In memoriam: kunst en cultuur

In de blog: Daniel Prens reacties: 0 pdf print

Fred-Bram: Wie het laatst kunst, kunst het best. Toch kan je je er ondertussen wel mee bezig houden, of het misschien wel zelf creëren…?

Vonno: Geachte collega, laat ik vooropstellen dat u de kunst van het ondervragen en richting verschaffen toch wel beheerst. De bij uw vraag noodzakelijke en gegeven vooronderstelling doet echter in ieder geval deze bedenking in mij opkomen.

Fred-Bram: Welke?

Vonno: Ik doel op het feit dat wanneer we aan kunst met een grote K denken, in onze geesten juist die figuren verschijnen wiens tijd reeds ver in het verleden ligt. Deze magici met pen, penseel of pikhouweel zijn toch nog steeds ongeëvenaard in het heden?

Fred-Bram: Zeer zeker.

Vonno: Wel, wanneer wij nu die voorgeschiedenis in overweging nemen, is het dan niet van het grootste belang voor de hedendaagse kunstenaar om, in scherp contrast met de aarzeling die uit uw woorden blijkt, juist alle schroom achter zich te laten en om ernaar te streven werk voor de eeuwigheid te produceren, hoe ijdel zo'n streven ook mag lijken en hoe futiel ook de kans op verwezenlijking ervan?

Fred-Bram: Beslist.

Vonno: De ware kunstenaar houdt zich niet vrijwillig op in de luwte. Hij stelt zichzelf niet tevreden met de vergankelijkheid van zijn werk. Let wel, ik spreek niet alleen gij aan, Fred-Bram. De moderne kunstenaar blijft, zo meen ik, op dit punt in gebreke. In plaats van te streven naar genialiteit probeert hij vaak slechts genialiteit te imiteren.

Fred-Bram: Hoe bedoelt ge dat, Vonno?

Vonno: Enige uitzonderingen daargelaten, zoals onder andere de pop-art in de jaren '80 waar men de bloei heeft kunnen waarnemen van kunstenaars die zich hadden gevormd in het vrijzinnige en ruimdenkende voorafgaande decennium, zien wij dat moderne kunst haar latente waarde ontbeert omdat de moderne kunstenaar naar het verleden kijkt en tegen zichzelf zegt "De kunstenaars van vroeger waren vaak controversieel, dus als ik me op een controversiële wijze presenteer, dan maak ik echte kunst."

Fred-Bram: Dat denken ze.

Vonno: Dat is nou de waarde van de populaire meningen over artistieke creatie en zo'n niet mis te verstane weerslag heeft het op het werk van moderne kunstenaars.

Glauco: Ik vind de moderne kunst wel leuk. Het zijn dan wel vaak abstracte blokken en vlakken of kleurpatronen maar het is best wel mooi. Het heel moeilijk om dat te maken, hoor.

Leonard: Als ik het goed begrijp, hebben we het nu toch over de vraag of het nuttig is om te streven naar het vermogen tot zo'n niveau van ambachtelijkheid dat het product een zekere waarde heeft die niet teniet wordt gedaan door het feit dat het in de toekomst voorbijgestreefd zal worden of door het feit dat de door anderen gedane prestaties in het verleden toch niet overtroffen zullen worden?

Vonno: Dat is zeer juist.

Leonard: Laat ik u dan eens het volgende vragen, Vonno: welke kunst spreekt u het meeste aan, die uit het heden of die uit het verleden?

Vonno: Aan mij zijn verschillende voorkeuren besteed. Noch het heden, noch het verleden ontberen kunst die mijn oog, oor of gemoed weet te beroeren.

Leonard: Een overtuiging die velen met u zullen delen, waarde Vonno. Zij ontbloot echter voor een doortastend waarnemer een waarheid die u zou moeten interesseren.

Vonno: Waar doelt u op?

Leonard: Als het artistieke product van vele eeuwen ons in een zelfde mate kan boeien als het werk uit die paar schamele momenten van ons tegenwoordige aardse bestaan, dan vloeit daar onherroepelijk de suggestie van een onderbelichte waarheid uit voort.

Fred-Bram: Welke dan?

Leonard: Het feit dat datgene wat nabij is, van een grotere waarde is en meer ons blikveld vult dan dat wat ver weg is. Het werk van andere tijden herbergt voor ons alleen een zelfde waarde als het van een hoger niveau is dan het huidige werk, waardoor het bij machte is om in een zelfde mate ons blikveld te vullen net als de wolkenkrabber die net zo groot lijkt als een luciferhoutje, als die laatste maar dicht genoeg bij het oog wordt gehouden. Al is de wolkenkrabber dan in objectieve zin groter, in onze beleving hoeft het dat niet te zijn. Grootse prestaties uit het verleden in de kunst zijn interessant als zij van een magistrale grootsheid spreken, zij missen echter de relevantie van de hedendaagse werkelijkheid.

Vonno: Inderdaad.

Leonard: En in dezelfde trant. Werk dat niet door Grieken maar door barbaren is geproduceerd kan zo, omdat het minder nabij is, kleiner lijken ook al is het in werkelijkheid van een zelfde of zelfs van een hogere orde.

Vonno: Daar kan ik het alleen maar mee eens zijn.

Fred-Bram: Dit leek me een goed moment om maar af te sluiten… Wat hebben we nu geleerd? Moderne kunst is een imitatie van genialiteit maar de subjectiviteit van de individuele waarneming noodzaakt ons om ons vooral niet al te druk hierover te maken. Culturele en historische afstanden blijken een onmiskenbare invloed op onze waardering voor kunst te hebben. Waar ik overigens niks over heb gehoord is jullie oordeel over de wellicht aanwezige devaluatie van cultuur, in die zin dat in bepaalde tijden [bijvoorbeeld de onze] de cultuur niet op een zelfde niveau staat als in andere tijden;- blijkbaar hecht u daar niet zoveel belang aan, haha!..


Tags
geen tags

Reacties (0)

Alleen geregistreerde gebuikers mogen comments plaatsen

Aanmelden of Registreer plaats een reactie