekst' stond! Een naam verwisseling.
Pinocchio, als je wil vermeld ik dat ook nog even.

   

Ik herinner me niets, maar OK. En is dat een reden voor jouw onaangenaam gedrag zeven maanden later?

   

OK????

   

Onaangenaam?? Wie is hier hufterig onaangenaam geweest en speelt nu de heilige?
Man man toch.

   

He Pinocchio Langneus,

Ik heb je tekst van 7 mei 13:02 nog eens gelezen.

'Een bewering zonder plaatsaanduiding '
Dat is omdat jij zo'n gluiperige moraalridder bent die mij aanraadt beschaafd te zijn maar zijn eigen grove scheldpartij eind september laf snel wist.

'Agressief op 6 mei ...'
Ja, telkens je zo'n schijnheilig dubbel gezicht opzet weet ik wel beter.

'Jaren meedragen ...'
Nou, dat zal elke keer als je weer eens meent een ander de les te moeten spellen even met Eem glimlach door mijn hoofdje flitsen. Graag.

'Woede met irreëel tintje ...'
Het is geen woede, maar een leedvermaak met jouw reëel liegen en schone schijn ophouden.

'Meningen die ik niet verdragen ken ...'
Oelala, Pinocchio de psycholoog die me beschuldigt herinneringen te fabriceren. Hoe ziellig.

'Mij terecht gewezen ...'
Wat een hautaine paternalistische houding, maar ja, die ken ik ondertussen van jou.

'Laten we beschaafd discussiëren ...'
Jij hebt met je leugenachtige ontkenning elke morele aanspraak op zo'n vraag verspeeld zou ik zeggen.

Pinocchiootje langneus, volgende keer meer over die naam vergissing want dat is een grappig verhaal.

   

Maar wat ik me afvraag, waar komt die woede vandaan? Zo belangrijk ben ik niet voor je. Dat hoop ik tenminste toch.

   

Geen woede, maak je niks wijs. Grappig leedvermaak, van je schijnheiligheid. Belangrijk ben je niet, nee.

   

Je geeft niet de indruk je te vermaken, maar als jij het zegt, mij om het even. Alleen blijf ik me afvragen niet wat je beweegt om zoveel moeite in te steken in een onbelangrijk persoon als ik.

   

Verbeterd:

Je geeft niet de indruk je te vermaken, maar als jij het zegt, mij om het even. Alleen blijf ik me afvragen wat je beweegt om zoveel moeite te steken in een onbelangrijk persoon als ik.

   

ahhh, humor: humor is geen kennis ? maar het is wel een vorm van intelligentie ? indien zo is er dan kennis voor nodig ? (zelfde voor creativiteit ?)
en wat met moraal, is de moraal empirisch ?

   

het (conflict) moet toch wel duidelijk zijn dat we niet over deze "algemene waarheid" beschikken ?

   

Wetenschap is beperkt en geeft op levensbeschouwelijk terrein hooguit aan wat wel en niet wetenschappelijk verantwoord is. We hebben ons geweten en een geloof dat dit de grondslag van moraal is. Eerlijk delen is de norm. Als iets duidelijk niet werkt, verliest men het geloof erin en probeert men wat anders. Dat is ook wetenschap, dunkt mij. Voor wetenschap is het niet nodig dat je het hoe en nog minder dat je het waarom weet. Het is alleen maar nodig dat je eerlijk bent.
Moraal en eerlijkheid kun je niet afdwingen, enkelingen kunnen het zich blijkbaar permitteren die volledig te negeren, voor de meeste mensen geldt dat ze er een beetje mee schipperen en ik denk dat hier een soort onzekerheidsprincipe geldt: je kunt niet tegelijkertijd volkomen eerlijk zijn en een perfecte moraal hebben.

Voor humor geldt dat oudbakken humor geen humor is, daarom is het een bron van creativiteit.
Waarom we iets leuk vinden is wetenschap en als we dat weten kunnen we ook iets iets grappigs bedenken.
Jürgen Schmidhuber denkt overigens dat machines dit ook kunnen.
http://people.idsia.ch/~juergen/creativity.html

   

wat is het universele geloof (geweten) ?

als eerlijk delen de norm is waarom zijn dan de materiële rijkdommen in de wereld niet eerlijk verdeeld ?

denk je dat de wetenschap van wat ik leuk vind, een feit is ?

   

Siger,

[wat is het universele geloof (geweten) ?]
Waarschijnlijk een soort intuïtie.

[als eerlijk delen de norm is waarom zijn dan de materiële rijkdommen in de wereld niet eerlijk verdeeld ?]
Omdat eerlijkheid en moraal met elkaar op gespannen voet staan. Het is ongetwijfeld even immoreel als oneerlijk, maar mensen liegen wanneer zij dit moreel in orde vinden maar ze zouden de waarheid spreken als ze zouden toegeven dat het eigenlijk immoreel is.

[denk je dat de wetenschap van wat ik leuk vind, een feit is ?]
Volgens Sam Harris kan hij aan een stofje in jou brein zien of je iets leuk vind.
Stel voor dat je dit feit bij verkiezingen of bij een referendum zou kunnen meten, zou dat dan de democratie ten goede komen?

   

Bert,

Je bedoelt een vraag te stellen aan Gebruikersnaam02?

   

"een soort intuïtie" vind je instinct een geschikt woord ?

aan een stofje in mijn brein zien of ik iets vind, is iets anders dan voorspellen wat ik leuk ga vinden (co-relatief ?).. daar heb ik geen Harris voor nodig dat kan ik zo

   

de "norm" als in het normale, gemiddelde ?

   

Siger en Gebruikersnaam02, het kleine schermpje van mijn smartphone speelde mij parten.

Gebruikersnaam02,

Je vraagt nogal wat, het volgende is hoe ik erover denk.

Instinct is aangeboren, intuïtie is het resultaat van een leerproces waaarvan je je niet (meer) bewust bent.
Babies zijn volledig amoreel en volledig eerlijk. Vier jaar later is dat al anders.

Als ik jou voldoende zou kennen, zou ik in zekere mate kunnen voorspellen wat je leuk vind.
Iedereen bouwt in relaties theorieën van de ander op en past deze ook toe, meestal met succes. Dat heet empirische wetenschap, ook al is die niet altijd even nauwkeurig. De volksmond spreekt niet voor niets over "rekening" houden met de ander, alsof het over een algoritme gaat.

Gemiddelden zijn statistische waarden, denk aan 'normale verdeling' die geen speciale betekenis hoeven te hebben. Met norm bedoel ik evenwicht. Mensen zijn experts in het toekennen aan gewicht aan de meest uiteenlopende zaken. Dat heeft volgens mij met de sterkte van synaptische verbindingen tussen neuronen te maken. Daarmee kunnen wij in principe een afweging maken tussen het geluk van onszelf en dat van anderen. De norm is hier dat het verschil in gewicht acceptabel is, zo niet dan is dit de motivatie om er wat aan te doen. Als je niet eerlijk bent, doe je er te weinig aan en ben je immoreel.
Die afweging is een persoonlijke aangelegenheid, dus je moet niet zonder meer oordelen over de moraliteit van anderen. Wanneer daarover meningsverschil is, is er ruimte voor dialoog, met als doel om ook hier het evenwicht te herstellen.

   

een pas geboren kind is intuïtief begint het leerproces misschien voor de geboorte (pasgeboren kinderen kennen de stem van hun moeder)

zit empathie niet voor een stuk in intuïtie ?

ik weet niet, ik heb veel moeite met het "autonome individu" ik denk dat u welzijn en dat van mij niet echt verschillende losstaande algoritmes hebben

   

Ursula,

Bij mijn antwoord aan Gebruikersnaam02 was ik genoodzaakt mijn ideeën over moraal, die ik nooit zo uitgesproken heb, nader te formuleren.
Ik heb het ooit wel eens gehad over het dillema tussen het voordeel van snel autorijden en het nadeel dat je daarmee mensenlevens in gevaar kunt brengen. Wetgevers moeten dit vertalen naar een concrete maximumsnelheid, maar ook zonder wetgever moeten wij dit soort dingen tegen elkaar afwegen. Ik constateer dat mensen experts zijn in het toekennen aan gewicht aan de meest uiteenlopende zaken. Dat heeft volgens mij met de sterkte van synaptische verbindingen tussen neuronen te maken. Daarbij streven wij blijkbaar universeel naar een acceptabel evenwicht en dat streven is de motivatie om er wat aan te doen als dat evenwicht verstoord is.
Dat streven naar evenwicht lijkt mij een belangrijke ingeboren eigenschap die universeel bruikbaar is. Verstoring van dat evenwicht is blijkbaar iets wat wij ervaren als iets wat we niet willen.
Ik zie hier de parallel tussen een onevenwichtig aangeslagen atoom wat ook naar evenwicht streeft en daaraan ook wat doet zodat het evenwicht hersteld wordt. Hier heb ik het ook al eerder over gehad.
Waar ik niewsgierig naar ben is of er denkers zijn geweest die ook spreken van afwegingen tussen fundamenteel verschillende zaken waarbij het resultaat de motivatie van gedrag is, in de zin dat aan één van die zaken de voorkeur wordt gegeven. Als anderen daar wat over gezegd hebben weet jij daar waarschijnlijk meer van dan ik en ik vraag mij af of hun bevindingen dan passen in hetgeen ik hierboven te berde bracht.
Ikzelf geloof geen moment dat het helemaal anders in elkaar zit.

   

Het utilitarisme is resultaatgericht, de uitkomst is het belangrijkste criteria. Voor anderen geldt dan weer de intentie van de handeling als criteria.
Immanuel Kant had bijvoorbeeld een strenge houding in verband met eerlijkheid. Je zit met een goede vriend in huis te keuvelen en er wordt aangebeld. Je opent de deur en er staat een man met een bijl die vraagt je of je vriend bij je thuis is. Wat antwoord je dan? Mag je dan, omdat je vermoedt dat de man met het bijl kwaad wil liegen en zeggen dat je vriend er niet is? Kant zal zeggen dat je steeds eerlijk moet zijn en dus ja antwoorden, ongeacht de consequenties.
Maar hoe past dit bij jouw vraag?

   

Ursula,

Dank voor je reactie.
Bij moraal heb ik het over acties ten gevolge van een overweging.
Alleen bij die overweging speelt eerlijkheid een rol.
Kant heeft gelijk dat je eerlijk moet zijn bij die overweging om tot moreel gedrag te kunnen komen.
Misschien dat iemand koelbloedig genoeg is om bij die man met die bijl niet direct op een intuïtieve manier op te treden, maar om eerst de situatie rustig in overweging te nemen alvorens te handelen.
Bij intuïtief handelen kan dit optreden het gevolg zijn van een eerdere bewuste overweging zoals bij getrainde militairen of politiemensen, maar anders is niet goed te voorspellen hoe men reageert.
In ieder geval is er bij intuitief handelen geen sprake meer van oneerlijkheid of oneerlijkheid maar wel van moraliteit als die intuïtie door eerdere overweging is gevormd.
Is er nooit een bewuste overweging geweest dan is gedrag amoreel, net als bij een pasgeboren baby.
Het verband tussen eerlijkheid en moraal is dus wat minder eenvoudig als ik eerst aangaf, maar het is er wel degelijk.

   

Intuïtie is dan de neuronenwire en -plasticiteit van alle tot dan toe gevormde neuronenfire. Nietzsche zou zeggen dat intuïtie gestolde kennis is waarvan we vergeten zijn het geleerd te hebben. Jij legt nadruk op een 'acceptabel evenwicht' hierin. Het kunnen dus 'oneerlijke impulsen' zijn die de neuronenplasticiteit bevolken.
Moraal is volgens jou dan het volgen, of niet volgen, van reeds ingegrifte beslissingspatronen. Dit alles staat dan nog los van wat eerlijk zou zijn?

   

Niet de neuronen impulsen zijn oneerlijk maar het zijn opgeslagen impulsen na oneerlijke daden.

   

Overeenkomstig het blog, hoe talen neuroplasticiteiten met gegrifte morele sporen zich naar taal en ideeën? Wetende dat die 'herinneringsporen' niet letterlijk in het verleden liggen maar telkens in het nu geactiveerd worden.
Talen naar taal.

   

conditionering = Intuïtie ?

   

02,
Geef eens zelf een idee in plaats van zoveel korte en daardoor onduidelijke vragen. Wil je een antwoord of suggereer je meer iets.

   

antwoord

   

Zeg je dit tegen jezelf?

   

ik had geschreven ( doe je huiswerk zelf) ^^

Ursula: ik ga u geen kaars voorhouden, ben je niet blij daarmee ? oke dan kan je zwijgen tegen me

   

Blij? Ik ben blij want heb een fijne dag gehad, geen probleem. Kunnen zwijgen of moeten zwijgen, je formuleert het onduidelijk. Ik kan altijd zwijgen hoor.

   

deal

   

conditionering = Intuïtie ?

   

't Is uiteindelijk allemaal kwantummechanica, maar je mag hiet noemen zoals je wilt.

   

kwantummechanica is het niet, waar ik het over heb is: kan intuïtie aangeleerd worden ?

   

Zie hierboven Bert Morrien 10 mei 2016 10:06
Ik meende dat die vraag al aan de orde was geweest, ja dus, beleefd verzoek om eerst te lezen en dan vragen te stellen.

   

ja ik denk dat ik weet wat je bedoelde, maar daar heb ik het nu niet over.

: kan ik jou een intuïtie aanleren

(is intuïtie (deels) sociaal geprogrammeerd ?)

   

Je hebt mij al een intuïtie aangeleerd en ik jou vast en zeker ook al.

   

je bedoeld dat je me een gewicht hebt toegekend ?

   

Misschien een weltergewicht.

   

stop toch met die micropolitiek het interesseert niemand

   

G02, laat ik zeggen dat ik je nog geen gewichtig persoon vind, maar misschien komt dat nog.

   

Conditionering levert misschien wel fysieke reacties, zoals bij een geoefend bokser. En conditionering installeert misschien mentaal doxa, het overnemen van gemeenschappelijke ideeën.
Maar het creëert volgens mij geen intuïtie. Dit laatste is de meer persoonlijk ver- en bewerkte innerlijk constructie van aangeleerde dingen.

   

Ursula,

Wat is het verschil tussen conditionnering en leren?
In beide gevallen is het resultaat een blijvende mentale verandering die zich laat gelden wanneer die relevant is. Dat kan een simpele reflex op een specifieke waarneming zijn, maar ook een complexe reactie op een min of meer afgebakende situatie. Het bijzondere van intuïtie is dat deze ook opgeroepen lijkt te kunnen worden door situaties die geheel nieuw lijken te zijn.
Lijken, want sommige vaardigheden kunnen breder toepasbaar zijn dan de specifieke context waarin je die geleerd hebt.

   

Bert,
Conditionering doet meer aan Pavlov denken. Condities opstellen die een vooropgezet gewild resultaat veroorzaken. Trachten dat na input zich een gewenste output vormt. Leren lijkt me meer het zelfstandig verwerken van leerstof. Bij het eerste is de mentale verandering bedoeld, bij het tweede kan het alle kanten uit. Ik trachtte de gedachten van 02 te volgen.

   

conditioneren, dat is gedragingen gaan doen maar ook gedachten vormen ontstaan vanuit condities of voorwaarden of omstandigheden. Zoals Bert schrijft zou je verruimd gezien alle leren als een vormen van 'gevolgen van condities' kunnen beschouwen. Het heeft eigenlijk met causaliteit, met prikkel of actie en reactie, met oorzaak en gevolg te maken, met input en output, met eigenlijk een programmering. We hebben een kleinkind mee in huis en als je ziet hoe dat kind leert, dan is dan vanuit de condities, de voorwaardelijke omstandigheden waarin het zich bevindt. Daarop anticipeert het lichaam en het brein. Zo worden we langzaamaan geconditioneerd, geprogrammeerd en ongewild en onbedoeld 'gebrainwashed' (maar hier niet in de enge pejoratieve betekenis; ons brein, onze gedachten worden gemaakt vanuit de input uit de condities vanuit de empirische werkelijkheid).
Uiteraard was het bij de proefnemingen of experimenten van Pavlov een opgezette, geconstrueerde conditie, maar hij wou er wellicht mee zeggen en je kan het zo verruimen dat het leren bij dieren en bij mensen op die wijze gebeurt, namelijk vanuit bepaalde condities, omstandigheden, contexten, situaties...die input geven met leerreacties tot gevolg.

   

PS: ik denk dat intuïtie pas mogelijk is na eerst al een zeker leerproces te hebben doorgemaakt. Ik weet niet of een pasgeboren kind intuïtief reageert en redeneert?
Intuïtie is lijkt me ook niet iets als 'voorgevoel', als een soort toekomst kunnen voorspellen, als een soort extra zintuig. Ik denk dat het op voorgaande kennis en ervaring gebaseerd is. Bij intuïtief denken en handelen gaat dit minder rationeel bewust maar eerder wat automatisch, vanuit ons onderbewuste.
Of dit waarheid is en correct weet ik niet, het is zoals ik het definieer vanuit mijn begrijpen van deze begrippen.

   

Livinus,

Het is ontzettend boeiend om te zien hoe kleinkinderen in sneltreinvaart van alles leren en daarbij een feilloos gevoel van logica demonstreren. Ik heb vaak het gevoel dat naarmate men ouder wordt het gevoel voor logica afneemt, maar dat is alleen maar een indruk. Misschien is het meer een kwestie dat men zich minder door logica laat leiden naarmate men ouder wordt.
Het is mijn stellige indruk dat pasgeboren kinderen wel reflexen hebben doch dat die niet door conditionering zijn ontstaan maar dat die ingeboren zijn. Voor intuïtie is al dan niet onbewuste waarneming vereist en daarvoor hebben pasgeboren kinderen immers nog niet lang genoeg geleefd. Na een paar jaar is dat heel anders. Grote kans dat als ze ze iets vertelt je "dat weet ik al lang" terugkrijgt. Ze zuigen informatie op zoals sponzen water opzuigen en passen die meteen op intuïtieve wijze toe. Fascinerend vind ik het. Bij mijn eigen kinderen gebeurde dat natuurlijk ook, maar als grootouder heb je pas de rust om dat te kunnen observeren.

