Aurora Borealis

Filosofische overpeinzingen

Onderwerpen uit de wetenschapsfilosofie, het grondslagenonderzoek in de natuurwetenschappen (i.h.b. de quantumm'echanca en de evolutietheorie), kennistheorie, bewustzijnstheorieen, etc.


lees meer Aurora Borealis

After Trump

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 47

Na alle ontzetting over de verkiezing van Trump (en wellicht binnenkort de overwinning van Wilders c.s.)rijst natuurlijk de vraag: hoe voorkom je dat populisten, extremisten, anti-democraten etc. op binnen het demokratische bestel de macht grijpen? (Zoals Hitler dat al eens eerder deed) Een veel gehoorde oplossing is: laat iedereen maar eens examen doen vóórdat hij mag meedoen aan een stemming (referendum of verkiezing of wat dan ook). Dat is een typisch elite-standpunt dat de verhoudingen in de maatschappij alleen maar verder op scherp zet. Er moeten toch betere manieren zijn? Wat suggesties:

Kunst en emotie

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 83

Voor zover ik de kunstfilosofische literatuur kan overzien wordt er opmerkelijk weinig aandacht besteed aan het emotionele aspect van kunstbeschouwing. Opmerkelijk omdat het esthetische oordeel: mooi, lelijk, ontroerend, vervreemdend of nietszeggend vinden van een kunstwerk toch direct verwijst naar een opgeroepen emotie.
Waar Kant gezegd schijnt te hebben dat we niks zinnigs kunnen zeggen over “waarom we iets mooi vinden” en Wittgenstein opmerkte dat Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen, zou ik mij dus verre dienen te houden om hier uitspraken over te doen. Maar dat lijkt mij toch wat kort door de bocht.

Compromissen en democratie

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 38

De Bulgaarse politicoloog Ivan Kristev doet in een artikel in de NRC van 5 april een interessante observatie die van verstrekkende invloed is op onze politieke meningsvorming: mensen hebben een natuurlijke hekel aan het sluiten van compromissen. De oorzaak daarvan is duidelijk: als je gefrustreerd wordt in het realiseren van je ideeën of bedreigd wordt in je zekerheden duidt dat op een stuk onmacht van jezelf en niemand wordt daar graag mee geconfronteerd. Er zijn echter aspecten van ons mens-zijn die als ononderhandelbaar worden beschouwd zoals: je identiteit, je sexe, je religie, je land, of je Vlaming bent of Waal, je beroep, of je Ajaxfan bent, etc. Je bent het of je bent het niet: daarover hoef je geen compromis te sluiten. In tegendeel: je bent er trots op en je verwacht dat anderen je daarin respecteren.

Kenmerken van bewustzijn en (vrije) wil bij kinderen

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 25

Ik mis in allerlei artikelen over bewustzijn en (vrije) wil (bv. bij Dennett) een reflectie op het ontstaan van bewustzijn, b.v. kijkend naar de ontwikkeling van kinderen. Zoals meerdere malen is ontdekt en beschreven lijkt de ontwikkeling van eicel tot volwassen individu (de ontogenese) een verkorte afspiegeling te zijn van de evolutie (de fylogenese) van de actuele diersoort. Een kleine poging mijnerzijds om hier aanknopingspunten te vinden voor de discussie over (vrije) wil.

De omgekeerde Chinese Kamer

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 63

Even ter herinnering: het gedachte experiment “De Chinese Kamer” van Searle (1980) was bedoeld om aan te tonen dat sterke kunstmatige intelligentie niet bestaat.

In een kamer die afgesloten is van de buitenwereld, op een postbus na, zit een persoon die geen chinees begrijpt. Via de postbus krijgt hij Chinese karakters binnen. De persoon beschikt over een boek (vergelijkbaar met een software programma) waarin staat hoe hij op de binnengekomen karakters moet reageren, door andere of dezelfde karakters weer terug te sturen. Hij begrijpt niets van wat hij doet: hij is slechts een gegevensverwerkende machine, zoals een processor in een computer.

De Chinese buitenstaanders zijn heel tevreden met de antwoorden die de machine(kamer) geeft en concluderen dat deze machine intelligent is en begrijpt wat hij doet (i.e. sterke kunstmatige intelligentie).

Is beschaafd gedrag evolutionair voordelig?

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 36

Beschaafd zijn, in de zin van "beschaafd gedrag vertonen" wordt algemeen als een positieve eigenschap gezien. Het begrip zit dicht bij "beleefd gedrag" maar het omvat ook: het respecteren van andere meningen, kunnen relativeren, mededogen vertonen, enz. Een beschaafde maatschappij honoreert een dergelijk gedrag en het vormt de basis voor onze westerse democratie.

De vraag is of "beschaafd gedrag" in evolutionaire zin nou wel zo'n gunstige eigenschap is. Het werkt nl. alleen maar als iederéén in die maatschappij beschaafd gedrag vertoont - quod non.

Complexiteit, entropie en evolutie

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 131

Creationisten beschouwen de toenemende complexiteit van de gedurende de evolutie ontstane wezens als een aanwijzing dat er een Ontwerper aan de gang is. Er is immers sprake van een buitengewoon slim in elkaar gezet complex van functies om in de strijd om het bestaan te kunnen overleven, waarvan zij denken dat dat niet zomaar spontaan kan ontstaan. Tevens beschouwen zij die geordende complexiteit als een voorbeeld van dalende entropie (wanorde), die ingaat tegen de algehele tendens van stijgende entropie in de natuur.

Ik denk dat het een misvatting is te denken dat toenemende complexiteit een teken is van dalende entropie. In tegendeel het is juist andersom: de entropie neemt juist toe!

Het geloof van atheïsten

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 21

Het is een wijdverbreid misverstand te denken dat atheïsten niet gelovig zouden zijn. Overtuigde atheïsten zijn misschien nog wel sterker gelovig als de doorsnee “gelovige”. Ook hier heb je “fundamentalisten” in (zoals bv. Richard Dawkins).

Over determinisme

Geplaatst door: Aurora Borealis op Filosofische overpeinzingen reacties: 10

De onderstaande tekst is een bewerking van een artikel dat ik ooit voor Wikipedia schreef voor het lemma "Determinisme", maar dat geweigerd werd omdat het een “te ingrijpende wijziging en geen verbetering van de reeds bestaande tekst” zou zijn. Als je deze tekst doorleest en vergelijkt met de Wikipediaversie van nu, kan ieder bij zichzelf nagaan of dat terecht is of niet.