Volgens de Grote Van Dale is metafysica het onderzoek van de laatste, bovenzinnelijke gronden van de dingen en werkingen. Het omvat de ontologie (de studie van het zijn), de kosmologie (de studie van het universum) en de theodicee (de rechtvaardiging van God.)

Waarom lijken identieke tweelingen niet op elkaar "als twee druppels water", zelfs als ze samen opgroeiden?

Om hier onderzoek naar te doen hebben wetenschappers 40 genetisch identieke muizen blootgesteld aan een rijke omgeving met talrijke keuzemogelijkheden. Na verloop van tijd hadden alle dieren verschillende ervaringen opgedaan, en vertoonden ze erg verschillend gedrag.

Mensen kunnen zich bewust zijn van de buitenwereld en hun van gewaarwordingen, gevoelens en beelden. Of niet. Bewustzijn vindt soms plaats, en soms zijn we ons nergens bewust van. Maar het bewustzijn is geen deel van ons wezen, zoals een arm of de hersenen. Het is iets wat we doen, een activiteit, zoals lopen of vallen. De vraag is of dieren dezelfde gewaarwordingen hebben. We zien wel hoe een kat haar prooi besluipt, zich verschuilt en het goede moment kiest om toe te slaan, maar misschien lijkt dit alleen maar op bewustzijn, en vertonen dieren slechts automatisch gedrag dat enkel lijkt op het onze.

Dat was alleszins de mening van Descartes ...

Een atheïst ontkent niet het bestaan van die of die god. Een keuze maken uit de talrijke mogelijkheden is net typisch voor een gelovige. Een atheïst gelooft in geen enkele god. Dus als er weer een nieuwe uitgevonden wordt, hoeft hij zich daar niet eens om te bekommeren.

We zijn allemaal als atheïst geboren. Daar is niets voor nodig. Het is de default optie.

Atheïsme is "niet geloven in goden" en houdt verder niets in. Maar atheïsten kunnen natuurlijk wel allerlei meningen hebben. Die zijn er in voornamelijk twee groepen. Een eerste groep bestaat uit meningen over religie. Religie heeft altijd al sterke meningen gehad over atheïsten, en in moderne landen uiten atheïsten ook hun mening over religies. In de meeste landen is dat nog steeds riskant.

Hannah Arendt schreef de artikels gebundeld in Het zionisme bij nader inzien (Amsterdam, Mets & Schilt, 2005) net voordat de staat Israel een feit werd (op 14 mei 1948.) Zij voorzag haarscherp dat de staat Israel zou verworden tot een militaire vesting, bewoond door een grimmige "kleine krijgersstam." Opmerkelijk omdat juist Arendt zich zo sterk verbonden voelde met het lot van de Joden. Ondanks haar befaamdheid als filosoof werden deze artikels destijds voor publikatie geweigerd omdat ze tegen de haren in streken van het extreme zionisme, dat het hele Westen in zijn greep had gekregen. Hoe een kleine groep extremisten op korte tijd het middenveld kan overnemen als de omstandigheden verschuiven, is een van de lessen waar men niet licht mag overstappen.

(Dit blog is 4 jaar oud, maar nog steeds aktueel lijkt me.)

Er wordt de laatste tijd veel geschreven over “the New Atheists”: Sam Harris, Richard Dawkins, Christopher Hitchens.... Het nieuwe is vooral dat ze ongezouten kritiek geven op religie. Op het eerste zicht is het vreemd dat de “oude atheisten” zich amper uitspraken. Maar men moet bedenken dat tot de achttiende eeuw atheisten werden gefolterd en terechtgesteld, en hun boeken verbrand (Étienne Dolet, Vanini, Lyszczynski, Jean-François de la Barre zijn slechts enkele bekende namen). John Locke schreef dat als mensen niet zouden vrezen voor het zwaard van de rechter, er heel wat meer zichzelf atheist zouden noemen. En tot in onze tijd bleef “godslastering” strafbaar.

Landbouw is nuchter bekeken een gevecht met de natuur.

Boeren hebben altijd gevreesd voor misoogsten die met de regelmaat van een klok ziekte, honger en oorlog brachten. Hun middelen waren veelal beperk tot magische rites en mythische pogingen het gebeuren te duiden. Oogstgoden stierven met het gewas. Dit sterven ging gepaard met luidruchtig geweeklaag en een begrafenis, in het beste geval symbolish. De "verrijzenis" van goden uit de onderwereld was het eerste jonge kiemen en voerde, rond de tijd die we nu Pasen noemen, de goden weer naar hun aardse bestaan.

Porphyrios wil "nadenken over een adequaat antwoord op de tekortkomingen van de moderniteit dat met het fascisme zal kunnen concurreren". Daarbij, meent hij, is het nodig "het fascisme, maar daarbij zeker ook Nietzsche, serieus nemen". Hierbij rijzen enkele vragen.

• Wat verstaat Porphyrios onder de tekortkomingen van de moderniteit?
• Wat betekent "het ernstig nemen" van fascisme en Nietzsche?
• Wat verwacht Porphyrios van het ernstig nemen van het fascisme?

Toen bleek dat moraal niet van de goden kwam, zijn filosofen andere bronnen gaan zoeken. Het beste wat men gedurende de hele moderne tijd kon bedenken, was utilitarisme in een of andere vorm.

Sommige mensen hebben de indruk dat ik tegen wetenschap ben. Hier wat (ruwe) statistiekjes.

In een moderne democratie moet de burger weten wat wél en wat niet verwacht mag worden van het wetenschappelijk bedrijf. Onvoorwaardelijk vertrouwen in "de wetenschap" alsof het een nieuw geloof is, ondermijnt de moderne samenleving waar burgers zich een mening moeten vormen. In dit blog wil ik het niet hebben over "de wetenschap", een ideaal waaraan men gratis allerlei mooie eigenschappen kan toedichten, om vervolgens alle problemen onder de mat te vegen met "dat is geen échte wetenschap". We hebben het hier over het echte leven.

De Argentijnse katholieke kerk verleende haar openbare en geheime steun aan de brute militaire dictatuur van Jorge Videla. Een van de topmannen van die kerk is enkele dagen geleden tot paus benoemd. De dictatuur van Videla richtte zich tegen de opstand van de armen, wat de nieuwe paus niet belette zich Franciscus te laten noemen en beelden van nederige voetwassingen de wereld in te sturen.