Wat te doen met het realistisch denken?

In de blog: De zwarte doos reacties: 0 pdf print

Het is vast duidelijk dat ik vorige uiteenzettingen er niet in slaag een bevredigende omschrijving te vinden voor 'realistisch denken', een begrip dat ik wil gebruiken om me af te zetten tegen 'correlatief denken' zoals ik dat denk terug te vinden in oud-Chinese teksten en 'empirisch denken' zoals naar mijn gevoel sterk opkomt in de moderne westerse wetenschap, bv. in de tekst van Thomson (Lord Kelvin) als die zegt: ik geloof pas iets als het aanschouwelijk is gemaakt in een 'mechanische opstelling'. [Ik parafraseer dit nu, wanneer deze tekst belangrijk wordt zal ik de bron opsporen.] Me aangeraden door een lezer is het historische werk 'De mechanisering van het wereldbeeld' van Edouard Jan Dijksterhuis. Uit dat boek haal ik de volgende beschrijving, die hier (incidenteel) gaat over ideeën over het vacuüm in de middeleeuwen. Men was langs de Arabische wetenschap bekend met de werking van instrumenten zoals een pipet, waarbij water kan omhoog gedrukt worden en daar ook kan 'blijven staan'. Dit is tegen-natuurlijk, in de zin dat water typisch lager gaat staan dan omringende lucht als er een weg daartoe is (de 'weg naartoe' voeg ik hier toe, omdat het niet moeilijk is te begrijpen waarom water in een glas of een emmer blijft staan.) Dat dit toch kan verklaard worden, kan volgens een wet, of een principe, waarover Dijksterhuis:

Dit principe vormt tevens een voorbeeld van den algemenen regel, dat een zogenaamde universele natuur altijd de particuliere naturen der lichamen overheerst. (...) [Een particuliere natuur is hier] het gevolg van zijn substantiëlen vorm.

De particuliere natuur van water zegt dat het lager moet staan dan lucht. Maar de universele natuur van alle stoffelijke lichamen legt het op om samen te hangen met andere lichamen: deze universele natuur overtreft de particuliere natuur.


Reacties (0)

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie