Siger

Over de ethiek van de seculiere samenleving

Ik denk dat een samenleving erop gericht moet zijn burgers zo vrij en gelukkig te laten leven als mogelijk, door systematische samenwerking van vrije individuen op die gebieden waar samenwerking nodig is - dus een democratisch bestel. Ik voel me een beetje links en zelfs socialist, maar gebruik die woorden niet omdat ze met hele of halve bibliotheken meningen komen die ik helemaal niet hoef te delen of te verantwoorden.

Democratie is meer dan stemrecht alleen. Ze vereist ook algemeen onderwijs en gelijkberechtiging van elk individu. Groepen hebben geen rechten!

Eenmaal zo'n democratie bestaat, moet ze streven naar afbraak van grenzen en legers, en werken aan de opbouw van een efficiente, democratisch gecontroleerde politiemacht.

In zo'n democratie zorgt de overheid voor onderwijs, rechtspraak, gezondheidzorg, wetenschappelijk onderzoek, veiligheid. Daarbij wordt ze steeds gecontroleerd door de burgers.

Ik denk dat de vrije markt zoveel mogelijk moet werken, maar slechts efficient kan zijn als er controle is, en ze ondergeschikt is aan de democratische overheid.

Mijn “nickname” is een hommage aan Siger van Brabant (meer over Siger van Brabant zie blog.)


FILOSOFIE EN ETHIEK


Regelmatig wordt me gevraagd wat sommige van mijn blogs met filosofie te maken hebben. Dat zijn lezers die filosofie verwarren met zweven, losfietsen, vaagheid en woewoe. Ah ja, en ik was de diepere gedachten over God bijna vergeten.

Voor mij en zowat alle filosofen is ethiek een belangrijk onderdeel van de filosofie.

Niemand hoeft het met me eens te zijn of mijn blog te volgen, maar wie dat doet zal doorlopend geconfronteerd worden met kwesties die verband houden met de menselijke conditie en met wat mensen doen met elkaar. Wie dat geen filosofie vindt, is niet op de hoogte van het werk van heel veel filosofen.

Zie het archief van mijn huidige blog (http://www.sigervanbrabant.be/blog) voor meer verduidelijking.


MISPLAATSTE REACTIES


Het doel van mijn blogs is in de eerste plaats gelezen te worden. Uiteraard is commentaar steeds welkom, maar die moet wel over het onderwerp van het blog gaan, en kritiek dient een redelijke onderbouwing te bevatten. reacties die hier niet aan voldoen worden zonder verdere poespas verwijderd. Zo blijft het leuk voor iedereen.


lees meer Siger

Free Will (Sam Harris)

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 146

Sam Harris is vandaag een van de bekendste atheïstische intellectuelen. Dit boekje (66 pagina's tekst) volgt op titels als "The End of Faith" en "Letter to a Christian Nation".

Het hoofdthema van "Free Will" luidt: "vrije wil is een illusie. Onze wil is niet door onszelf voortgebracht." (p5) en "ofwel is onze wil bepaald door voorafgaande oorzaken, en zijn we er niet verantwoordelijk voor, ofwel is hij het product van toeval, en zijn we evenmin verantwoordelijk" (p5). We zijn ons slechts bewust van "een klein deel van de informatie die ons brein verwerkt op elk ogenblik" (p7). Maar verderop verdwijnt ook dit kleine deel in het niets: "de intentie om het ene te doen en niet het andere, heeft zijn oorsprong niet in ons bewustzijn" (p8).

Niet alle bekende atheïsten delen het standpunt van Sam Harris. Dennett ontkent het bestaan van een vrije wil niet, en Dawkins verwijst naar ...

Vrede als gemeenschappelijk goed.

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 32

De "Tragedy of the Commons" nl.wikipedia.org/wiki/Tragedie_van_de_meent is een begrip uit de speltheorie, dat duidt op situaties waar verschillende partijen er niet in slagen samen te werken om een gemeenschappelijk voordeel te benutten.

Een klassiek voorbeeld is het beweiden van open grasland, zoals in veel hooglanden nog gebruikelijk is. Bergweiden zijn uitgestrekt, maar kunnen toch slechts een beperkt aantal runderen voeden. De plaatselijke boeren moeten dan tot een vergelijk komen. Lukt dat niet dan dreigt overbegrazing tot ieders nadeel.

Doorgaans bestaan er ongeschreven sociale regels die hier oplossingen kunnen bieden. Zo hebben experimenten aangetoond (zie mijn artikel over Experiments in Economics) dat voorzichtig vertrouwen en een gevoel voor billijkheid zo algemeen menselijk zijn, dat ze wel geëvolueerd moeten zijn door de selectie van die gemeenschappen die er hun voordeel mee deden.

Voorzichtig vertrouwen wordt bijgesteld (naar boven of naar beneden) aan de hand van verdere ervaringen. Beginnen ...

Wanneer moderne geleerden

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 165

Een boekje dat bij mij altijd binnen handbereik ligt, vol duimels en oren, is "Religie en Wetenschap" van Bertrand Russell.

Ik ben een groot bewonderaar van Bertrand Russell. Zijn ideeën zijn bouwwerken, maar zijn taal is een elegante en zachthandige gids in zorgvuldige belle-époque stijl. Elke zin is een helder trapje in het bouwwerk, maar tesamen brengen deze trapjes je naar plaatsen van geestig inzicht, van ijzeren logica en van onvermoed uitzicht. En dat alles met de integriteit van een man die eindeloos gelauwerd werd voor zijn scherpzinnigheid, maar ook enkele malen in de gevangenis belandde voor zijn pacifisme - de laatste keer op 90-jarige leeftijd.

Ik wil Russell hier graag citeren, maar omdat titels soms afleiden (meestal naar eigen stokpaardjes) heb ik als blogtitel de eerste woorden van het stukje gegeven, een beetje zoals het boek Genesis zijn naam kreeg.

Waarom Europa? (Jack Goldstone)

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 0

Hier een samenvatting van

Why Europe? The Rise of the West in World History 1500-1850

Dit boek van de Amerikaanse socioloog en politicoloog Jack Goldstone werd gepubliceerd in 2009, en zal zowat het meest recente overzicht zijn van de huidige stand van de wetenschap.

Ik weerhoud me ervan persoonlijke commentaar te mengen met deze samenvatting. Later misschien.

Samenvatting

Waarom Europa?

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 9

Waarom zijn wij Europeanen toch zoveel slimmer, mooier, rijker en machtiger dan al de anderen? De vraag is onontkoombaar voor elk imperium of elke beschaving die ooit haar kortstondige gouden eeuw bereikte.

Vervang "Europa" door "Thebes", "Zimbabwe", "ZhengZhou", "Babylon", "Theotihuacan" etc... en je vindt mythes die verklaren waarom X zoveel slimmer, mooier, rijker en machtiger was dan al de anderen; hoe hun unieke bestaan door de goden gepland was en zou duren tot het einde der tijden.

De Tien Geboden als Mythe

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 63

Ik heb het hier niet over een mythe die in de bijbel staat, maar over een mythe van onze tijd, die luidt dat de Tien Geboden een belangrijke rol hebben gespeeld in de ethische ontwikkeling van de mensheid. De mythe dus, dat we schatplichtig zouden zijn aan een zogenaamde "judeo-christelijke traditie" voor onze moderne ethiek. Dit is niet zonder belang. Heeft de bijbel de richting van de samenleving bepaald en is hij vandaag nog steeds een richtsnoer is voor individuele, culturele of politieke verbeteringen - of zijn we op onszelf aangewezen?

Natuurmonotheisme of natuuratheisme?

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 7

Mensen die het pottenbakken niet kennen, zullen zich geen Adam gemaakt uit klei voorstellen. Als je geen koningen hebt kan je niet weten wat een missionaris bedoelt met een opperwezen. Mensen die geen machtige, alles omvattende bureacratie kennen, kunnen zich geen allesziende en alles overheersende oppermacht indenken.

Pleidooi voor de moderne democratie

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 14

(deze tekts werd voordien gepost op 29/7/2008 op http://home.scarlet.be/rh/blog/)

Vandaag heeft de democratie meer aanvallen van radicaliserende moslims en radicaliserende libertairen te verduren, dan van nazis en stalinisten. Objectief is een extreem-rechts front aan het ontstaan dat de meerderheid van de bevolking terug wil dringen naar de oude vernedering, die zo vanzelfsprekend was onder koningen en goden.

Pacifisme

Geplaatst door: Siger op Over de ethiek van de seculiere samenleving reacties: 3

Oorlog bestaat zo'n tienduizend jaar, waarschijnlijk even lang als mensenoffers en slavernij. Het zou allemaal begonnen zijn met de uitvinding van (dwang-)arbeid (landbouw etc...).