   

Dag Bert,

ik kan beamen dat kleine kinderen enorm snel leren en logische verbanden ontdekken en die logica toepassen in hun handelen. Of je gevoel klopt dat de logica later afneemt, dat heb ik zelf nog niet ontdekt. We gaan veel dingen automatischer doen, dat wel, we hoeven niet alles logisch te overdenken of sterk bewust van te zijn. (denk maar aan al wat we doen wanneer we auto rijden).
Kinderen worden inderdaad geboren met reflexen. Die zijn er inderdaad niet uit conditionering maar ook niet uit een leerproces. Je hoeft niet te leren met je ogen knipperen wanneer er een vliegje invliegt.
Wat intuïtie betreft ben ik het met je eens en dat schreef ik zelf ook, namelijk dat intuïtie voorkennis veronderstelt. Kleine kinderen kunnen dus inderdaad geen sterke intuïtie hebben.
Pasgeboren kinderen zijn inderdaad boeiend 'materiaal' om als volwassene wat te leren over veel dingen. Wanneer mensen beweringen doen over menselijk gedrag, over menselijke eigenschappen zoals bvb 'bewustzijn' of 'denkprocessen', dan is het goed van te gaan kijken hoe dat bij een baby zit of nog niet zit...

   

Even iets heel anders er tussendoor, namelijk vrije wil.
Er wordt wel beweerd dat al onze beslissingen het resultaat zijn van fysieke processen waarop wij feitelijk geen persoonlijke invloed hebben. Gegeven een situatie dan leidt die onontkoombaar tot één andere situatie. De natuur lijkt volkomen deterministisch en vrije wil kan niets anders dan een illusie zijn.
Dit idee is in zekere zin testbaar, want als elementaire deeltjes resultaten produceren die geen functie van het verleden zijn, dan zou je kunnen zeggen dat die deeltjes vrije wil vertonen.
Dat "vrije wil theorema" is experimenteel getoetst.
"The conclusion of the free will theorem is that elementary particles have free will in the sense that they produce results that are not a function of the past."
Zie de volgende link.
http://arxiv.org/abs/1603.08254
Dit moet Siger als muziek in de oren klinken, dunkt mij.

   

Oei Bert, noem jij dat een 'tussendoortje'? Met opzet en dus gewild over het mogelijke of onmogelijke van het willen beginnen.

   

Ja Bert, over dat onderwerp zijn mensen nog lang niet uitgepraat en het is hier misschien niet aan de orde om daar op door te bomen..
Over elementaire deeltjes weten we ook lang nog niet alles. Het is nog niet omdat we van bepaalde kwantumverschijnselen de oorzaken niet zien dat er geen oorzaken voor zouden kunnen bestaan. Dat deeltjes een 'wil' hebben is een straf besluit, laat staan dat ze een 'vrije' wil zouden hebben (want dat zie ik als twee verschillende zaken. Als ik hongergevoel krijg in mijn maag kan dat resulteren in het feit dat ik wil gaan eten, maar of dat willen eten een uiting van 'vrije' wil is, dat is nog maar de vraag. Ik denk dat mijn wil bepaald wordt door oorzaken, in dit geval door de prikkels die van de maag komen en in de hersenen tot stimulus worden om eten te gaan zoeken... Maar goed, misschien beter stof voor op een andere blog dan 'talen naar taal'?

   

'onvoorspelbaar' is niet per definitie 'onoorzakelijk'
(dat durf ik te poneren; van kwantumfysica kan ik echter en misschien jammer genoeg niet veel zeggen omdat ik er weinig over geleerd heb en wat ik erover lees ook niet goed begrijp en zal kunnen begrijpen, dan zou ik mijn leven moeten omgooien en wetenschappen gaan studeren).

   

Ursula, livinus,

Het was niet mijn bedoeling om over te gaan tot het onderwerp vrije wil, maar aangezien ik hier nog steeds geen eigen blog kan beginnen heb ik het hier genoemd. Dit is namelijk een gezichtspunt dat volgens mij geheel nieuw is. Het ligt misschien wel ergens in het verlengde van het onderwerp, maar het lijkt mij overzichtelijker dat iemand daar nog weer eens apart aandacht aan schenkt.

   

Vreemd dat het zo moeilijk is om hier een blog te 'mogen' beginnen onder je eigen naam. Steven heeft mij eens als gast een onderwerp laten aanvangen, misschien is dat een ideetje.
Denk je dat de bevindingen van invloed zijn op menselijk gedrag? Het zijn de coördinaten die gevormd worden door erfelijkheid, neuroplasticiteit en resulterend karakter die de dwingende matrix vormen waarbinnen iemands gedrag gestuurd wordt. Vrij keuze is hierin nog geen vrije wil.
Zie jij het nu anders dan vroeger?

   

Ursula,

Ik bekijk het van de praktische kant. Het verschil tussen het gedrag van iemand met een vrije wil is blijkbaar niet te onderscheiden van dat van iemand zonder die eigenschap, dus voor mij is er geen reden om mij daar druk over te maken. Het is een dichotomie die onnodig is en dus geen bestaansrecht heeft.
Ik heb het hier vaker over het 'antropomorfe' gedrag van atomen gehad.
Een atoom gedraagt zich alsof het zich bewust is dat zijn energie uit balans is.
Er lijken dus geen onbewuste atomen te zijn. Iets dergelijks geldt blijkbaar voor alle dingen, dus ook hier is er geen noodzaak om iets onbewust te noemen, het zijn is al voldoende.
In het algemeen geldt blijkbaar dat als onderscheid tussen twee entiteiten ook na de grootste moeite niet mogelijk is, dat op zichzelf een goede reden is om te veronderstellen dat er geen onderscheid is.
Opgeruimd staat netjes. Er blijft nog genoeg over. Laten we ons eerst dáár maar eens druk over maken.

   

Nou, dat is een scherpe stelling inname. De hele psychoanalyse in één beweging van tafel! (Laat ik daar maar een uitroepteken achter zetten.) Geen verborgen motieven achter ons praten en handelen. Op een blog met het woord Literatuur in de hoofding zet je gelijk Shakespeare even voor schut.
Moet ik het zo zien Bert?

   

Bert,
De discrepantie ontstaat wanneer een 'moleculaire structuur' de eigenschap krijgt zich als 'zichzelf' te omschrijven en al talend naar taal zich als individu voorstelt.
Wat het dan zegt te doen komt zelden overeen met wat het doet. Deze scheiding is de kloof tussen bewust en onbewust. Taal initieert die scheiding.

   

Ursula,

Nu gaan we dus toch een zijpad op, maar vooruit.
Ik ontken absoluut niet dat het menselijke bewustzijn van een heel andere orde is dan het bewustzijn van een atoom, maar ik denk dat het in principe meer van hetzelfde is. Als je het over psycoanalyse hebt, heb je het niet over het eenvoudige atomaire bewustzijn, maar over dat bewustzijn dat van die heel andere orde is. Die vertoont kenmerken die duiden op een organisatie van dat bewustzijn die een atoom vanwege zijn eenvoud niet kent. Daarbij valt er wel degelijk onderscheid te maken tussen verschillende soorten gedrag. Het bewustzijn zelf blijft daarbij feitelijk buiten beschouwing, het wordt immers als een vanzelfsprekendheid beschouwd dat je je ergens wel of niet bewust van kan zijn.
Je kunt gerust zijn, geen kwaad woord over Shakespeare.
Aan de andere kant, wanneer twee scholen van psychoanalitici elkaar falikant tegenspreken ben ik van mening dat ze op spoken jagen. Net als die spokenjagers die het over het al dan niet bestaan van God hebben.
Persoonlijk geloof ik niet aan een God, maar ik ben ook geen atheïst of agnost. God is voor mij een hersenspinsel waar iedereen naar hartelust in mag geloven op de manier die men zelf het beste uitkomt.
Zolang ze daar niemand kwaad mee doen tenminste, maar dan hebben we het niet over God, maar over dat kwaad doen en tussen goed en kwaad is wel degelijk onderscheid mogelijk.

   

Als Jerom butler gaat spelen op het kasteel van de barones in de 'Spokenjagers' van Sus en Wis komen de spoken roet in het eten gooien. Maar na een felle strijd komt alles goed en verdwijnen de spoken.
In de echte wereld lukt dat minder, niet?

   

Oei, dat moet Suske en Wiske zijn. In de Vlaamse verkleinvorm blijkbaar.

   

Ursula,

De realiteit is complex en lijkt soms tegenstrijdigheden te bevatten. Je weet wat er van komt als je tegenstrijdigheden voor waar aanneemt, dus mij lijkt het duidelijk wat je in dergelijke gevallen moet concluderen, namelijk dat je ergens een fout hebt gemaakt.
Als je in de auto je gaspedaal loslaat en je de rem gebruikt en je snelheid neemt niet af zoals je verwacht, dan lijkt dat tegenstrijdig zolang je nog steeds denkt dat de rem inderdaad een rem is. De enig juiste conclusie is juist dat wat je gebruikt geen rem is en je dus wat anders moet doen om geen brokken te maken.
Diegenen die vertwijfeld op de veronderstelde rem blijven trappen zijn niet goed bezig, dunkt mij.

   

Bert,
Je voorbeelden zijn vaak duidelijk en praktisch. Hoe los jij 'tegenstrijdigheden' op bij zoiets als rechtvaardigheid? Politiek is de strijd om datgene wat jouw groep 'rechtvaardig' vindt algemeen geldig te krijgen. Dan kom je er niet uit door de ene groep te betittelen als 'niet goed bezig' want zij zien dat wel anders.

   

Jij schrijft ook graag dingen zoals 'Wij kunnen nu zaken waarnemen waar Plato - Aristoteles - Spinoza - Nietzsche ... alleen maar van kunnen dromen.' Welke (wetenschappelijke)waarnemingen waar jij het over hebt geven ons een betere kijk op rechtvaardigheid? Geen enkele zou ik denken.Op dat vlak brengt de technische wetenschap geen soelaas. En terecht, het zijn twee verschillende werelden of zinsvelden.

   

Of het van pas komt, Bert (20 mei; 22:23), weet ik niet. Maar het welde op.

Because I do not hope to turn again
Because I do not hope
Because I do not hope to turn
Desiring this man's gift and that man's scope
I no longer strive to strive towards such things
(Why should the aged eagle stretch its wings?)
Why should I mourn
The vanished power of the usual reign?
Because I do not hope to know again
The infirm glory of the positive hour
Because I do not think
Because I know I shall not know
The one veritable transitory power
Because I cannot drink
There, where trees flower, and springs flow, for there is nothing again
Because I know that time is always time
And place is always and only place
And what is actual is actual only for one time
And only for one place
I rejoice that things are as they are and
I renounce the blessed face
And renounce the voice
Because I cannot hope to turn again
Consequently I rejoice, having to construct something
Upon which to rejoice
And pray to God to have mercy upon us
And pray that I may forget
These matters that with myself I too much discuss
Too much explain
Because I do not hope to turn again
Let these words answer
For what is done, not to be done again
May the judgement not be too heavy upon us
Because these wings are no longer wings to fly
But merely vans to beat the air
The air which is now thoroughly small and dry
Smaller and dryer than the will
Teach us to care and not to care
Teach us to sit still.
Pray for us sinners now and at the hour of our death
Pray for us now and at the hour of our death.

Vooral het "Let these words answer" laat zien dat we naar Taal Talen.

   

Ursula,

Volgens mij is er onderscheid mogelijk tussen rechtvaardigheid en onrechtvaardigheid, dus als je het daarover hebt heb je het niet over spoken. Toch lijkt het hier soms zo te zijn dat er in specifieke gevallen onenigheid bestaat over de rechtvaardigheid. Hier lijkt het of rechtvaardigheid een tegenstrijdigheid oplevert, maar volgens mijn redenering zouden diegenen die dat menen dus een fout moeten maken.
Bij rechtvaardigheid is er altijd sprake van meerdere partijen die een eindige hulpbron moeten delen.
We noemen iets rechtvaardig wanneer die deling eerlijk is, onder normale omstandigheden betekent dat voor ieder een gelijk deel.
Dat betekent dat die hulpbron deelbaar moet zijn, fysiek of in deeltijd.
Bij ondeelbare hulpbronnen kan er geen sprake zijn van rechtvaardigheid.
Een mogelijke oplossing is om er om te loten. Het enige rechtvaardige is dan dat de kans op winst voor alle deelnemers gelijk is.
Dan houdt je de niet normale omstandigheden over en daar gaan natuurlijk de meeste conflicten over.
In extreme gevallen kan een hulpbron voor iemand van levensbelang zijn, terwijl dit voor een ander niet geldt. In die gevallen moet het relatieve gewicht van een hulpbron bepaald worden voor ieder van de belanghebbenden.
Maar zijn we nu eigenlijk nog wel bezig met een filosofische kwestie, ofwel zoeken we hier eigenlijk naar waarheid?
Ik geloof dat niet, we zijn gewoon bezig met het zoeken naar praktische oplossingen van praktisch problemen.
Precies hetzelfde soort problemen wat we moeten oplossen wanneer we onderdak nodig hebben en we geconfronteerd worden met praktische zaken, zoals de beschikbaarheid van materiaal, mankracht en expertise.
Ik denk dat hier van toepassing is wat Quine over de manier van leven zegt, zoals in het volgende filmpje.
Op http://www.youtube.com/watch?v=rPuCnu4X3Sw
Op 4 min 30 sec vanaf het begin zegt Quine: (mijn transcriptie)
"As for questions of how one should live one's live, this sort of philosophy is so very remote from science and from the kind of speculations I find continuous with science, that I would not know how to put it, sort of, well, it seems perhaps something (?) to be engineering, perhaps it is human engineering, in which one would draw on scientific findings, in so far as they are relevant, including findings perhaps in psychology, and it's only an accidental matter of traditional usage to call it philosophical."

   

Bert, je maakt grote stappen.
Vooropstellen dat bij eindige hulpbronnen een eerlijke deling rechtvaardig is, lijkt me gezien de realiteit waarin we leven een mooi uitgangspunt maar niet één dat iedereen zomaar aanneemt. Voor olie en grond rijkdommen worden oorlogen uitgevochten.
Ons economisch (kapitalistisch) systeem rekent er structureel op dat grote groepen worden uitgesloten van het economisch proces als onrendabel. Zieken, werklozen omdat productieprocessen gecompliceerder worden, gerobotiseerd of verhuizen naar lage loonlanden. Deze uitgestotenen zijn wezenlijk en ingerekend onderdeel van het proces.
Olie levert geen rijkdom op voor de bevolking van de olielanden en verdeling van water gaat in de toekomst problemen geven. Jouw idee van economische eerlijkheid, waar zie jij dat?
Loten? Wie beslist over het principe en over de uitvoering? Landelijk? Europees? Mondiaal?
En 'gewoon' bezig met zoeken naar oplossingen? Alsof dat geen ethische of filosofische begrondingen vraagt. Niks is gewoon! Alles is gekaderd binnen beslissingen nemen en dan is de vraag welke belangen behartigd worden, elke beslissing is ideologie.
Een voorbeeld. De Belgische regering wil de 38 uren week afschaffen en gewerkte uren per jaar bekijken. Zo zal je de ene week 40, 50, 60 uren werken en een andere periode 5 of 10 uren. Maar Bert, wie denk je dat er beslist wanneer wie hoelang werkt? Niet de betrokke arbeider zelf, geloof dat maar niet. In onze concurrentie met lage loonlanden gaan wij langer en voor lagere lonen werken. 'Overuren' zullen vermoedelijk niet meer bestaan in zo'n systeem. Nog even en we worden verplicht zaterdag en zondag te werken zoals nu al in winkelcentra's.
Je eindigt met human engineering, in so far as it is relevant. Nu spits een filosoof zijn oren en vraagt: relevant voor wie? Wie beslist wat relevant is?
Voor wie is het relevant bijvoorbeeld dat kinderen op vuilnisbelten in India waardevolle materialen uit computers en gsm's sorteren uit spullen die wij daar massaal dumpen? Of dat een jurkje hier amper 20 euro kost omdat we weten dat het door kinderarbeid vervaardigd is? Of korter bij huis, de hele vlees- en voedingsindustrie met hun ingecalculeerde verspilling.
Nee, als iemand zegt dat we 'gewoon' moeten doen wat er moet gebeuren dan spits een filosoof zijn oren.
Quine blijkbaar niet. (Ik moet voorzichtig zijn want heb het filmpje niet bekeken.)

   

Ursula,

Er is beslist sprake van oneerlijke verdeling van hulpbronnen en dat is een moreel probleem. Het tragische is dat het voor hen die daarvoor direct verantwoordelijk zijn geen moreel probleem is, maar een engineering probleem wat praktisch opgelost wordt.
Wat we soms niet beseffen is dat de direct verantwoordelijken ons daaraan indirect laat meewerken door ons over te halen hun produkten te kopen. Soms is daar wat aan te doen door te eisen dat winsten op producten op een eerlijke wijze verdeeld worden. Voor de individuele consument is dat niet te controleren, maar we zouden kunnen verlangen dat het voor ieder produkt in principe transparant is waar en hoeveel waarde eraan wordt toegevoegd. Dat vereist een infrastructuur die veelal ontbreekt.
Zo weten wij absoluut niet hoe de energieprijs tot stand komt. We weten dat de Nederlandse overheid daaraan flink bijdraagt door belastingheffing en we weten dat die prijs aan de prijs van olie in dollars is gekoppeld. Hoe dat zit is misschien te vinden door petrodollar te googlen.
In de beerput die je dan aantreft is iedere transparantie zoek. Betekent dat dan dat ik immoreel bezig ben door energie te kopen? Sterker nog, voor alles wat we kopen is bij de vervaardiging energie nodig geweest.
Ben ik al immoreel door alleen maar consument te zijn of door werknemer bij een productiebedrijf te zijn?
Ik heb grote morele bezwaren tegen de indoctrinatie van moslimkinderen die feitelijk hun hele verdere leven doorgaat en die ze als was maakt in de handen van imams. We konden kort geleden hier in NL op de TV zien hoe dat in Pakistan in zijn werk gaat. We weten dat dit ook in Europa gebeurt en dat dit gefinancierd wordt door petrodollars uit Saoedi Arabië.
Iedere aankoop die je doet draagt zo feitelijk bij aan de verspreiding van de islam.
Het belang is de machtsstrijd tussen soennisme en sjiisme die ontstaan is uit de historische strijd om de rechtmatige opvolging van Mohammed, waarin Allah of de islam zelf geen enkele rol speelt. Wij dragen dus ook nog bij aan die strijd.
Egenlijk zouden we alles moeten opgeven en opnieuw beginnen.
Probeer dáár maar eens een filosofische draai aan te geven.

   

Ik begrijp je.

   

Een vervolg op mijn laatste bericht aan Bert Morriën. Ik krijg het er niet onder, want deze vermaledijde applicatie of toepassing van Onnno Timmermans laat dat niet toe. Maar desondanks mag ik hopen dat dat Bert de "draad" weet op te pakken.

Ach, Shakespeare, T.S. Eliot en Baudelaire hebben een tegenkant.
Een tegenkant?
Ja, een tegenkant. In “Taal”. Dan laat je de boel de boel.
En je dicht voor het Vaderland weg. Zo van “wat kan mij het schelen”.
Zo van “heb het over ditjes en datjes”.
Bijvoorbeeld.

***
Gastronomie, eerste menu.

Wat we eten is me worst
al was het snars van bieten,
naakte pasta, droge korst,
een schoof van bieslook-sprieten.

Alles prop ik wel naar binnen,
’t maakt niet uit, als het maar vreet,
consumeer de vreemdste dingen,
’t maakt niet uit, ‘t roest aan m’n reet.

Bunkeren, dat is het motto,
douw het vulvoer door de strot,
een volle trog gortdroog risotto,
schrokken, schransen schaft de pot.

Met de bereiding is van alles mis,
vaak is het zaakje aangebrand,
de kok is waggel en ruikt niet fris,
hoewel de verhouding klopt, want

ook dit vers is slecht gebakken,
stijf staan de regels van de jicht,
de keuken zet het mooi te kakken
maar zelf blijkt het een snertgedicht.
***

Of iets met/van eenzaamheid.

***
EEN DEUNTJE FLAUWITEITEN

ik liep laatst door de westerstraat
het was niet vroeg, het was niet laat
alle winkels waren open
ik kon er nog van alles kopen

maar dat was heel mijn streven
ik liep daar uit intens verdriet
wou er maar iemand mij ontmoeten
ik was zwanger van de groeten

daar kruiste ik de zuiderstraat
de tijd had zich nu iets verlaat
maar toch, er was geen winkel dicht
overal brandde nog wel licht

op de hoek stond een kiosken stal
waar men een maandblad aanbeval
en links, geschurkt er tegenaan
walmde een patatten kraam

toen ben ik ondergronds gegaan
en zag jou bij de metro staan
je oogopslag was heel miniem
maar ‘k wist dat je me had gezien

mijn hele hoofd begon te tollen
snel liet ik mij naar boven rollen
en kwam toe uit op de rotonde
een schril verkeer deed daar de ronde

ik dacht zal ik naar huis toe gaan?
die hele stad die vliegt mij aan
van winkels heb ik zwaar tabak
maar mijn groeten heb ik nog op zak

   

Er is een hoop leed als je het weet. Dit wellicht - en dan tot mijn leedwezen - ten overvloede.

   

Steven Wende,

[Vooral het "Let these words answer" laat zien dat we naar Taal Talen.]
Ken jij het woordloze gevoel niet van alleen maar het zijn?
Mij bekruipt het vaak bij het ontwaken. Eerst is er het zijn en pas daarna komen de woorden.
Maar ik heb het ook wel bij het ondergaan van een overweldigende sensatie, zoals een adembenemend uitzicht op deze wereld of op een andere.
Dat het mij bij het ontwaken overkomt is geen wonder, als je daar even bij stilstaat is dat iedere keer weer een overweldigende sensatie, die met geen pen te beschrijven is.

Ken jij het woordloze gevoel niet wanneer je ergens komt waar het echt zo stil is dat het opvalt? Je hoort dus niets en daar zijn toch geen woorden voor? Ieder woord verstoort de stilte.

Jaren geleden ontdekte ik dat je dat woordloze ook kunt oproepen als je niet kunt slapen. Je doet je ogen dicht en probeert geconcentreerd toch wat te zien. Wat ik dan zie is niet precies niets, want ik zie allerlei vage gekleurde vormen. Als ik minder rustig ben, zitten daar fel oranjegele dunne kronkellijnen tussen maar uiteindelijk zie ik bleekpaarse vlekken die steeds groter lijken te worden en uit ervaring weet ik dat ik daarna in slaap val. Feitelijk ban ik alle woorden uit, want voor wat ik wel lijk te zien zijn geen woorden nodig, alleen geconcentreerde aandacht.

Je ziet, ook zonder woorden valt er nog wel wat te beleven en mij dunkt dat daar nog heel wat aan toe te voegen is. Ik geef toe, daar heb je dan weer wél woorden voor nodig.

   

"Ken jij het woordloze gevoel niet van alleen maar het zijn?
Mij bekruipt het vaak bij het ontwaken. Eerst is er het zijn en pas daarna komen de woorden."

Ja, en dan moet ik denken aan de woorden van iemand die op radio 4 (de klassieke zender; die wij bij het schrijven vaak op de achtergrond hebben) beweerde "muziek is de woorden voorbij". En mijn eerste associaties daarbij waren de impressionisten; dus Ravel, Debussy, Vaughan Williams e,a,. Het stemt het "ontwaken" woordeloos.

   

"Muziek is de woorden voorbij." Dat is letterlijk juist, maar ik denk dat muziek toch ook een soort taal is. Muziek kan boeien en je wakker houden. Woorden kunnen dat ook, vooral als ze je aan het denken zetten en dat doen ze al snel. Je kunt ze ook, zoals bij woordkunst, ondergaan, zoals je muziek ondergaat. Het ondergaan van alleen maar de stilte van het zijn is toch zuiverder, dunkt mij, want de kans op een valse noot of een verkeerd woord is nihil.

   

Bert, heb jij vroeger niet eens laten weten orgel te spelen? Die nam je dan mee naar de camping, of vergis ik me schromelijk?

   

Ursula, je hebt het goed onthouden. Ik mag graag even alles vergeten achter de piano. Er alleen maar zijn is niet erg opwindend, vind je ook niet?

   

Vandaag zie ik op de site van de Belgische krant de Morgen een bespreking van Stefan Hertmans over de filosofieboekjes die de krant in haar weekend editie heeft. Een lof over Foucault en Derrida, twee Franse denkers die o.a. Sarte een beetje aan de kant gezet hebben. Het poststructuralisme heeft velen geërgerd, vooral diegenen die er niets van gelezen hebben. En als ze dan toch met tegenzin één boekje ter hand namen de samenhang niet begrepen.
Voor de liefhebbers van 'Talen naar taal', bekijk het eens op de site van De Morgen.

   

Hij zette het op een lopen. Dat zou Deleuze een inchoatief genoemd hebben. Het WW (in dit geval “lopen”) gaat van start; het begint.
Hoe moet trouwens in het Deleuziaanse kader de zinsnede “er is geen beginnen aan” begrepen worden? Is dat misschien ook een inchoatief? Eentje met een -teken (geen!)? Ach, soms is er geen kruid tegen gewassen.
Goed, dat inchoatief geeft aan dat je “ergens” mee begint. Formeel met een WW (infinitief). Dan bezigt zich die bezigheid een tijdje. Tot op het moment dat ie afloopt. Is die “afloop” ook benoemd door Deleuze? Iets met “stoppen”, of zo? Het gaat stoppen? En voor het tussentijdse kun je misschien ook allerlei “infinitieven” opsommen. Berusten, b.v.?

Zie de muziek.

https://www.youtube.com/watch?v=1aXXwNGmz9Q

Beginnen en eindigen. Deleuze’s inchoatief? Waar begin je aan?. Wanneer stop je er ’s mee?
Intreden en uittreden.
In beide gevallen “Fremd”. Maar misschien mag je ook zeggen “verwonderd”?
Of “zinledig”?
Ja? En?
’t Gaat om de tussentijd. Hoe vul je dat in? Of, hoe wordt dat ingevuld?
Ja, je kunt je vasthouden aan één inchoatief (Bordewijk’s Karakter? Niet aflaten?). Maar je mag ook wel ’s met een ander inchoatief beginnen. Toch? Neem b.v. de man of de vrouw van de 12 ambachten en de 13 ongelukken. En terugziend op het sterfbed zou “zo iemand” nog ’s inchoatief kunnen beginnen te evalueren.

Zinledige woordspelingen. We proberen ze enigszins uit te spellen. “Enigszins”, ja! Want volledig zal het bij Leuven nooit worden. Dan zou het Volle Ledig moeten zijn. En - van de andere of duale kant - het Ledige Vol. Zulks is alleen gegund aan de ongeborenen en de gestorvenen.

Nog even de muziek.
Heeft de voorkeur te maken met de stemming? Zoekt de stemming a.h.w. de woorden van een tekst op? Of de tonen van een muziekstuk?
Hierboven hadden we Schubert. Daar werden woorden met klanken gecombineerd.
Maar je kunt je ook beperken tot de klanken. De piano b.v.. En dan kan de stemming zich afvragen of de sfeer van Satie het beste gediend is met Aldo Ciccolini of met Reinbert de Leeuw.

Ik dacht aan dat voorschrift van het Onderwijs Nederlands. Lagere school zelfs, dacht ik. Je mocht niet “en toen, en toen …” steeds herhalen. Dat zou niet mooi zijn. Pas later dacht ik - waarschijnlijk met die pianisten in het achterhoofd - waarom niet? Het kan best mooi zijn. We omarmen nu toch ook de serialisten, zoals onze “eigen” Simeon ter Holt met zijn Canto Ostinato?

Ach, er is meer wat er zich in dit “kader” kan voordoen. ’t Is schier onuitputtelijk.
Zo kan het gebeuren dat ik bij een lastige denkexercitie een associatie hebben met Wittgenstein. Met in het achterhoofd de vraag “hierover heeft W. zich toch ook wel ’s uitgelaten? Hoe zat dat ook alweer?”
Terugzoeken! En uiteindelijk terugvinden.

Ja, en bij het wederom oppakken van zo’n kuitenbijter of tandenknarsen overvallen me wel ’s andere gedachten. Zo van “hoe zat ’t ook alweer met de dichter Emmens?”
Nou, als volgt.

GELEERD COLLAGE

Veel staat vast, twijfel er niet aan,
de wetenschap dat de wetenschap
vaststelt wat zo al niet wetenswaardig,
dan toch in elk geval vaststelbaar is,
het stelt mij gerust soms, wanneer ik behoefte
voel aan wat vaststaat.

The rest is silence, silence
of censuur: de meisjes
die men ’s nachts aantreft, overrompelt,
open- en dichtvouwt, steekt en teistert,
op haar ga ik vandaag niet dieper in.

Silence, wenn Sie das besser verstehen,
schreeuwde de bek van het kamp, toen wij rustig
voortconverseerden, een bek met een lefpet,
zijn macht zat in de navel zijns buiks,
hij vrat hooi, gelijk een rund.

De rest is (Vögelein) schweigen im Walde,
de natte bomen, somber in de herfst,
de beuken die geen omgeving verdragen,
een man leeft zijn onvrede uit in zijn tuin,
begraaft zijn illusies.

De rest is moord, verkrachting, vliegtuigrampen,
een schijnheilig bericht in de krant en het ronken
van de godvergeten grootspraak van de dichters.
De rest is: wovon man nicht reden kann.

Und wovon man nicht reden kann, darüber
musz man schweigen. Vandaar mijn probleem:
ik zou er zo graag toch iets van zeggen.
Se taire quand on a envie de parler,
c’est une contrainte.

Vul maar aan of in. Ieder het hare of het zijne.

   

Over beginnen gesproken, ik ben begonnen met het volgende boek.
The Big Picture: On the Origins of Life, Meaning, and the Universe Itself by Sean Carroll
Hardcover: 480 pages
Publisher: Dutton (May 10, 2016)
Language: English
ISBN-10: 0525954821
ISBN-13: 978-0525954828
De schrijver twitterde het volgende:
Sean Carroll ‏@seanmcarroll
23 reviews in, nobody has given the book a wishy-washy 3 stars. Strong reactions are good!
http://www.amazon.com/Big-Picture-Origins-Meaning-Universe/product-reviews/0525954821/
Voor mij was de volgende review van Sabine Hossenfelder al aanbeveling genoeg.
http://backreaction.blogspot.nl/2016/05/book-review-big-picture-by-sean-carroll.html

   

'Qualia and strong emergence in the bin!' schrijft de enthousiaste recensent.
Boeiend, breng na lezing maar eens verslag uit Bert.

   

Oja, ik heb 'The self beyond itself' van Heidi Ravven besteld.Met veel Spinoza in natuurlijk.

   

Nou, Bert, dat lijkt me een aardige aanrader, die "The Big Picture". Ik heb me vervoegd bij m'n plaatselijke boekhandel en aldaar Sean Carroll besteld. 't Boek lag op voorraad in het centrale magazijn. Dus ergens halverwege de volgende week zal het wel in m'n bezit zijn. Ja, en dan moet 't natuurlijk ook nog geconsumeerd worden - 480 pagina's. Alleen op de commentaren en de recensies ingaan volstaat niet.
Dus sluit ik me bij Ursula aan en wacht tot je alhier verslag gaat uitbrengen. Met die tussentijd mag ik hopen goed beslagen ten ijs te kunnen komen.

   

nee stop in hemels naam, genoeg recensies, tijd voor debat

   

Het kaliber van jouw manier van debatteren is ons intussen bekend. 't Is bijna net zo steekhoudend en origineel als je alias.

   

laat die frivoliteiten achterwegen aub. lees wat ik schrijf, dat is wat ik bedoel en niks meer.

   

En niks meer.

   

Aol Support Phone Number @ http://www.aol.support-phonenumber.com/
Aol Tech Support Number @ http://www.aol.technical-supportnumber.com/
Outlook Tech Support Number @ http://www.outlook.technical-supportnumber.com/
Outlook Technical Support Number @ http://www.outlook.support-phonenumber.com/

   
   

His http://www.adidas.us.com/ world http://lakers.nba-jersey.com/ has http://www.burberry-outletstore.net/ always been black http://www.vans-shoes.net/ and white, http://www.tory-burch.us.org/ there http://www.instylers.us.org/ have http://coach.blackfriday.in.net/ been http://www.oakleys-2017.in.net/ no other http://www.toms-outlet.net/ colors, http://www.oakleys.org.es/ he http://www.cheap-rayban.com.co/ does http://www.polos-outlets.com/ not http://www.swarovski-online-shop.de/ allow http://www.cheap-nike-shoes.net/ the http://magic.nba-jersey.com/ emergence http://www.burberryoutlets.net.co/ of http://www.co-aol.com/ other http://www.ralphslaurenoutlet.us.com/ colors. http://www.michael-kors.cc/ But when http://www.ed-hardy.us.com/ she http://www.oakley-sunglasses.mex.com/ walked into http://www.christianlouboutinshoesoutlet.org/ his http://www.mcmbackpacks.in.net/ sight, http://www.nikeair-max.es/ she http://www.replica-handbags.net.co/ became http://www.pandorajewellery.com.au/ a rainbow http://www.michael-kors-australia.com.au/ of his http://www.michaelkorsoutletonline.net.co/ black and http://www.cheap-mlbjerseys.us.com/ white life, http://steelers.nfljersey.us.com/ adding http://www.airyeezy.us.com/ a lot http://www.ray-bans.net.co/ of http://www.nike-free-run.de/ bright http://www.burberry-bags.net/ colors to http://www.beatsbydre.com.co/ his http://jaguars.nfljersey.us.com/ monotonous http://eagles.nfljersey.us.com/ world. http://www.jordanrelease-dates.us.com/ White ink http://www.thenorthfacejackets.fr/ as http://www.oakley-outletonline.com.co/ its http://www.ok-em.com/ name, http://www.beats-by-dre.com.co/ if he http://www.cheapshoes.net.co/ came http://heat.nba-jersey.com/ to http://www.rolex-watches.net.co/ the http://www.ralph-laurens.org.uk/ world http://hawks.nba-jersey.com/ when http://www.ralphlaurencanada.ca/ like http://www.levisjeans.com.co/ a piece http://www.timberlandbootsoutlet.us.com/ of http://www.marc-jacobs.us.com/ white paper, http://www.giuseppezanotti.com.co/ then http://www.cheapjerseys.us.org/ the http://www.polos-ralphlauren.us.org/ color http://www.tommy-hilfigers.net/ can be painted on this http://www.tory-burchsandals.in.net/ white http://www.bcbg-dresses.com/ paper only http://www.toms--outlet.com.co/ black http://www.nikefree-run.org.uk/ ink. http://www.nikeairmaxnc.co.uk/ He http://raptors.nba-jersey.com/ sees http://www.valentino-shoesoutlet.us.com/ the http://panthers.nfljersey.us.com/ color http://www.michael-kors-taschen.com.de/ of http://www.airmax-2015.org/ pleasing http://www.michaelkorsbags.us.org/ eyes only black http://www.rolexwatches-canada.ca/ and http://coach-outlet.tumblr.com/ white, http://www.michaelkorsoutlet.ar.com/ and must http://chargers.nfljersey.us.com/ be http://dolphins.nfljersey.us.com/ the most http://www.hollister-clothing.in.net/ pure, http://www.underarmour.us.com/ can http://www.converse.net.co/ not http://www.nba-shoes.com/ be doped http://www.cheap-jerseys.cc/ with http://www.raybanoutlet.ca/ other http://www.tory-burchoutlet.com.co/ colors. http://www.adidasshoesca.ca/ His http://www.air-huaracheshoes.co.uk/ character http://www.north-face.com.co/ is calm http://patriots.nfljersey.us.com/ and http://www.mizuno-running.net/ decisive, http://texans.nfljersey.us.com/ said http://www.coachoutlet-online.com.co/ Fuji, http://timberwolves.nba-jersey.com/ never dragging http://www.salomon-schuhe.com.de/ his http://www.jimmy-choosshoes.com/ feet, http://www.coach-outletonline.net.co/ like http://www.cheap-michaelkors.com/ a person http://www.nikestore.com.de/ alone. Ji http://www.beatsbydrdrephone.com/ Ruhong and http://www.nikestore.us/ her http://www.plein.in.net/ name, lively and cheerful http://www.ralph-laurenspolo.co.uk/ character http://www.rayban.co.nl/ makes http://www.michaelkors.com.se/ people http://www.rayban-pascher.fr/ like to http://www.iphone-cases.net/ close, see http://www.coachfactory.cc/ her like http://www.katespades-outlet.in.net/ to http://www.timberlandshoes.net.co/ see the http://www.ralph-laurenoutletonline.in.net/ rain after http://www.oakleys.in.net/ the http://www.marc-jacobsonsale.com/ rain, http://www.coach-outletonline.ca/ bad http://www.wedding-dresses.cc/ mood http://www.cheapnhljerseys.us.com/ will http://www.longchamp.com.co/ be swept http://www.oakleysoutlet.it/ away. She http://broncos.nfljersey.us.com/ is a bit http://www.nike-skor.com.se/ confused, http://ralphlauren.blackfriday.in.net/ sometimes very dirty, like http://www.supra-shoes.org/ the http://www.airmax-90.org/ bright colors, http://wizards.nba-jersey.com/ more like http://www.pandoracharms-canada.ca/ lively. http://www.ralph-laurenpolosoutlet.com/ When http://www.burberryoutlet-sale.com.co/ the http://www.barbour.in.net/ white http://celtics.nba-jersey.com/ ink http://www.adidas-shoes.cc/ to http://cowboys.nfljersey.us.com/ hear http://www.longchamps.us.com/ the quarter of http://www.tomsshoes-outlet.us.com/ rainy http://www.true-religion.com.co/ smile, watching her http://redskins.nfljersey.us.com/ smile http://www.the-northface.ca/ in http://www.hermesbirkin-outlet.com/ front of him through, it http://www.chrome-hearts.in.net/ seems http://www.oakleys-frame.net/ that http://www.sunglasses-outlet.net/ there http://www.nikeshoesoutlet.org.uk/ is a http://www.long-champoutlet.com/ warm http://celine.blackfriday.in.net/ color http://lions.nfljersey.us.com/ of http://www.outlet-burberry.net.co/ light in http://www.horlogesrolex.nl/ his black http://www.the-northfaces.net.co/ and http://www.adidas-superstars.nl/ white http://www.bottega-veneta.in.net/ world, so http://www.rosherun.co.uk/ that http://www.tommy-hilfiger-online.de/ he was http://www.michael-kors.net.co/ at http://bulls.nba-jersey.com/ a http://www.nike-air-max.com.se/ loss, http://www.abercrombiefitchs.cc/ subconsciously http://www.tommyhilfigerca.ca/ want http://www.burberry-outletcanada.ca/ to http://www.burberrys-bags.net.co/ escape http://www.nhl-jerseys.us.com/ The Unexpectedly, http://www.christianlouboutin.org.uk/ when http://www.converse.com.de/ the http://www.nike-huaraches.nl/ white ink http://www.barbours.us.com/ once http://www.truereligions.net/ again to http://www.christianlouboutinoutlet.net.co/ see http://www.ralphlauren-polos.com.co/ the http://www.coach-factoryoutlet.net.co/ quarter http://michaelkors.blackfriday.in.net/ when http://www.longchamp-bags.us.com/ the http://www.puma-shoes.de/ rainbow, http://www.nike-air-max.com.de/ he is http://www.michaelkors.so/ to http://www.bcbg-maxazria.ca/ guide http://pacers.nba-jersey.com/ her http://www.ferragamoshoes.in.net/ internship http://www.the-northfaces.us.com/ predecessors, she in http://www.barbour-jackets.us.com/ the three months of http://www.the-north-face.org.uk/ internship http://www.ralphs-laurenpolos.com/ to follow http://www.nike-tnrequinpascher.fr/ him to http://www.cheap-rolex-watches.org.uk/ learn. After http://www.cheapjerseys.net.co/ three http://www.hollisterclothingstore.org/ months http://warriors.nba-jersey.com/ of http://www.ray-bansoutlet.in.net/ day and night, http://www.oakley--sunglasses.com.au/ white http://www.michaelkorsoutlet-online.ar.com/ ink http://www.pandora.com.de/ had http://www.nikefree5.net/ to admit http://www.louboutin.jp.net/ that http://www.airjordans.us/ he was http://bengals.nfljersey.us.com/ tempted for http://www.toms-outlets.us.com/ the quarter, http://www.coachblackfriday.com/ hoping http://hornets.nba-jersey.com/ that http://www.newbalance-shoes.org/ this http://www.oakleys-sunglasses.in.net/ rainbow can http://www.pulseraspandora.com.es/ be http://www.converses-outlet.com/ stationed in http://www.mcms-handbags.com/ his black and http://www.fendi-outlet.in.net/ white world. http://www.nike-rosheruns.nl/ In http://www.giuseppe-zanotti.net/ order http://www.converse-shoes.net/ to pursue http://www.tnf-jackets.us.com/ quarterly rainbow, http://vikings.nfljersey.us.com/ white http://www.abercrombiehollister.nl/ dumping http://www.toms-shoe.us.com/ ink http://pistons.nba-jersey.com/ willing http://www.christian-louboutins.in.net/ when http://www.abercrombie-andfitch.ca/ she http://www.raybanssunglasses.in.net/ came http://www.handbagsoutlet.in.net/ with http://www.christianlouboutin-shoes.ca/ the http://seahawks.nfljersey.us.com/ good http://www.michaelkors.co.nl/ driver, http://www.ray-bans-sunglasses.net/ in http://www.swarovski-crystals.us.com/ her http://mavericks.nba-jersey.com/ work when http://www.omegawatches.in.net/ faced http://www.tommy-hilfiger.co.nl/ with problems http://www.hogan.com.de/ to http://www.lauren-ralphsoutlet.co.uk/ help her solve, http://www.chiflatiron.net.co/ take http://www.hollisteronlineshop.com.de/ her to her http://www.ray-bans.co.uk/ favorite place, http://www.truereligion-outlet.us.org/ there http://www.vibram-fivefingers.in.net/ are http://www.pradahandbags.net.co/ many http://www.ralphlaurenonlineshop.de/ intimate http://pelicans.nba-jersey.com/ move, http://www.ralph-laurenoutletonline.com/ do http://rockets.nba-jersey.com/ a http://www.hollister-clothingstore.com/ lot of http://titans.nfljersey.us.com/ their own http://www.abercrombie-fitchs.com/ I http://www.newoutletonlinemall.com/ do http://www.coach-factory.in.net/ not http://www.nfljersey.us.com/ like http://longchamp.blackfriday.in.net/ to now http://www.dsquared2.us.com/ like http://rams.nfljersey.us.com/ the http://www.oakley.com.de/ matter, http://chiefs.nfljersey.us.com/ but http://www.burberry-outletonline.cc/ always http://www.cheapoakleyss.com/ did http://jazz.nba-jersey.com/ not http://www.nike-schuhe.com.de/ show her http://49ers.nfljersey.us.com/ mind. And the http://www.philipp-plein.us.com/ slow season Ru-hu http://www.omegarelojes.es/ to http://www.nike-mercurial.in.net/ these http://www.vans-shoes.co.uk/ considerate http://www.nikefreeshoes-inc.co.uk/ as http://www.calvin-kleins.in.net/ the http://www.polo-ralph-lauren.de/ concern http://www.coach-outlet.store/ of http://www.babylisspros.in.net/ the http://www.coachfactory.shop/ older generation, http://www.cheapreplica-watches.in.net/ from http://www.air-huarache.co.uk/ the http://www.true-religions.com/ beginning of http://www.christian-louboutinshoes.in.net/ the grudge to http://www.burberryoutlet-sale.net/ later http://www.nike-outlet.us.org/ accustomed http://www.burberry-handbagssale.com.co/ to, http://giants.nfljersey.us.com/ did not http://www.michaelkors-outletonline.cc/ find http://www.swarovskijewelrys.in.net/ themselves in http://www.rolexwatchesforsale.us.com/ a http://www.michael-korsbags.org.uk/ step http://www.mbt-shoes.us.com/ by http://www.vans-schuhe.com.de/ step into http://azcardinals.nfljersey.us.com/ the http://www.michael-korsbags.co.uk/ white ink weaving http://www.air-maxschoenen.nl/ into the network. http://www.cheap-raybansoutlet.in.net/ If http://www.bottega-venetas.cc/ it did http://www.adidassuper-star.de/ not http://www.burberry-outlets-online.co.uk/ happen http://www.tommy-hilfiger.in.net/ that http://www.oakley-outlet.net.co/ thing, http://www.michaelkors-canadaoutlet.ca/ perhaps http://www.juicycoutureoutlet.net.co/ Ji http://www.designer-handbagsoutlet.us.com/ Ruhong http://grizzlies.nba-jersey.com/ one http://www.abercrombie-andfitchs.com/ day http://www.prada-handbags.net.co/ did http://www.nike-schoenen.co.nl/ not http://www.dsquared2.in.net/ hear http://www.asicsoutlet.us.org/ the http://www.longchamp-handbagsoutlet.us.com/ white http://www.mk-com.com/ ink that http://coachoutlet.euro-us.net/ white http://www.rosheruns.us/ will http://www.adidasshoes.org.es/ not http://www.montblancpens-sale.com/ know that http://clippers.nba-jersey.com/ she http://cavaliers.nba-jersey.com/ has http://colts.nfljersey.us.com/ long http://www.burberry-outlets.org.uk/ been http://www.timberland-boots.com.co/ like http://www.nike-airmax.us.com/ white ink. That http://www.ralphlauren-au.com/ day, white http://www.polos-outletstore.net/ dumping ink http://www.michael-korsoutlet.cc/ to the http://www.oakleyoutlet.ar.com/ field http://www.swarovski-canada.ca/ on http://www.zxcoachoutlet.com/ business, quarter Ruhong to http://www.cheap-jordans.net/ a customer with the http://www.michael-korshandbags.us.org/ customer http://www.hermes-bags.net/ to negotiate http://www.toms-shoes.net.co/ work. http://www.tracksuits-store.com/ Had http://www.michaeljordan.com.de/ talked http://www.beatsheadphone.in.net/ very http://www.oakleyssunglasses.in.net/ well, http://www.burberry-handbagsoutlet.net.co/ but http://www.cheap-jerseys.mex.com/ in the http://kings.nba-jersey.com/ end in addition http://spurs.nba-jersey.com/ to http://www.tommy-hilfiger.com.de/ errors, so http://www.michael-kors.com.es/ quarterly http://www.soccer-shoesoutlet.com/ rainbow know what http://www.raybans-outlet.cc/ to http://www.oakleyoutlet.fr/ do. Her first reaction http://www.new-balance-schuhe.de/ was http://www.longchamp.com.de/ to http://michaelkors.euro-us.net/ call http://www.designer-handbags.cc/ the http://www.christianlouboutinshoes.jp.net/ white ink, http://raiders.nfljersey.us.com/ to his http://www.swarovski-australia.com.au/ help, http://coach.euro-us.net/ to hear http://browns.nfljersey.us.com/ his calm http://saints.nfljersey.us.com/ voice, http://www.barbour-jacketsoutlet.net/ get http://www.jordanretro.org/ the solution http://www.raybans-outlet.it/ after she http://www.nike-air-force.de/ immediately calm http://www.puma-shoesoutlet.com/ down, calmly solved http://buccaneers.nfljersey.us.com/ the problem. http://www.raybans-outlet.com.co/ After http://www.rayban-sunglasses.co/ a http://www.mlb-jerseys.us.com/ sigh http://www.nike-factorys.us/ of relief, http://packers.nfljersey.us.com/ quarter Ruhong http://www.rolex-watches.us.com/ found http://www.katespadeoutlet.gb.net/ that their http://www.hollisters-canada.ca/ dependence http://www.jimmy-chooshoes.com/ on http://www.soccers-shoes.net/ the http://www.abercrombie-and-fitch.us.com/ ink, http://www.celine-bags.org/ recalled three months http://www.the-northfacejackets.net.co/ since http://www.hugo-bossoutlet.com/ the http://www.adidas.com.se/ situation, she http://www.oakleys-outlet.in.net/ understood http://www.to-coachoutlet.com/ his http://www.cheap-michaelkors.in.net/ mind. http://jets.nfljersey.us.com/ When http://thunder.nba-jersey.com/ the http://www.longchampoutlet.com.co/ white http://www.scarpe-hoganoutlets.it/ ink http://www.nikerosherun.us/ came http://www.pandorajewelry.top/ back, http://www.truereligion-outlet.com.co/ Ji Ruhong http://www.pradaoutlet.com.co/ said to http://www.lacosteoutlet.us.com/ him http://www.truereligionjeans.net.co/ the http://www.nike-roshe-run.de/ first http://www.nikeshoes.org.es/ sentence http://www.newbalancecanada.ca/ is http://www.toms-shoesoutlet.us/ to http://www.oakleys2017.com/ express their http://www.thomas-sabo.com.de/ minds, http://www.givenchy.in.net/ and white http://www.hollisters.us.com/ dumping http://www.basketballshoes.com.co/ froze http://www.cheap-thomassabos.co.uk/ a http://bills.nfljersey.us.com/ few seconds after http://www.uhren-shop.com.de/ the http://www.nike-max.fr/ happy http://www.michaelkors-bags.com.co/ to http://www.rayban.com.de/ accept. http://trailblazers.nba-jersey.com/ Later, http://www.kate-spades.com.co/ Ji Ruhong http://rayban.blackfriday.in.net/ only http://www.p90xworkout.in.net/ know that the http://www.the-northface.com.co/ original white http://www.montres-pascher.fr/ ink has long http://www.barbour-factory.com/ been http://www.nike-rosherun.com.es/ eyeing http://www.ralphlaurens-outlet.co.uk/ her http://www.versaceoutlet.us.com/ prey, quietly cited her network, http://www.jordan-shoes.com.co/ the http://www.pandoras-charms.org.uk/ results http://www.air-max.com.de/ she http://bears.nfljersey.us.com/ was http://www.cheapmichaelkors.us.org/ stupid http://nets.nba-jersey.com/ to http://www.newbalanceshoes.com.es/ reckless, http://www.ralphs-laurens.co.uk/ but http://www.cheap-baseballbats.us/ she was willing to http://www.juicycouture.com.co/ be http://www.poloralphlauren.cc/ a http://www.woolrich-clearance.com/ love http://www.mcm-handbags.org/ fool, http://www.nikeshoes-outlet.com/ because http://www.oakleysunglasses2017.com/ she http://www.armani-exchange.in.net/ got a http://www.michael-kors.shop/ white dump http://www.nikeair-max.ca/ all Love. http://www.nike-shoes.dk/ When the http://www.raybans.org.es/ black http://www.nike-shoescanada.ca/ and http://www.asics-shoesoutlet.com/ white http://www.hermesoutlet.shop/ life http://www.prada.com.de/ in http://76ers.nba-jersey.com/ a http://www.michael-kors-outlet.us.org/ rainbow, http://www.ray-banssale.com/ his http://www.coach-outlets.net.co/ favorite color http://www.tommyhilfiger.net.co/ is http://www.nikefree-run.net/ no longer http://www.nike-air-max.com.au/ black and http://oakley.blackfriday.in.net/ white, http://www.hollister-abercrombie.com.se/ but http://www.oakleysunglasses-canada.ca/ the rainbow http://www.swarovskissale.co.uk/ rich http://www.mk-outletonline.us/ and colorful http://www.mcmhandbags.com.co/ colors, his http://www.adidas-schuheonline.de/ world http://ravens.nfljersey.us.com/ is http://www.retro-jordans.com/ no http://www.nfl-jersey.us.org/ longer monotonous. http://www.nba-jersey.com/ And she, http://www.rayban-pas-cher.fr/ for http://www.newbalance-outlet.org/ him to http://knicks.nba-jersey.com/ become http://www.salvatoreferragamo.in.net/ a http://www.thenorthface.com.de/ better http://www.poloralphlaurenoutlet.net.co/ person, will http://www.omega-watches.com.co/ bring http://www.mcm-bags.us.org/ him laughter, http://www.toryburchsale.com.co/ will give http://www.nikeair--max.fr/ him http://www.ferragamo.com.co/ support and encouragement, http://www.ray-banssunglasses.co.uk/ but also http://www.chi-flatirons.us.com/ when http://nuggets.nba-jersey.com/ he needs to give him alone http://www.prada-shoes.com.co/ space. http://bucks.nba-jersey.com/ Two http://www.reebok.com.de/ people together http://www.womenclothes.in.net/ for http://www.timberlands-paschere.fr/ each http://www.burberryonlineshop.de/ other's http://www.tomsoutlet-online.net/ world http://www.soft-ballbats.com/ to http://www.iphone-cases.in.net/ add http://www.canada-goosesjackets.com/ their own unique http://suns.nba-jersey.com/ colors, http://www.canada-gooses.net/ enrich each http://falcons.nfljersey.us.com/ other's http://www.kates-spade.com/ life.

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie