Boeken ter herinnering aan de vergetelheid

In de blog: De Neo-Cynicus reacties: 23 pdf print

Een verwoording van de rol van een cultuur van het boek in de moderne maatschappij vanuit een denken over het schrijven en lezen van niet-gedeelde boeken, zonder de wens een cultuur van herstel te legitimeren.

Dit artikel formuleert ondermeer een bedenking inzake de stelling dat ondernemers door hun hang tot disruptie behept zijn met een religieuze waanzin. Volgens een bepaald auteur zouden ondernemers namelijk veeleer een voorbeeld moeten nemen aan de waanzin van de kunstenaar en die religieuze waanzin achterwege laten. (Zie hiervoor: L.H. (30/08/2016): Kunstenaars en zakenmannen: twee kanten van dezelfde medaille?).

Enerzijds ga ik akkoord met zijn stelling dat ondernemers met hun disruptieve geest vergelijkbaar zijn met mensen die gedreven zijn door religieuze waanzin of de waanzin van de kunstenaar. En het is zeker zo dat er een overgang mogelijk is tussen beide vormen van waanzin. (Zie hiervoor mijn: Overpeinzingen bij de overgang, onderaan).

Anderzijds wil ik in dit artikel ook aanduiden dat ondernemerschap niet beperkt mag blijven tot operationele disruptie, maar vandaaruit moet kunnen doorgroeien tot iets dat op levenskunst lijkt en disruptie ook observeert als deel van een breder geheel. Noem het de overgang van Foucault II naar Foucault III. Zonder die doorgroeikans, blijft het risico te groot tot een terugval tot Foucault I doorheen een cultuur van herstel. (Zie hiervoor mijn: Dankzij de foucaultiaanse retour-á-Heidegger én mijn: Ondanks de foucaultiaanse retour-á-Heidegger).

Kortom, wat deze, overigens uiterst interessante, auteur, mijn inziens uit het oog verliest is de vraag naar de zingeving van de disruptie als levenskunstenaar. Misschien was de meest disruptieve technologie die ooit werd uitgevonden wel, waanzinnig genoeg, diegene die het meest evident lijkt: dat vreemde ding dat 'boek' heet? (deze stelling veronderstelt evenwel een 'groene' inslag die ik hier niet verder uitwerk).

Bijgevolg: (1) indien ondernemers zich onderscheiden door hun disruptieve geest, en, (2) indien het boek misschien wel de meest disruptieve zelftechnologie was, is (conclusie) een cultuur van het boek (in zijn termen: "religieuze waanzin") dan zo verschillend van een economie van de schuld, waarin (ik parafraseer) "disruptieve ondernemers goud waard zijn voor multinationals"? Of is er toch een verschil? En zoja, wat zijn dan de oorzaken en gevolgen van de legitimatiepogingen ten aanzien van dat verschil? Geen idee? Lezen maar!


Archeologisch gezien veronderstelt een cultuur van het boek een economie van de schuld. In principe ontstond het schrift immers als een drievoudige fixatie in klei: een schuld van een schuldige aan een verschuldigde. (Zie hiervoor mijn: Ontstaan van het schrift).

In actu werkt die trinitaire fixatie mogelijk ook nog door in een cultuur van het boek. Betekenis van woorden wordt binnen een cultuur van het boek namelijk ervaren vanuit een tekort aan legitimatie (schuld) voor de eigen betekenisgeving van woorden door een naïeve lezer (schuldige) ten aanzien van een schrijver of bredere, tekstuele autoriteit (verschuldigde).

Bovendien wordt binnen bepaalde culturen van het boek ook de stap gezet van de leescultuur naar de luistercultuur. Hierbij zou ook de eigen betekenisgeving van woorden door een naïeve luisteraar ervaren worden vanuit een tekort aan legitimatie, omwille van de interpretatie en intentie van de spreker of bredere, publiekelijke autoriteit.

Binnen zulk een cultuur wordt elke lees- en luisterervaring van woorden telkens geconceptualiseerd als afhankelijk van een transsubjectieve betekenisbron die buiten het subject ligt, wat men ook wel de tekstuele canon pleegt te noemen of breder: de institutionele traditie die die tekstuele canon publiekelijk incarneert in de zich actualiserende verwoording in schrift en spraak.

Binnen het huidige tijdsbestel kan men misschien een (volgens sommigen: problematische) cultuur van herstel beschrijven ten aanzien van de (volgens sommigen eveneens problematische) rol van een cultuur van het boek in de moderne samenleving. (Zie hiervoor mijn: Overpeinzingen bij de overgang).

Een probleemschets die mijn inziens zelden verschijnt is de volgende: het lijkt voor bijna alle partijen uitermate (soms beangstigend) moeilijk om een gelegitimeerd onderscheid te verwoorden tussen een cultuur van het boek en een economie van de schuld. Waarschijnlijk niet in het minst omdat zij archeologisch gezien zo nauw met elkaar verbonden zijn. Ook opvallend is hoe dit onderscheid heden ten dage zelden verwoord wordt in schrift en spraak en des te meer verrekend wordt in termen van (on)schuld. (Zie voor de relatie tussen de verwoording en de rekening, Een kleine fenomenologie van het lezen).

De rol van het boek wordt in de moderne maatschappij dan ook makkelijk ervaren als bron van ongewenste terreureffecten van een 'afrekening' in het milieu van verschillende culturen van het boek. Deze ervaring wordt echter (in zekere mate: begrijpelijkerwijs) zelden geduid aan de hand van een cultuur van het boek, maar veeleer binnen een economie van de schuld. Wat natuurlijk opnieuw leidt tot de nood aan een verwoording (meer werkzaam in een cultuur van het boek) van een gelegitimeerd onderscheid tussen een cultuur van het boek en een economie van de schuld, ter ontdubbeling van de louter becijferende legitimatie. Kortom, de eenzijdige becijferende legitimatie (van de evaluatie van de rol van een cultuur van een boek in de moderne maatschappij) wekt net de nood op aan een cultureel gebruik dat zich niet laat becijferen: het gebruik van de verwoording in schrift en spraak, eigen aan ... een cultuur van het boek. Zo komt men er natuurlijk niet uit.

In wat volgt wil ik graag een eerste grove schets bieden van de wijze waarop men de rol van een cultuur van het boek in de moderne maatschappij kan verwoorden vanuit een denken over het schrijven en lezen van niet-gedeelde boeken, zonder de wens een cultuur van herstel te legitimeren.


Bij het lezen van een notie als ‘een cultuur van het boek’ begrijpt men heden ten dage waarschijnlijk – in een sterk fixerende moderne interpretatie - een ‘volk’ dat diens levensvisie en levenswijze verwoord ziet in een boek of een geheel van boeken.

Aan de hand van een denken over het lezen en het schrijven, kan men bepaalde alternatieve kwesties oproepen in verband met zoiets als een ‘boek’ en de wijze waarop men een levenswijze en levensvisie eventueel verwoord kan en mag zien in een boek of geheel van boeken.

Ongeschreven boeken

Boeken worden geschreven met iemands handen en soms ook gelezen met de ogen van iemand anders dan de schrijver. Het lijkt bovendien niet makkelijk om zoiets als een ‘boek’ los te denken van zoiets als ‘schrijven’ en ‘lezen’.

Kan je je bijvoorbeeld indenken wat het betekent indien er ‘ongeschreven boeken’ bestaan? Kan een boek ongeschreven bestaan, alleen maar in het hoofd van de schrijver? Volledig uitgedacht of fragmentair, ‘helder voor de geest’ of verward door elkaar, louter in het geheugen, louter toegankelijk voor de geest van de schrijver?

Of kan een boek bijvoorbeeld ook ongeschreven bestaan in een goed verhaal, verteld door een sterk verteller, aan een luisterend publiek, afgewisseld met een ander verhaal van een andere, misschien minder sterke verteller, en zo verder. Maar niet opgeschreven door een luisterende schrijver?

Kan een boek tenslotte ook bestaan in een onbeschreven beleving? In een beleving van een reeks van intense of vervelende gebeurtenissen in iemands persoonlijke leven of in een beleving van opvallende of banale verschijnselen in een samenleving ? Ook lijkt het voor anderen moeilijk om in zulke gebeurtenissen of verschijnselen een ‘lijn te zien’, toch zou je er dan ‘een boek over kunnen schrijven’, als blijk van getuigenis, van wat er in je leven of in de samenleving gebeurt en hoe dit werd beleefd.

Nooit geschreven boeken

Maar wat als deze ongeschreven boeken, die louter zouden bestaan in geheugen, verhalen en getuigenissen, uiteindelijk nooit in een boekvorm terecht komen? Wat als deze ongeschreven boeken nooit opgeschreven zouden worden? Wat als er met de idee van ‘ongeschreven boeken’ niet wordt gemikt op nog-niet-geschreven, maar op nooit-neergeschreven boeken. Kan men ze dan nog als ongeschreven ‘boeken’ benoemen? Zelfs als ze een sterk scenario kunnen bieden voor een goed boek, net zoals men vandaag de dag een verfilming motiveert omdat een bepaald boek ‘daarop lag te wachten’?

Kan men zeggen dat ongeschreven boeken in geheugen, verhalen of getuigenissen liggen te wachten om opgeschreven te worden? Ook indien ze in feite nooit opgeschreven worden en zo in boekvorm leesbaar worden, eventueel voor iemand anders dan de schrijver?

Indien je gelooft dat er zulke ongeschreven boeken bestaan - zelfs indien ze ondanks hun verwachting, het in feite nooit tot boek schoppen – kan je waarschijnlijk minstens opmerken dat er veel meer ongeschreven boeken bestaan dan feitelijke boeken.

Overbodige schrijvers

Natuurlijk kan je als schrijver proberen om al die verwachtingen in te lossen. Dan mik je net wel op de idee van ‘ongeschreven boeken’ als boeken die men tot dusver nog niet schreef, maar die nog moeten en kunnen geschreven worden. Je probeert dan om een boek te schrijven dat bijvoorbeeld recht doet aan de schoonheid die in iemands geheugen aanschouwd werd. Of je probeert een boek te schrijven waarin de sterke verhaallijnen, verrassende plottwists, humor of tragiek in het verhaal van een goede verteller tot zijn recht komt. Tenslotte kan je ook proberen om de intensiteit van iemands beleving of de complexiteit van een samenleving in een boek te vatten.

Toch kan je je misschien inbeelden dat die verwachtingen nogal hoog gesteld zijn. Het lijkt helemaal niet makkelijk om geheugen, verhalen of getuigenissen proberen te vertalen in een boek. Je kan je zelfs bedenken of dit eigenlijk wel mogelijk is. Ook kan je menen dat dit simpelweg niet gewenst is. Wat er zich in iemands geheugen afspeelt, welke verhalen de ronde doen en wat er gebeurt in iemands leven en in de samenleving, is geen kwestie van ongeschreven boeken die wachten op hun boekvorm. Deze dingen zijn gewoon wat ze zijn. En dat is niet erg.

Het is niet erg dat er ongeschreven boeken zijn. Het is niet erg dat wat er zich in iemands geheugen afspeelt, de verhalen die de ronde doen of de getuigenissen over iemands leven of over de samenleving, afwisselend verschijnen en verdwijnen of soms geheel of gedeeltelijk verloren gaan. In dit opzicht lijkt een schrijver een ongepaste redder van wat niet kan, maar ook niet wil of zelfs niet moet gered worden. Ongeschreven boeken moeten in dit geval niet gered worden van de ondergang, want hun verschijning en verdwijning is de natuurlijke gang van zaken.

Tussen de regels

Ondanks dat je, enerzijds, kan schrijven om aan ongeschreven boeken recht te doen of, anderzijds, als schrijver kan menen dat ongeschreven boeken, zonder veel erg, mogelijk niet in een feitelijk boek terecht komen, kan je tijdens het lezen soms toch ‘iets’ terugvinden of als nieuw ontdekken in een bepaald boek of bepaalde boeken. En soms lijkt het alsof hetgeen je terugvond of ontdekte toch in verband staat met ongeschreven boeken.

Vreemd genoeg, ook al komt er in feite geen letter op papier die je iets doet lezen van wat er onbeschreven blijft in het geheugen, verhalen en getuigenissen, toch kan het lijken alsof je iets terug vindt van of iets nieuws ontdekt over die ongeschreven boeken. Ook al heeft de schrijver mogelijk niet geprobeerd om recht te doen aan ongeschreven boeken, noch geschreven vanuit de wens om ze met rust te laten.

Misschien kan je zeggen dat geen enkel feitelijk geschreven boek los kan staan van ongeschreven boeken, ook al kan je dit niet feitelijk aantonen op basis van wat er geschreven staat. Je leest het dan ‘tussen de regels’, zonder dat er sprake kan zijn van een verborgen boodschap. Er staat in dit geval gewoon ‘meer’ dan wat er staat. Ook indien de schrijver – ‘in zijn ogen’ - simpelweg schreef wat hij schreef, kan men soms als lezer toch ‘iets anders’ lijken te lezen dan wat de schrijver of een andere lezer er in leest, las of had kunnen lezen.

Ongelezen boeken

Kan je je verder ook inbeelden dat zoiets bestaat als ‘ongelezen boeken’? Dit lijkt op het eerste zicht heel wat makkelijker dan de idee van ongeschreven boeken. Het is niet zo moeilijk om zich in te beelden dat een schrijver een boek schrijft dat door niemand gelezen wordt. Misschien is het boek niet goed: het kan bijvoorbeeld saai, droog, traag, moeilijk, lang, of dik zijn. In dit geval is men wel aan het boek begonnen, maar heeft men het niet uitgelezen.

Maar het boek kan ook verboden, verborgen, beschadigd of verloren zijn. Dan heeft men er niet eens aan kunnen beginnen, maar weet men wel dat het bestaat. Het is in die zin een boek dat nog niet gelezen is, maar – net als de nog-niet-geschreven boeken – ligt te wachten op een lezer.

Maar bestaan er dan wel ongelezen boeken, als men met deze idee mikt op boeken die nooit gelezen zullen worden. Het lijkt er op dat dit heel moeilijk is om te bedenken: een geschreven boek lijkt namelijk tijdens het schrijven minstens gelezen door diens schrijver. Samen met het schrijven van een boek wordt het ook meteen gelezen. Er lijken bijgevolg – strikt gezien, op de letter - geen ongelezen boeken te bestaan.

Niet-gedeelde boeken

Het eerstvolgende dat heel wat lijkt op ongelezen boeken kan men wel indenken. Zo kan je je makkelijker inbeelden dat hetgeen het meeste lijkt op een ongelezen boek een soort éénmansboek is: boeken die slechts gelezen worden door één lezer, met name, de schrijver. Maar zijn zulke éénmansboeken wel echte boeken? Moet een boek om een boek te zijn geen lezers hebben die verschillend zijn van de schrijver zelf?

Misschien kan men zulke éénmansboeken onderscheiden van ongelezen boeken door ze te benoemen als niet-gedeelde boeken. Deze boeken worden namelijk niet gedeeld met anderen. Ze vallen slechts ten deel aan één lezer. Toch lijkt het heel moeilijk om zulke niet-gedeelde boeken te verbinden met zoiets als schrijven en lezen.

Het boek bindt handen en ogen

Deze moeilijkheid kan men misschien nog het best verwoorden als een vreemde band tussen hetgeen wat schrijft en hetgeen dat leest. Men kan zich dan afvragen wat er eerst is: de schrijver of de lezer? Wanneer men schrijft, schrijven de handen dan eerst en lezen de ogen later? Lezen de ogen het schrijven van de handen? Of schrijven de handen wat de ogen lezen?

Minstens kan men opmerken dat bij niet-gedeelde boeken een moeilijk te beschrijven tijdsverband verschijnt tijdens het schrijven tussen de schrijvende handen en de lezende ogen. Nog vreemder is de vaststelling dat het moeilijk te beschrijven tijdsverband net hetgeen is dat het schrijven en het lezen van een niet-gedeeld boek lijkt mogelijk te maken. In die zin lijken niet-gedeelde boeken, zonder dat men ze als buitenstaander ooit te lezen krijgt, alvast een gedeelde eigenschap te hebben: de moeilijk te beschrijven band tussen handen en ogen binnenin de schrijver die zijn eigen boek leest tijdens het schrijven.

Men zou zich kunnen afvragen in welke mate een andere lezer - in het geval die toch een niet-gedeeld boek stiekem zou delen met zijn eigen ogen, zoals wanneer men bijvoorbeeld iemands dagboek ongewenst leest – een gelijkaardig of vergelijkbaar tijdsverband kan delen zoals de schrijver dat beleeft met zijn boek.

Het boek herinnert de vergetelheid doorheen de tijd

Indien er maar één lezer is, met name, de schrijver zelf, dan kan men zich tenslotte ook afvragen of de schrijver met zijn boek aan één lezer schrijft, met name aan zichzelf. Men kan het niet-gedeelde boek dan gebruiken als een geheugensteuntje voor verhalen die men zelf ooit aanhoorde of om eigen ervaringen in het leven of de samenleving te verwoorden en nadien ter herlezen.

Dit geheugensteuntje van de verwoording lijkt echter alleen maar te werken indien er ook vergetelheid optreedt aangaande die verhalen en ervaringen. In die zin schrijft een schrijver in een niet-gedeeld boek aan een lezer in de toekomst die zal vergeten wat de schrijver in herinnering brengt. Dan vindt de schrijver als herlezer zichzelf terug als iets uit het verleden.

En in zekere zin ontdekt die herlezende schrijver in zeker opzicht zichzelf als diegene die die verhalen en ervaringen herhaalt op een nieuwe manier, namelijk als een beschrijving van verhalen en ervaringen, wat anders is dan die verhalen en ervaringen zelf. Maar toch lezen de verouderde ogen wat de jongere handen ooit schreven.

Misschien treedt het vreemde en moeilijk te beschrijven tijdsverband ook op na het schrijven bij het herlezen. Op die manier verbindt het niet-gedeelde boek het verleden en de toekomst van een schrijver die dat boek herleest. Men zou zich kunnen afvragen in welke mate de ogen van een andere lezer – in het geval die iemands verschillend gedateerde dagboeken ongewenst leest - een gelijkaardig of vergelijkbaar tijdsverband kan delen zoals de schrijver dat beleeft met zijn boek. Een belevenis, niet alleen van de moeilijke te beschrijven band tussen de handen en de ogen tijdens het schrijven, maar ook van de - evenzeer moeilijk te beschrijven - band tussen de jongere handen en de verouderde ogen na het herlezen van wat geschreven werd ter eventuele herinnering van de vergetelheid.

Kwesties rondom niet-gedeelde boeken

In wat volgt geef ik graag enkele, eerder programmatische, bedenkingen mee inzake de kwesties de verbonden lijken met zulke niet-gedeelde boeken.

Bijvoorbeeld: over welk(e) boek(en) gaat het, wanneer we het hebben over niet-gedeelde boeken die geschreven en/of gelezen worden/werden/zullen worden? Wie schrijft zulk(e) boek(en) en waarom? Eveneens kan men die vraag stellen in verband met de lezer: wie leest zulk(e) boek(en) ongewenst en waarom?

Wie ook de reeds vermelde bredere tijdsdimensie (verleden/heden) verbindt met deze kwesties aangaande het schrijven en het lezen van niet-gedeelde boeken, komt al snel terecht in een zeer uitgebreide en waarschijnlijk onvoltooibaar te beschrijven of te lezen literatuurgeschiedenis.

Hierbij ontstaan dan vragen als: wie schreef zulk(e) boek(en) en waarom? En wie waren de ongewenste lezers van zulk(e) boek(en) en waarom lazen zij zulk(e) boek(en)? Maar evenzeer kan men dit stellen ten aanzien van de toekomst: wie zal zulk(e) boeken (nog) schrijven en waarom? En zo ook: wie zullen de ongewenste lezers (nog) zijn van zulk(e) boek(en) en waarom?

Brengt men ook een taaldimensie binnen, dan ontstaan vragen als: wie kon en/of mocht zulk(e) boek(en) schrijven in die taal? Wie was er met andere woorden welke taal machtig om zulk een boek te (mogen) schrijven. En evenzeer geldt voor de lezer: wie kon en/of mocht zulke boek(en) lezen in die taal?

Ook kan men zich afvragen wie er zulk(e) boek(en) kon en/of mocht vertalen aan de hand van het schrijven, beschrijven en lezen van welk(e) boek(en)? En welke taal/talen kon(den) en/of mocht(en) zich lenen tot vertaling(en) van zulk(e) boek(en)?

Tenslotte kan er ook een volledigheidsdimensie optreden in de kwestie over het boek in het algemeen. Zo verschijnt dan bijvoorbeeld de vraag: kunnen en/of mogen er meerdere, opéénvolgende of gelijktijdige schrijvers zijn van zulk(e) boek(en)? Kan en/of mag een boek voltooid zijn? En na welke schrijver(s) is het dan volledig?

En geldt dit ook voor de lezer(s): kunnen en/of mogen er meerdere, opéénvolgende of gelijktijdige lezers zijn van een boek? Kan een lezing voltooid zijn? Ook al wordt er niet meer aan het boek geschreven? Na welke lezer(s) is een lezing dan volledig?

Bedenking

Wanneer men dieper nadenkt over de vragen die deze dimensies van de tijd, de taal en de volledigheid opwekken, wordt men zich soms op een moeilijk te beschrijven manier ‘bewust’ van de (soms beangstigend) grote mate van schoonheid, spanning, intensiteit en complexiteit die verbonden is aan een denken over het schrijven en lezen. Des te meer wanneer men nadenkt over zoiets als een cultuur van het boek in een moderne maatschappij.

Met vriendelijke groet,

De Neo-Cynicus

aka

Andreas Lauwers

Post Scriptum:

Ik heb overgangsgewijs de sprong overigens gemaakt: naar de vergroening van het vergrijsde eindigheidsbesef! Al zal het in de praktijk nog wat van de markt afhangen waar ik uiteindelijk in terecht kom. Toch zeg ik niet alles vaarwel, aangezien nieuwe mobiele media en VR mijn disruptieve geest blijft prikkelen. Later misschien meer over mijn tsimtsum, de verhoopte autopoiesis van het exomologesis-spel en ... robotten je huiskamer: tussen AR en VR! Sweet!


Reacties (23)

   

Boeken die niet geschreven worden of niet gelezen onttrekken zich aan het doel van een boek, namelijk om een essentieel onderdeel uit te maken van een communicatieketen. De tragiek van sommige boeken is dat de schrijver geprobeerd heeft aan zijn gevoel van roepende in de woestijn te beantwoorden, maar als die boeken ongelezen blijven is het schrijven ervan futiel.
Essentieel is dat het lezen bevorderd wordt, maar de hoeveelheid die gelezen zou kunnen worden blijft sterk achter bij de hoeveelheid die geproduceerd is en wordt. De productie stijgt exponentieel en dat is voor geen mens bij te houden. Machines lijken deze beperking praktisch niet te hebben en ze hoeven een boek niet eens open te slaan om van de inhoud kennis te nemen.
Zie bijvoorbeeld de volgende link.
http://www.techtimes.com/articles/177132/20160910/mit-georgia-tech-researchers-use-terahertz-imaging-to-read-books-without-opening-them.htm
Daar blijft het niet bij, machines kunnen deze kennis desgevraagd zelfstandig analiseren en kunnen zo conclusies uit vele duizenden boeken trekken, iets waar geen mens toe in staat is.
Als een mens al conclusies uit literatuur trekt, dan is het nog maar de vraag of die niet al elders weerlegd zijn. Machinale conclusies zijn wat dat betreft meer betrouwbaar en dat begint al vruchten af te werpen zoals bij de IBM Watson technologie.
Wat belangrijk is dat het hier niet uitsluitend over technische zaken gaat, maar bijvoorbeekd ook over kunst. Bovendien kunnen die machines ook informatie uit beelden extraheren, ook al op een schaal die voor mensen onbereikbaar is.
Het ziet er naar uit dat het boek hetzelfde lot beschoren is als de stoommachine: het wordt volledig overschaduwd door een technologie - want daar gaat het over - die beter aan het beoogde doel - communicatie c.q. mechanisch vermogen - beantwoordt.
Feitelijk maken de mensen al 20 jaarlijks gebruik van machines als zij informatie zoeken, tegenwoordig wordt daarvoor massaal van kunstmatig intelligente zoekmachines gebruik gemaakt die via het Internet beschikbaar zijn, desgewenst via je smartphone en overal waar maar een draadloze verbinding mogelijk is.
Uiteindelijk zullen boeken nog uitsluitend in musea te vinden zijn, naast die stoommachines.
Zo denk ik er tenminste over.

   

Dag Bert,

Bedankt voor je reactie.

Je lijkt me te schrijven vanuit een interessante invalshoek die het boek voornamelijk beschouwt als een middel tot informatietransfer en/of als zoekmachine.

En in sommige gevallen (b)lijkt een boek ten aanzien van die doelstelling inderdaad ook zo ontstaan of wordt het ook zo gebruikt.

Tenslotte meet je het (verdere) bestaan van het boek af op rekening van diens restwaarde ten aanzien van het behalen van die doelstelling, echter wel in een omgeving van concurrerende technologieën, die op dit vlak tot betere resultaten zouden leiden (bv. je vermelding van de IBM Watson technologie).

Zoals je hieronder waarschijnlijk bij Ursula mooi 'verwoord' ziet is deze wat 'technologiserend rekenende' invalshoek misschien minder van toepassing indien men sommige andere gebruiken van het boek bekijken. Bijvoorbeeld als literatuur (poëzie en romans).

Toch lijk je te menen dat de post-boek-technologiëen met hun machinale conclusies ook deze invalshoek kunnen optimaliseren. Je schrijft immers: "Wat belangrijk is dat het hier niet uitsluitend over technische zaken gaat, maar bijvoorbeeld ook over kunst."

Daarom heb ik twee vragen voor je, die je misschien interessant vindt:

1) Ben je van mening dat computers de literaire invalshoek kunnen/moeten vervangen? Anders verwoord: bedoel je dat machinale conclusies een vergelijkbaar oordeelsvermogen hebben als bv. literaire smaak aangaande "niet uitsluitend technische zaken, maar bijvoorbeeld ook over kunst" ? En ook: is er één soort oordeelsvermogen (mogelijk/nodig)? Of meer dan één?

2) Kan je je inbeelden dat een computer of een geheel van computers, ooit tot een machinale conclusie komt, op basis van allerlei technologieën, dat de boekenmens in een specifiek opzicht een adequate zoekrobot is? En zoja, in welke gevallen zou de boekenmens dan geschikt zijn "om een essentieel onderdeel uit te maken van een communicatieketen"?

Beide vragen werden in me opgewekt bij het lezen van je interessante reactie.

In elk geval bedankt voor je bijdrage,

Met vriendelijke groet,

De Neo-Cynicus

aka

Andreas Lauwers

   

"Boeken die niet geschreven worden of niet gelezen onttrekken zich aan het doel van een boek, namelijk om een essentieel onderdeel uit te maken van een communicatieketen."

Een regel, een eerste nog wel, die ik bij jou niet zou verwachten, Bert.
In de fysica gaat men ervan uit dater voor elk deeltje een anti-deeltje bestaat . Waarom zou je er hier dan van uitgaan dat er een soort nut is voor enkel het geschreven boek.
Kan het niet zo zijn dat elk boek zijn ongeschreven varianten kent, intensiteit zit niet vastgebakken in drukinkt. In tegendeel zou ik denken.

   

Ongedeelde boeken of ongedeelde schriftuur, wat een mooie formulering. Toch wanneer het poëzie en romans betreft. Boeken over thermodynamica zijn functioneel geschreven om iets mee te delen, om kennis over te dragen.
Maar een roman is geen functioneel communicatief geheel, gelukkig maar. Of, de betere roman houdt zich ver van particulariteiten. Zo spreekt een gedicht zich niet uit over de werkelijkheid, het toont wat binnen het register van de poëzie getoond kan worden. Een gedicht spreekt zich uit, en ontleent vervolgens daaraan zijn autoriteit. Het gedicht heeft zijn eigen universum. Je kan de ‘waarheid’ van een gedicht niet verifiëren door haar uitspraken te vergelijken met waarover zij gaan, als zij al ergens over gaan.
In die zin is elke roman een ongedeeld boek dat zijn tekst pas toont in een singuliere lezing die koppelingen maakt. Een roman verbindt zich telkens maar met één lezing! Welke die koppelingen zijn kan zelfs de schrijver nooit overzien! Een roman heeft geen kant en klare inhoud, of toch de betere roman niet. Een roman is een qualia, één die wel of niet raakt. Vandaar dat iemand kan zeggen van een literair boek – ik vind er niks aan. En gezien qualia de wereld van de filosofie beslaan gaan filo en literatuur goed samen.
Goeie filosofie is tevens goeie literatuur!

   

Dag Ursula,

Bedankt voor je mooie verwoording van de invalshoek die Bert minder aan het werk ziet in zijn reactie op mijn artikel.

Ik ga verder akkoord met de stellingen je aangeeft in jouw reactie en bewonder je verfijnde beschrijvingen.

Ik heb echter ook voor jou een vraag, die in me opborrelt bij het lezen van je reactie. Misschien is dit ook voor jou interessant?

Stel je voor dat er binnenkort Virtual Reality mogelijk is (wat overigens een feitelijke waarheid is), waarbij je je in een virtuele wereld waant, een beetje vergelijkbaar zoals een gedicht ook een eigen universum heeft.

Maar anders dan in een roman, die zoals je schreef "zich telkens maar met één lezing" verbindt, tref je in die virtuele wereld ook andere 'lezers" aan, laten we zeggen: andere 'gebruikers' van die virtuele wereld (zo'n beetje als bv. World of Warcraft, indien je dit kent).

In welke mate richt die Virtual Reality zich dan tot één gebruiker? Of loopt deze vergelijking tussen, enerzijds, het gedicht van een universum, en, anderzijds, een virtuele wereld van computers, mank ?

Deze vragen werden in me opgewekt bij het lezen van je eveneens interessante reactie.

In elk geval bedankt voor je bijdrage,

Met vriendelijke groet,

De Neo-Cynicus

aka

Andreas Lauwers

   

Virtuele realiteit doet ons al snel denken dat wij in een reële directe realiteit leven. Maar de ervaring van virtuele realiteit zou ons vooral gevoelig moeten maken hoe de ‘realiteit’ waarin we vertoeven altijd al virtueel was. In onze verhouding met anderen zien we onszelf reeds in de vorm zoals we ons imaginair voorstellen. Met andere woorden, bij definitie virtueel. Als ik mezelf zie als ‘links humanist’, ‘rechts VVD-er’ of ‘Christelijk Nederlandse’, wat ik dan zie is niet ‘direct’ mijzelf! Ik identificeer mijzelf met een virtuele plaats in een discourse. En in zoverre zo’n identificatie constituerend is voor een groep of een gemeenschap is elke groep of gemeenschap strikt opgevat altijd al virtueel.

Dus over jouw vraag moet ik iets langer nadenken. Jij bedoelt een gemeenschap van interactieve spelers bij World of Warcraft? Is dit anders dan een leesgroep die een dichtbundel bespreken. Wat denk je zelf?

   

Dag Ursula,

Bedankt voor je reactie.

Ik ga akkoord dat de notie van 'virtuele realiteit' al te makkelijk doet denken dat we in een reële directe realiteit leven.

Ook ga ik akkoord dat deze notie een gevoeligheid kan opwekken voor een diversiteit aan discours die op verschillende manieren zoiets als 'identiteit' vorm geven, zonder dat deze virtuele dimensies een duidelijke inhoud exact definieerbaar maken, alsof er sprake zou zijn van één of andere reële essentie.

(Ter info: ik laat mijn concrete verwijzing naar de anderen in een virtuele wereld (bv. World of Warcraft) in onderstaande wat los en ga dieper in op je verwijzing naar het discours als bron van virtuele identificaties (zonder toegang tot een ware essentie)).

Dan verwordt mijn vraag tot:

Is niet-gedeelde schriftuur (enkel geschreven en gelezen door de schrijver zelf) ook een discours, die een eigensoortige vormgeving biedt (naast andere discours) van zoiets als 'identiteit'?

Kortom, is niet-gedeelde schriftuur (enkel geschreven en gelezen door de schrijver zelf) ook een discours?

Ik ben zelf geneigd te zeggen van niet. Discours lijkt me niet iets van de orde van het private, maar eerder van het publieke.

Anderzijds herhaal ik toch de vreemde vaststelling dat men ietwat van het private kan zien doorschijnen in het publieke, in de mate dat "niet-gedeelde boeken, zonder dat men ze als buitenstaander ooit te lezen krijgt, alvast een gedeelde eigenschap lijken te hebben: de moeilijk te beschrijven band tussen handen en ogen binnenin de schrijver die zijn eigen boek leest tijdens het schrijven."

Een concreet voorbeeld hiervan is misschien makkelijker te omschrijven aan de hand van een denken over het spreken en het luisteren.

Vergelijk hiertoe als volgt: beeld je in dat 'schrijven' overeenkomt met 'spreken' en dat 'lezen' overeenkomt met 'luisteren'. De 'schrijvende handen' verworden dan tot de 'sprekende stem' en de 'lezende ogen' verworden dan tot 'luisterende oren'.

In die zin zou er sprake zijn van niet-gedeelde spraak, waarbij de spreker op z'n ééntje spreekt en tijdens dat éénzame spreken naar zichzelf luistert. In sommige culturen noemt men dit bijvoorbeeld 'bidden', 'mediteren', 'neuriën' of 'luidop denken'.

Welnu, in welke mate kan iemand anders, met andere oren, luisteren naar zulke zelfspraak (die eigenlijk niet bedoeld is om gedeeld te worden) én toch dezelfde band ervaren als de spreker die die woorden uitsprak aan zichzelf?

Mij lijkt het dat voornamelijk oren die zelf ook soms luisteren naar zelfspraak binnenin éénzelfde spreker, gevoelig kunnen zijn voor die band. Dit is volgens mij echter, opnieuw, geen vorm van discours. Het ontsnapt net aan zoiets als 'identiteit' zoals dat inexact wordt vormgegeven doorheen een diversiteit aan discours.

Tenslotte, en hier ga ik opnieuw met je akkoord, 'virtuele' realiteit mag inderdaad geen aanleiding geven tot de veronderstelling dat we in zoiets als een directe, wel 'reële' realiteit leven. Anderzijds valt het 'niet-reële' mijn inziens niet noodzakelijk samen met een gedeelde, publieke diversiteit aan discours.

In elk geval bedankt voor je bijdrage,

Met vriendelijke groet,

De Neo-Cynicus

aka

Andreas Lauwers

   

Vorige week hoord ik op de radio over een wetenschappelijk onderzoek om beeld over te zetten in computertaal. Bv. op het plaatje staan twee meisjes, een aziatsich meisje en een blond meisje, ze zitten op een bankje. Zet je dit nu over in computertaal dan neem je het racistische element van de beschrijver mee de computer in. Hij vermeld niet de nationaliteit van het blonde meisje, hij gaat er vanuit dat ze amerikaas is, terwijl het misschien wel een zweedse is. En het andere meisje is misschien wel amerikaans maar hij beschrijft haar uiterlijke kenmerken en plaats haar buiten zijn groep.

Zo zal het ook met een boek gaan, of anderszins geschreven woord. Ik zal een bekentenis doen, ik kwam hier vroeger ook wel op de site, dan kopieerde ik een blog, dat ik in eerste instantie vreselijk moeilijk te lezen vond, nam het mee naar mijn hol, checkte de betrouwbaarheid van de schrijver en ploos dan het blog uit, waar ik uiteindelijk nog niet veel van bregreep. Maar dat checken van de schrijver schijnt een issue te zijn in boekenwereld.
Er is zo'n bekend detectiveschrijver, ik ben zijn of haar naam vergeten want het zei me niets, maar die schreef bestsellers zonder dat iemand iets van de schrijver wist. Misschien een toevalstreffer want er zijn legio voorbeelden van het tegendeel. Maar de vraag is, willen we het weten, willen we weten wie de schrijver is. Ik deed een klein onderzoekje in mijn omgeving, de meeste mensen zeiden dat het ze niet uitmaakte, maar zoals ik nu het blog lees, missen ze dan wel wat.

Als er werklijk een schuldvraag betrokken is in het boek dan wil ik wel graag het hoe en waarom weten, zelf een oordeel vellen, vanuit welke hoek het boek geschreven is. Is dat niet ook wat we willen in het computergebeuren,de tekst zuiveren van het disruptieve?

Het zal een hele klus zijn, want ik loop het risico mijn eigen (voor)oordelen te gebruiken als ik de tekst om wil bouwen naar schuldenvrij, naar moreel gezond, naar neutraal.

   

Dag Wies,

Bedankt voor je reactie.

Op basis van wat je schreef lijkt het me dat je voornamelijk ingaat op een beginfragment van mijn artikel.

Ik herhaal een fragment uit dat begin:

"Betekenis van woorden wordt binnen een cultuur van het boek namelijk ervaren vanuit een tekort aan legitimatie (schuld) voor de eigen betekenisgeving van woorden door een naïeve lezer (schuldige) ten aanzien van een schrijver of bredere, tekstuele autoriteit (verschuldigde)."

Ik vermoed dat je reactie verwijst naar dit fragment, en wel inzake de wijze waarop zoiets als biografische kennis aangaande de schrijver van een tekst impact heeft op de interpretatie van diens tekst (en het net in feite ook maakt tot "diens" tekst). Elke tekst is in die zin iemands tekst. Zonder die 'iemand' te kennen, kan je in deze redenering geen kennis hebben van de zuivere betekenis van de tekst.

Vervolgens vermoed ik dat je stelt dat je ter interpretatie van sommige (blog)teksten, deze teksten bewerkt, herhaalt, herschrijft. Ook geef je aan - mogelijk in aansluiting van mijn notie van 'schuld' - dat men de tekst kan zuiveren van het disruptieve.

Het lijkt me dat je het hierbij hebt over het zuiveren van een tekst door de (voor)oordelen van de auteur te neutraliseren. Eenzelfde ervaring beschrijf je immers ook bij de herschrijvende auteur van iemands tekst: je beschrijft namelijk het risico om 'iemands' tekst door herschrijving om te zetten in 'jouw' tekst en daarmee de tekst zelf zo te veranderen dat het in feite tot een andere tekst leidt.

Dit lijkt me echter wat dubbelzinnig: aan de éne kant lijk je me de (voor)oordelen van een auteur te neutraliseren, als iets dat de tekst minderwaardig tekst maakt.

Anderzijds gaf je ook aan dat (her)schrijven niet zonder de disneutrale (disruptieve) (voor)oordelen volledig kenbaar is. Dankzij computers zou dit (her)schrijven illusoir verlost worden van die lastige minderwaardigheid door de onzuivere 'mijnigheid' van een tekst.

Zelf had ik deze - natuurlijk zeer interessante - link inzake 'auteurschap' en 'schuldig-zijn aan (voor)oordelen door het (her)schrijven' niet op het oog bij mijn vermelding van de economie van de schuld. Een mooie demonstratie van Ursula's omschrijving dat het niet makkelijk is om te overzien hoe een lezer woorden interpreteert: "Welke die koppelingen zijn kan zelfs de schrijver nooit overzien!".

Met mijn verwijzing naar de 'economie van de schuld' verwees ik naar een andere redenering dan diegene jij maakt. Ik hoop hier dra in aansluiting op een andere reactie van Ursula meer info over te geven. Kort gezegd is mijn gebruik van de notie van 'economie van de schuld' een insteek om te zien hoe een 'cultuur van het boek' leidt tot het uberhaupt denkbaar maken van zoiets als een 'schrijver'.

Conclusie ivm jouw reactie: het ging me niet om deze of gene biografische eigenschap van een schrijver om een tekst te (mis)interpreteren. Veeleer ging het in mijn artikel om het al te evidente feit dàt er zo'n veronderstelling bestaat aangaande een schrijver en (diens) tekst. Is het noodzakelijk dat er een schrijver is van een tekst opdat tekst kan bestaan? Kunnen ongeschreven boeken bestaan?

In elk geval bedankt voor je bijdrage,

Met vriendelijke groet,

De Neo-Cynicus

aka

Andreas Lauwers

   

Dag Wies,

Wegens tijdsgebrek kom ik pas later terug op jouw reactie.

Ik ben je nog een antwoord schuldig, dus vergeet niet dat ik je nog schrijven zal!

Tot dra!

   

“Misschien treedt het vreemde en moeilijk te beschrijven tijdsverband ook op na het schrijven bij het herlezen. Op die manier verbindt het niet-gedeelde boek het verleden en de toekomst van een schrijver die dat boek herleest. Men zou zich kunnen afvragen in welke mate de ogen van een andere lezer – in het geval die iemands verschillend gedateerde dagboeken ongewenst leest - een gelijkaardig of vergelijkbaar tijdsverband kan delen zoals de schrijver dat beleeft met zijn boek. Een belevenis, niet alleen van de moeilijke te beschrijven band tussen de handen en de ogen tijdens het schrijven, maar ook van de - evenzeer moeilijk te beschrijven - band tussen de jongere handen en de verouderde ogen na het herlezen van wat geschreven werd ter eventuele herinnering van de vergetelheid.”

Wat als een tekst tijdloos is? Niet dat we ontkennen dat er een tijd verstreken is tussen neerpennen en een later lezen. Zelfs datgene wat de schrijver zelf leest tijdens het schrijven is eerder een verschuiving van zinsruimte tussen hem en de tekst dan van tijd. Soms zegt een schrijfster verbaasd over haar eigen roman: ‘Heb ik dat geschreven?’ Een tekst kan boven de schrijver uitgroeien en de auteur meenemen naar ongekende gebieden. Op die manier verbindt het niet-gedeelde boek geen verleden en toekomst maar verrassende zinsvelden. Dan moet je niet afvragen of een andere lezer een tijdslijn kan delen. Nu ik hier ‘andere lezer’ type vraag ik me af of er zoiets bestaat als een andere lezer. Fysiek wel natuurlijk, van Griet Op De Beeck zijn duizenden boeken verkocht en hopelijk ontstaan daardoor duizenden lezers. Toch is elke lezing, elk koppelen en verbinden van woorden naar zinnen en voelen een singuliere gebeurtenis waar iets kan plaats vinden, of niet. Menigeen legt zo’n boek ongeraakt weg. Zijn singuliere gebeurtenissen meervoudig?
En dan de vraag of die koppeling dezelfde kan zijn als de koppelingen van de schrijfster? Ongeacht de verschillend gedateerde aspecten? ‘Jonge handen’ en ‘verouderde ogen’ in stelling brengen is een mooi gebaar, alsook ‘de moeilijke band tussen handen en ogen tijdens het schrijven’. Maar zij benadrukken teveel de tijdslijn en niet de zinsruimte van het koppelen die in het hier en nu telkens tijdloos is.
En kan je ooit herlezen? Je kan een roman opnieuw ter hand nemen en je koppelingen kunnen lezend verschuiven maar dat is toch geen herlezen? Ontstaat de tekst niet telkens voor het eerst opnieuw in de herhaling die geen herhaling is?

   

Ursula,

[Ontstaat de tekst niet telkens voor het eerst opnieuw in de herhaling die geen herhaling is?]
Dat is juist, het boek is alleen maar ouder geworden, maar zijn lezer is niet alleen ouder, maar ook wijzer geworden. Soms wordt daardoor een boek lager gewaardeerd of zelfs terzijde gelegd en soms hoger en kan het een soort Bijbel worden. Het eerste lijkt mij verstandig, het tweede niet. Wat dat betreft houdt ik meer van non-fictie, feiten zijn van alle tijden. De interpretaties ervan kunnen vruchtbaar of onvruchtbaar zijn. maar juist omdat die geen absolute waarheden of onwaarheden vertegenwoordigen zijn ze boeiend. Interpretaties zijn een soort eeuwige cliffhangers, maar ik geef toe dat het eigenlijk fictie is.

   

Dat disruptieve wat zo broodnodig is om tot creativiteit te komen doet me ineens denken aan dat stuk dat ik gister las over het panpsychisme van Klemm bij het blog over bewustzijn.

Bij mij is erg blijven hangen, dat wat Sartre 'unreflected consciousness' noemt. Daar waar het intuïtieve overgaat in het object als een 'it' en het zelfbewustzijn wegvalt. Juist dat is de ontwrichting van het ik en komt tot uiting in het ongeschreven boek.

In het geschreven boek is duidelijk een reeks in de tijd te zien, een causaliteit. Gedachten worden omgezet in woorden, geschreven,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
gedrukt in inkt
Door de ogen van Husserl moet ze voldoen aan een reeks van fenomenen, waarbij het ik als waarnemer het boek creëert en waarneemt. Het ongeschreven boek daarentegen is drager van ideeën, zonder dat het ik aanwezig is, valt het intuïtieve rechtstreeks in het (niet letterlijk geschreven) object.

   

Het ongelezen boek doet me denken aan de filosofisch vraag of het biljart bestaat in de kamer waar niemand is. De meeste filosofen zullen er een denkact inzien, zij denken zich al dan niet een biljart in een kamer. Een andere mogelijkheid, waar na Descartes nog maar weinig gebruik van is gemaakt is serieus te twijfelen aan het biljart in de kamer zonder waarnemer. Volgens mij geheel terecht dat moderne filosofen daar geen gewag meer van maken immers alleen al het denken aan een bilh=jart doet haar ontstaan als denkact. De meeste wetenschappers zullen hier afhaken daar er geen wezenlijke materie aanwezig is om te onderzoeken en je atomen voor te stellen van een misschien wel niet bestaand biljart lijkt een zinloze bezigheid.

We zitten gebakken in ruimte/tijd waarin ongelezen boeken, wetenschappelijk gezien, geen plaats verdienen. Buiten het universitaire gebeuren zijn er een heleboel strominf=gen te noemen die ongelezen boeken aannemen als een entiteit in zweverigheid. Ik zal u de voorbeelden onthouden, ook al zijn ze in veelvoud voorradig.

Ook religieuzen kunnen er wat van, ze zien overal dingen die niet bestaan, zonder ook maar enige oorzaak, om vast te kunnen houden aan hun eigen theorieën. Dit werd bv duidelijk bij bisschop Berkeley, die de mens zag als een hoopje waarnemingen. Niet zozeer omdat hij die waarnemingen kon staven maar omdat ze nu eenmaal pasten in zijn ideologie van een ook al niet bestaande god die al of niet plaatsnam achter de biljarttafel.

Is er nu geen enkele manier om erachter te komen of het ongelezen boek bestaansrecht heeft of dat het biljart bespeeld kan worden in een kamer waar niemand aanwezig is.

Tuurlijk kan dat, het is zweverig noch wetenschappelijk maar iedereen zou in staat kunnen zijn het biljart te leren kennen ongeacht het feit of men behendig is in het maken van carambolen met een goed gekrijte keu. Het is door middel van de onbevooroordeelde ervaring. Ik heb meerder malen de ervaring gehad op een biljart te hebben gelegen en genomen te worden, terwijl er niemand in de kamer was behalve het door mij vastgestelde biljart. Zoals ik boven al vermeldde noemt Sartre dit 'unreflected consciousness'. De gedachte van het genomen worden heeft zich intuïtief weten te nestelen in het biljart, terwijl het 'ik' afwezig is. Hem kan dus geen hogere werkelijkheid, gave of wat dan ook worden verweten, want hij is niet in de act zelf. Het blijft een cafe Flore gedachte en geen van eigen ervaring, het is een bedachte ervaring temidden van collega filosofen.

Ik kan echter wel een eind met hem meegaan maar mijn ervaring is natuurlijk niet dat het opgesloten zit in een biljart, mijn ervaring zit hem in de handeling van het genomen worden door een niet aanwezig personage. Zulke ervaringen zijn sterker dan welk bewezen feit door welk ander dan ook, ook al heeft hij zeven titels en een lange rits welbestede boeken op zijn naam.

   

Wies,

In de kwantumfysica is iets wat niet waargenomen wordt een mogelijke oplossing van een golfvergelijking, feitelijk kun je niet eens over 'iets' spreken en is er pas iets als dit waargenomen wordt. Als jij of iemand anders ergens een bepaald biljart waarneemt is het vrijwel zeker dat het er ook daarna kan worden waargenomen.
Dat wat je je verbeeldt is onder experimentele omstandigheden als een neurologisch correlaat in het brein waar te nemen. Het zou zelfs kunnen dat met die techniek een vorm van gedachten lezen mogelijk wordt, zie de volgende link.
http://motherboard.vice.com/read/researchers-are-one-step-closer-to-mind-reading-in-real-time
In ieder geval toont dat aan dat iedere gedachte als iets bestaands beschouwd mag worden.
Of het zover komt dat iemand aanstoot kan nemen aan wat je denkt, of zelfs echt met je mee kan denken? Wat denk je?
Misschien is die vraag in de toekomst overbodig.
Wat de consequenties daarvan zouden kunnen zijn is misschien nu al een overweging waard.
Overigens zijn machines al in staat aan je gezicht of je houding te zien in welke stemming je bent. Zie bv.
https://www.technologyreview.com/s/543501/machine-vision-algorithm-learns-to-recognize-hidden-facial-expressions/

   

"Bijgevolg: (1) indien ondernemers zich onderscheiden door hun disruptieve geest, en, (2) indien het boek misschien wel de meest disruptieve zelftechnologie was, is (conclusie) een cultuur van het boek (in zijn termen: "religieuze waanzin") dan zo verschillend van een economie van de schuld, waarin (ik parafraseer) "disruptieve ondernemers goud waard zijn voor multinationals"? Of is er toch een verschil? En zoja, wat zijn dan de oorzaken en gevolgen van de legitimatiepogingen ten aanzien van dat verschil? Geen idee? Lezen maar!"

Ik ga even in op je eerste verwijzing: “Kunstenaars en zakenmannen.”
Steve Jobs en Marcel Duchamp vergelijken, da’s durven. Duchamp bracht lang voordat Heidegger zijn tekst ‘Identiteit en differentie’ schreef een visualisatie hiervan met zijn flessenrek. Duchamp in 1914, Heidegger in 1957. Heeft Jobs met één van zijn producten een filosofische gedachte vooraf gegaan? Het artikel waar je naar verwijst houdt het erop dat beiden een beetje ‘gek’ waren!?

De kunstenaars, of toch de belangrijke kunstenaars, zetten hun disruptieve act in om de matrix van het bestaande te verstoren. De zakenman zet zijn disruptieve act in om winstmaximalisatie binnen de vernieuwende productie te brengen en zijn aandeelhouders te behagen. Twee werelden van verschil.
Kunstenaars zijn goud waard voor mensheid en maatschappij, zakenmannen zijn goud waard voor de multinationals die vervolgens weigeren een faire bijdrage aan de maatschappij te brengen.

Hoe het boek een disruptieve kracht kan zijn begrijp ik. Maar de relatie met schuld - de economie van schuld - met disruptieve lezing is me niet duidelijk. De economie van schuld als datgene wat openstaat (schuld) in of met de cultuur van het disruptieve boek?

   

Dag Ursula,

De relatie tussen het 'een cultuur van het boek' en de 'economie van de schuld' volgt uit de postmoderne idee dat geen enkel (in dit geval: 'geschreven') teken ondubbelzinnig verbonden kan worden aan een bepaalde betekenis.

Bijgevolg, à la Derrida's 'differance', blijft elk betekenisproces telkens het antwoord schuldig op de vraag naar de betekenis van tekens. Het betekenisproces zou zo gelijkenissen vertonen met een economie van de schuld: het is een zichzelfvoorstuwend proces van uitstel van de verontschuldiging (bijgevolg: een continue verschuiving van schuld: de economische dynamiek van handelsverkeer). Zie hiervoor: R. Visker, 'Economie van het verschil': http://www.ethische-perspectieven.be/page.php?FILE=ep_detail&ID=47&TID=743.

Met de relatering van het 'cultuur boek' en een 'economie van de schuld' wordt verondersteld dat beiden niet zonder elkaar te interpreteren vallen. Volgens Lacan was die verbondenheid linguistisch van aard in termen van een subjectiveringsproces. Volgens Derrida was die verbondheid literair van aard in termen van een tekstualiseringsproces. Volgens Levinas zijn Lacan's en Derrida's positie symptomen van de invloed van de relatie tussen een religieuze cultuur van het boek en de westerse ego-economie.

Hopelijk kan je hiermee verder,

Bedankt voor je bijdrage,

Met vriendelijke groet,

Andreas Lauwers

   

Ik heb het plaatje in de resizer gestopt, waarom gebruikt De Neo Cynicus nu juist dat plaatje?
Een keer hielp niet maar na tien keer twee keer vergroot kon ik nog steeds niet lezen wat er in dat blauwe stond.
Houd de blogschrijver misschien informatie achter over het ongeschreven boek, iets dat toch een beetje geheimzinnig klinkt. Als ik naar een ander niveau moet dan zeker geen fysisch niveau want hoe groot of klein ik het plaatje maak, de aanwijzing is niet te achterhalen.
Mijn gedachten gaan naar onzichtbare inkt en dan bedenk ik dat Plato in zijn Phaedrus al metaforen gebruikte als het schrijven in water of het schrijven in zand. Yes, het zou mijn keuze niet zijn maar het zwarte beeld met het blauw is zo wel te begrijpen.
Het 'in het water schrijven' van Plato duidt om de vergeefsheid van het schrijven met inkt, het lijkt een zinloze inspanning. Maar meer nog lijkt het plaatje op die andere metafoor van Plato ' in zwart water zaaien'. Hij doelt op het schrijven met inkt door middel van een riet, waardoor het zaaien de letterlijke beschrijving van het schrijven aangeeft.

" Dan zal hij (die kennis bezit van wat rechtvaardig is, schoon en goed) als het hem ernst is die zaden waar hij prijs op stelt niet in het water schrijven maar ze in zwart water uitzaaien door middel van een riet. "

Met inkt schrijven is effectief maar tegelijkertijd zit er de onmogelijkheid in de betekenis van de woorden te doorgronden en die betekenissen dan ook nog eens logisch te koppelen. Het ongeschreven boek is hiertoe meer geëigend maar tegelijkertijd ook minder effectief.

Die landbouwer met die zaden van Plato die intrigeren mij meer. De zaden van wie hij hoopt dat ze vrucht gaan dragen maakt van schrijven een hoop, een verlangen. Het is ook de copulatie, het verspilde ongeschreven zaad en de hoop dat een zaadje het redden zal om het verlangen op te vangen. Het verlangen eeuwig te houden. Daar waar het ongeschreven boek misschien meer uitkomst biedt, maar waar ook de hoop, het verlangen stil blijft.

Tegelijkertijd, is het schrijven een aardige bezigheid. Plato zegt dat ze dient voor het vermaak.

Het zaaien gebeurt niet roekeloos, zegt Plato, altijd zullen er wetten zijn en mag de schrijver van het goede en het ene niet onbekommerd omspringen met het geschrevene. Zie daar ook weer het voordeel met het zwarte water waar geen wetten gelden, meer duidelijk heerst, maar waar het verlangen, de hoop ontbreekt en het amusement.

   

Dag Wies,

Van alle reacties op mijn artikel vond ik deze het meest onvoorspelbaar én het meest treffend!

Bedankt!

Bedankt voor je bijdrage,

Met vriendelijke groet,

Andreas Lauwers

   

“Wat als er met de idee van ‘ongeschreven boeken’ niet wordt gemikt op nog-niet-geschreven, maar op nooit-neergeschreven boeken.”
Nooit-neergeschreven, nooit geschreven, nooit vastgelegd…
Maar dan ook nooit ervaren! Een boek is niet een louter neerschrijven van wat was. Een tekst wordt gevormd, geschaafd, woorden vervangen, woorden verschoven. Regels geschreven, verplaatst, aangepast, eventueel verwijderd. Er wordt onbewust of bewust op ritme gelet, op klanklengte van zinnen. Op woordklank, volgorde en klanksterkte. Vormelijk groeit de inhoud, meer nog, de inhoud ontstaat pas vormend. Er is niet eerst kant en klare inhoud waarvan vervolgens al schrijvend verslag wordt gedaan.
En ook blokkeert het nooit vastgelegde voor altijd een nooit gelezene!
Het is niet erg dat er ongeschreven boeken zijn, inderdaad.
“Vreemd genoeg, ook al komt er in feite geen letter op papier die je iets doet lezen van wat er onbeschreven blijft in het geheugen, verhalen en getuigenissen, toch kan het lijken alsof je iets terug vindt van of iets nieuws ontdekt over die ongeschreven boeken.”
Dit is een vreemde zin Neo-Cynicus. Zaken in het geheugen zijn ‘ingegroefde sporen’. Een geheugenspoor is eigenlijk ‘geschreven’, anders kan het later niet herkend worden. Iets nieuws ontdekken in je geheugen, van een ingeschreven boek, lijkt me een tegenspraak.

   

His http://www.adidas.us.com/ world http://lakers.nba-jersey.com/ has http://www.burberry-outletstore.net/ always been black http://www.vans-shoes.net/ and white, http://www.tory-burch.us.org/ there http://www.instylers.us.org/ have http://coach.blackfriday.in.net/ been http://www.oakleys-2017.in.net/ no other http://www.toms-outlet.net/ colors, http://www.oakleys.org.es/ he http://www.cheap-rayban.com.co/ does http://www.polos-outlets.com/ not http://www.swarovski-online-shop.de/ allow http://www.cheap-nike-shoes.net/ the http://magic.nba-jersey.com/ emergence http://www.burberryoutlets.net.co/ of http://www.co-aol.com/ other http://www.ralphslaurenoutlet.us.com/ colors. http://www.michael-kors.cc/ But when http://www.ed-hardy.us.com/ she http://www.oakley-sunglasses.mex.com/ walked into http://www.christianlouboutinshoesoutlet.org/ his http://www.mcmbackpacks.in.net/ sight, http://www.nikeair-max.es/ she http://www.replica-handbags.net.co/ became http://www.pandorajewellery.com.au/ a rainbow http://www.michael-kors-australia.com.au/ of his http://www.michaelkorsoutletonline.net.co/ black and http://www.cheap-mlbjerseys.us.com/ white life, http://steelers.nfljersey.us.com/ adding http://www.airyeezy.us.com/ a lot http://www.ray-bans.net.co/ of http://www.nike-free-run.de/ bright http://www.burberry-bags.net/ colors to http://www.beatsbydre.com.co/ his http://jaguars.nfljersey.us.com/ monotonous http://eagles.nfljersey.us.com/ world. http://www.jordanrelease-dates.us.com/ White ink http://www.thenorthfacejackets.fr/ as http://www.oakley-outletonline.com.co/ its http://www.ok-em.com/ name, http://www.beats-by-dre.com.co/ if he http://www.cheapshoes.net.co/ came http://heat.nba-jersey.com/ to http://www.rolex-watches.net.co/ the http://www.ralph-laurens.org.uk/ world http://hawks.nba-jersey.com/ when http://www.ralphlaurencanada.ca/ like http://www.levisjeans.com.co/ a piece http://www.timberlandbootsoutlet.us.com/ of http://www.marc-jacobs.us.com/ white paper, http://www.giuseppezanotti.com.co/ then http://www.cheapjerseys.us.org/ the http://www.polos-ralphlauren.us.org/ color http://www.tommy-hilfigers.net/ can be painted on this http://www.tory-burchsandals.in.net/ white http://www.bcbg-dresses.com/ paper only http://www.toms--outlet.com.co/ black http://www.nikefree-run.org.uk/ ink. http://www.nikeairmaxnc.co.uk/ He http://raptors.nba-jersey.com/ sees http://www.valentino-shoesoutlet.us.com/ the http://panthers.nfljersey.us.com/ color http://www.michael-kors-taschen.com.de/ of http://www.airmax-2015.org/ pleasing http://www.michaelkorsbags.us.org/ eyes only black http://www.rolexwatches-canada.ca/ and http://coach-outlet.tumblr.com/ white, http://www.michaelkorsoutlet.ar.com/ and must http://chargers.nfljersey.us.com/ be http://dolphins.nfljersey.us.com/ the most http://www.hollister-clothing.in.net/ pure, http://www.underarmour.us.com/ can http://www.converse.net.co/ not http://www.nba-shoes.com/ be doped http://www.cheap-jerseys.cc/ with http://www.raybanoutlet.ca/ other http://www.tory-burchoutlet.com.co/ colors. http://www.adidasshoesca.ca/ His http://www.air-huaracheshoes.co.uk/ character http://www.north-face.com.co/ is calm http://patriots.nfljersey.us.com/ and http://www.mizuno-running.net/ decisive, http://texans.nfljersey.us.com/ said http://www.coachoutlet-online.com.co/ Fuji, http://timberwolves.nba-jersey.com/ never dragging http://www.salomon-schuhe.com.de/ his http://www.jimmy-choosshoes.com/ feet, http://www.coach-outletonline.net.co/ like http://www.cheap-michaelkors.com/ a person http://www.nikestore.com.de/ alone. Ji http://www.beatsbydrdrephone.com/ Ruhong and http://www.nikestore.us/ her http://www.plein.in.net/ name, lively and cheerful http://www.ralph-laurenspolo.co.uk/ character http://www.rayban.co.nl/ makes http://www.michaelkors.com.se/ people http://www.rayban-pascher.fr/ like to http://www.iphone-cases.net/ close, see http://www.coachfactory.cc/ her like http://www.katespades-outlet.in.net/ to http://www.timberlandshoes.net.co/ see the http://www.ralph-laurenoutletonline.in.net/ rain after http://www.oakleys.in.net/ the http://www.marc-jacobsonsale.com/ rain, http://www.coach-outletonline.ca/ bad http://www.wedding-dresses.cc/ mood http://www.cheapnhljerseys.us.com/ will http://www.longchamp.com.co/ be swept http://www.oakleysoutlet.it/ away. She http://broncos.nfljersey.us.com/ is a bit http://www.nike-skor.com.se/ confused, http://ralphlauren.blackfriday.in.net/ sometimes very dirty, like http://www.supra-shoes.org/ the http://www.airmax-90.org/ bright colors, http://wizards.nba-jersey.com/ more like http://www.pandoracharms-canada.ca/ lively. http://www.ralph-laurenpolosoutlet.com/ When http://www.burberryoutlet-sale.com.co/ the http://www.barbour.in.net/ white http://celtics.nba-jersey.com/ ink http://www.adidas-shoes.cc/ to http://cowboys.nfljersey.us.com/ hear http://www.longchamps.us.com/ the quarter of http://www.tomsshoes-outlet.us.com/ rainy http://www.true-religion.com.co/ smile, watching her http://redskins.nfljersey.us.com/ smile http://www.the-northface.ca/ in http://www.hermesbirkin-outlet.com/ front of him through, it http://www.chrome-hearts.in.net/ seems http://www.oakleys-frame.net/ that http://www.sunglasses-outlet.net/ there http://www.nikeshoesoutlet.org.uk/ is a http://www.long-champoutlet.com/ warm http://celine.blackfriday.in.net/ color http://lions.nfljersey.us.com/ of http://www.outlet-burberry.net.co/ light in http://www.horlogesrolex.nl/ his black http://www.the-northfaces.net.co/ and http://www.adidas-superstars.nl/ white http://www.bottega-veneta.in.net/ world, so http://www.rosherun.co.uk/ that http://www.tommy-hilfiger-online.de/ he was http://www.michael-kors.net.co/ at http://bulls.nba-jersey.com/ a http://www.nike-air-max.com.se/ loss, http://www.abercrombiefitchs.cc/ subconsciously http://www.tommyhilfigerca.ca/ want http://www.burberry-outletcanada.ca/ to http://www.burberrys-bags.net.co/ escape http://www.nhl-jerseys.us.com/ The Unexpectedly, http://www.christianlouboutin.org.uk/ when http://www.converse.com.de/ the http://www.nike-huaraches.nl/ white ink http://www.barbours.us.com/ once http://www.truereligions.net/ again to http://www.christianlouboutinoutlet.net.co/ see http://www.ralphlauren-polos.com.co/ the http://www.coach-factoryoutlet.net.co/ quarter http://michaelkors.blackfriday.in.net/ when http://www.longchamp-bags.us.com/ the http://www.puma-shoes.de/ rainbow, http://www.nike-air-max.com.de/ he is http://www.michaelkors.so/ to http://www.bcbg-maxazria.ca/ guide http://pacers.nba-jersey.com/ her http://www.ferragamoshoes.in.net/ internship http://www.the-northfaces.us.com/ predecessors, she in http://www.barbour-jackets.us.com/ the three months of http://www.the-north-face.org.uk/ internship http://www.ralphs-laurenpolos.com/ to follow http://www.nike-tnrequinpascher.fr/ him to http://www.cheap-rolex-watches.org.uk/ learn. After http://www.cheapjerseys.net.co/ three http://www.hollisterclothingstore.org/ months http://warriors.nba-jersey.com/ of http://www.ray-bansoutlet.in.net/ day and night, http://www.oakley--sunglasses.com.au/ white http://www.michaelkorsoutlet-online.ar.com/ ink http://www.pandora.com.de/ had http://www.nikefree5.net/ to admit http://www.louboutin.jp.net/ that http://www.airjordans.us/ he was http://bengals.nfljersey.us.com/ tempted for http://www.toms-outlets.us.com/ the quarter, http://www.coachblackfriday.com/ hoping http://hornets.nba-jersey.com/ that http://www.newbalance-shoes.org/ this http://www.oakleys-sunglasses.in.net/ rainbow can http://www.pulseraspandora.com.es/ be http://www.converses-outlet.com/ stationed in http://www.mcms-handbags.com/ his black and http://www.fendi-outlet.in.net/ white world. http://www.nike-rosheruns.nl/ In http://www.giuseppe-zanotti.net/ order http://www.converse-shoes.net/ to pursue http://www.tnf-jackets.us.com/ quarterly rainbow, http://vikings.nfljersey.us.com/ white http://www.abercrombiehollister.nl/ dumping http://www.toms-shoe.us.com/ ink http://pistons.nba-jersey.com/ willing http://www.christian-louboutins.in.net/ when http://www.abercrombie-andfitch.ca/ she http://www.raybanssunglasses.in.net/ came http://www.handbagsoutlet.in.net/ with http://www.christianlouboutin-shoes.ca/ the http://seahawks.nfljersey.us.com/ good http://www.michaelkors.co.nl/ driver, http://www.ray-bans-sunglasses.net/ in http://www.swarovski-crystals.us.com/ her http://mavericks.nba-jersey.com/ work when http://www.omegawatches.in.net/ faced http://www.tommy-hilfiger.co.nl/ with problems http://www.hogan.com.de/ to http://www.lauren-ralphsoutlet.co.uk/ help her solve, http://www.chiflatiron.net.co/ take http://www.hollisteronlineshop.com.de/ her to her http://www.ray-bans.co.uk/ favorite place, http://www.truereligion-outlet.us.org/ there http://www.vibram-fivefingers.in.net/ are http://www.pradahandbags.net.co/ many http://www.ralphlaurenonlineshop.de/ intimate http://pelicans.nba-jersey.com/ move, http://www.ralph-laurenoutletonline.com/ do http://rockets.nba-jersey.com/ a http://www.hollister-clothingstore.com/ lot of http://titans.nfljersey.us.com/ their own http://www.abercrombie-fitchs.com/ I http://www.newoutletonlinemall.com/ do http://www.coach-factory.in.net/ not http://www.nfljersey.us.com/ like http://longchamp.blackfriday.in.net/ to now http://www.dsquared2.us.com/ like http://rams.nfljersey.us.com/ the http://www.oakley.com.de/ matter, http://chiefs.nfljersey.us.com/ but http://www.burberry-outletonline.cc/ always http://www.cheapoakleyss.com/ did http://jazz.nba-jersey.com/ not http://www.nike-schuhe.com.de/ show her http://49ers.nfljersey.us.com/ mind. And the http://www.philipp-plein.us.com/ slow season Ru-hu http://www.omegarelojes.es/ to http://www.nike-mercurial.in.net/ these http://www.vans-shoes.co.uk/ considerate http://www.nikefreeshoes-inc.co.uk/ as http://www.calvin-kleins.in.net/ the http://www.polo-ralph-lauren.de/ concern http://www.coach-outlet.store/ of http://www.babylisspros.in.net/ the http://www.coachfactory.shop/ older generation, http://www.cheapreplica-watches.in.net/ from http://www.air-huarache.co.uk/ the http://www.true-religions.com/ beginning of http://www.christian-louboutinshoes.in.net/ the grudge to http://www.burberryoutlet-sale.net/ later http://www.nike-outlet.us.org/ accustomed http://www.burberry-handbagssale.com.co/ to, http://giants.nfljersey.us.com/ did not http://www.michaelkors-outletonline.cc/ find http://www.swarovskijewelrys.in.net/ themselves in http://www.rolexwatchesforsale.us.com/ a http://www.michael-korsbags.org.uk/ step http://www.mbt-shoes.us.com/ by http://www.vans-schuhe.com.de/ step into http://azcardinals.nfljersey.us.com/ the http://www.michael-korsbags.co.uk/ white ink weaving http://www.air-maxschoenen.nl/ into the network. http://www.cheap-raybansoutlet.in.net/ If http://www.bottega-venetas.cc/ it did http://www.adidassuper-star.de/ not http://www.burberry-outlets-online.co.uk/ happen http://www.tommy-hilfiger.in.net/ that http://www.oakley-outlet.net.co/ thing, http://www.michaelkors-canadaoutlet.ca/ perhaps http://www.juicycoutureoutlet.net.co/ Ji http://www.designer-handbagsoutlet.us.com/ Ruhong http://grizzlies.nba-jersey.com/ one http://www.abercrombie-andfitchs.com/ day http://www.prada-handbags.net.co/ did http://www.nike-schoenen.co.nl/ not http://www.dsquared2.in.net/ hear http://www.asicsoutlet.us.org/ the http://www.longchamp-handbagsoutlet.us.com/ white http://www.mk-com.com/ ink that http://coachoutlet.euro-us.net/ white http://www.rosheruns.us/ will http://www.adidasshoes.org.es/ not http://www.montblancpens-sale.com/ know that http://clippers.nba-jersey.com/ she http://cavaliers.nba-jersey.com/ has http://colts.nfljersey.us.com/ long http://www.burberry-outlets.org.uk/ been http://www.timberland-boots.com.co/ like http://www.nike-airmax.us.com/ white ink. That http://www.ralphlauren-au.com/ day, white http://www.polos-outletstore.net/ dumping ink http://www.michael-korsoutlet.cc/ to the http://www.oakleyoutlet.ar.com/ field http://www.swarovski-canada.ca/ on http://www.zxcoachoutlet.com/ business, quarter Ruhong to http://www.cheap-jordans.net/ a customer with the http://www.michael-korshandbags.us.org/ customer http://www.hermes-bags.net/ to negotiate http://www.toms-shoes.net.co/ work. http://www.tracksuits-store.com/ Had http://www.michaeljordan.com.de/ talked http://www.beatsheadphone.in.net/ very http://www.oakleyssunglasses.in.net/ well, http://www.burberry-handbagsoutlet.net.co/ but http://www.cheap-jerseys.mex.com/ in the http://kings.nba-jersey.com/ end in addition http://spurs.nba-jersey.com/ to http://www.tommy-hilfiger.com.de/ errors, so http://www.michael-kors.com.es/ quarterly http://www.soccer-shoesoutlet.com/ rainbow know what http://www.raybans-outlet.cc/ to http://www.oakleyoutlet.fr/ do. Her first reaction http://www.new-balance-schuhe.de/ was http://www.longchamp.com.de/ to http://michaelkors.euro-us.net/ call http://www.designer-handbags.cc/ the http://www.christianlouboutinshoes.jp.net/ white ink, http://raiders.nfljersey.us.com/ to his http://www.swarovski-australia.com.au/ help, http://coach.euro-us.net/ to hear http://browns.nfljersey.us.com/ his calm http://saints.nfljersey.us.com/ voice, http://www.barbour-jacketsoutlet.net/ get http://www.jordanretro.org/ the solution http://www.raybans-outlet.it/ after she http://www.nike-air-force.de/ immediately calm http://www.puma-shoesoutlet.com/ down, calmly solved http://buccaneers.nfljersey.us.com/ the problem. http://www.raybans-outlet.com.co/ After http://www.rayban-sunglasses.co/ a http://www.mlb-jerseys.us.com/ sigh http://www.nike-factorys.us/ of relief, http://packers.nfljersey.us.com/ quarter Ruhong http://www.rolex-watches.us.com/ found http://www.katespadeoutlet.gb.net/ that their http://www.hollisters-canada.ca/ dependence http://www.jimmy-chooshoes.com/ on http://www.soccers-shoes.net/ the http://www.abercrombie-and-fitch.us.com/ ink, http://www.celine-bags.org/ recalled three months http://www.the-northfacejackets.net.co/ since http://www.hugo-bossoutlet.com/ the http://www.adidas.com.se/ situation, she http://www.oakleys-outlet.in.net/ understood http://www.to-coachoutlet.com/ his http://www.cheap-michaelkors.in.net/ mind. http://jets.nfljersey.us.com/ When http://thunder.nba-jersey.com/ the http://www.longchampoutlet.com.co/ white http://www.scarpe-hoganoutlets.it/ ink http://www.nikerosherun.us/ came http://www.pandorajewelry.top/ back, http://www.truereligion-outlet.com.co/ Ji Ruhong http://www.pradaoutlet.com.co/ said to http://www.lacosteoutlet.us.com/ him http://www.truereligionjeans.net.co/ the http://www.nike-roshe-run.de/ first http://www.nikeshoes.org.es/ sentence http://www.newbalancecanada.ca/ is http://www.toms-shoesoutlet.us/ to http://www.oakleys2017.com/ express their http://www.thomas-sabo.com.de/ minds, http://www.givenchy.in.net/ and white http://www.hollisters.us.com/ dumping http://www.basketballshoes.com.co/ froze http://www.cheap-thomassabos.co.uk/ a http://bills.nfljersey.us.com/ few seconds after http://www.uhren-shop.com.de/ the http://www.nike-max.fr/ happy http://www.michaelkors-bags.com.co/ to http://www.rayban.com.de/ accept. http://trailblazers.nba-jersey.com/ Later, http://www.kate-spades.com.co/ Ji Ruhong http://rayban.blackfriday.in.net/ only http://www.p90xworkout.in.net/ know that the http://www.the-northface.com.co/ original white http://www.montres-pascher.fr/ ink has long http://www.barbour-factory.com/ been http://www.nike-rosherun.com.es/ eyeing http://www.ralphlaurens-outlet.co.uk/ her http://www.versaceoutlet.us.com/ prey, quietly cited her network, http://www.jordan-shoes.com.co/ the http://www.pandoras-charms.org.uk/ results http://www.air-max.com.de/ she http://bears.nfljersey.us.com/ was http://www.cheapmichaelkors.us.org/ stupid http://nets.nba-jersey.com/ to http://www.newbalanceshoes.com.es/ reckless, http://www.ralphs-laurens.co.uk/ but http://www.cheap-baseballbats.us/ she was willing to http://www.juicycouture.com.co/ be http://www.poloralphlauren.cc/ a http://www.woolrich-clearance.com/ love http://www.mcm-handbags.org/ fool, http://www.nikeshoes-outlet.com/ because http://www.oakleysunglasses2017.com/ she http://www.armani-exchange.in.net/ got a http://www.michael-kors.shop/ white dump http://www.nikeair-max.ca/ all Love. http://www.nike-shoes.dk/ When the http://www.raybans.org.es/ black http://www.nike-shoescanada.ca/ and http://www.asics-shoesoutlet.com/ white http://www.hermesoutlet.shop/ life http://www.prada.com.de/ in http://76ers.nba-jersey.com/ a http://www.michael-kors-outlet.us.org/ rainbow, http://www.ray-banssale.com/ his http://www.coach-outlets.net.co/ favorite color http://www.tommyhilfiger.net.co/ is http://www.nikefree-run.net/ no longer http://www.nike-air-max.com.au/ black and http://oakley.blackfriday.in.net/ white, http://www.hollister-abercrombie.com.se/ but http://www.oakleysunglasses-canada.ca/ the rainbow http://www.swarovskissale.co.uk/ rich http://www.mk-outletonline.us/ and colorful http://www.mcmhandbags.com.co/ colors, his http://www.adidas-schuheonline.de/ world http://ravens.nfljersey.us.com/ is http://www.retro-jordans.com/ no http://www.nfl-jersey.us.org/ longer monotonous. http://www.nba-jersey.com/ And she, http://www.rayban-pas-cher.fr/ for http://www.newbalance-outlet.org/ him to http://knicks.nba-jersey.com/ become http://www.salvatoreferragamo.in.net/ a http://www.thenorthface.com.de/ better http://www.poloralphlaurenoutlet.net.co/ person, will http://www.omega-watches.com.co/ bring http://www.mcm-bags.us.org/ him laughter, http://www.toryburchsale.com.co/ will give http://www.nikeair--max.fr/ him http://www.ferragamo.com.co/ support and encouragement, http://www.ray-banssunglasses.co.uk/ but also http://www.chi-flatirons.us.com/ when http://nuggets.nba-jersey.com/ he needs to give him alone http://www.prada-shoes.com.co/ space. http://bucks.nba-jersey.com/ Two http://www.reebok.com.de/ people together http://www.womenclothes.in.net/ for http://www.timberlands-paschere.fr/ each http://www.burberryonlineshop.de/ other's http://www.tomsoutlet-online.net/ world http://www.soft-ballbats.com/ to http://www.iphone-cases.in.net/ add http://www.canada-goosesjackets.com/ their own unique http://suns.nba-jersey.com/ colors, http://www.canada-gooses.net/ enrich each http://falcons.nfljersey.us.com/ other's http://www.kates-spade.com/ life.

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie