Twee concepten van vrijheid

Review door: Dennis Vanden Auweele. reacties: 4

Op 31 oktober 1958 hield Isaiah Berlin (1909-1997) zijn beroemde inaugurale rede getiteld “Twee concepten van vrijheid”. Deze rede zou het startsein geven voor een vruchtbare academische carriere als één van de bekendste en sterkste voorvechters van het pluralisme, maar ook als expert in de liberale theorie. Latere werken zoals “Against the current: essays in the History of Ideas” (1979) zullen op deze denktrant voortgaan.

Een week op de luchthaven

Review door: Ellen Soetemans. reacties: 0

Sommigen kunnen niet snel genoeg uit een luchthaven wegraken, anderen weten deze omgeving best wel te smaken. Alain de Botton is er zo eentje. Stiekem hoopte hij er wel eens op dat zijn vliegtuig vertraging had, zodat hij noodgedwongen wat meer tijd op de luchthaven moest doorbrengen. En dit is meteen ook het concept van dit boek.

Logicomix

Review door: Broos Delanote. reacties: 0

Dat het strip-genre de laatste jaren een enorme evolutie heeft doorgemaakt zal velen onder u niet ontgaan zijn. De komst van de zogenaamde graphic novel heeft voor een kleine revolutie in strip-land gezorgd. Maus en Persepolis verdienen hierbij zeker vermeld te worden maar samen met deze hoogtepunten in de strip-geschiedenis kwamen ook vele andere kruisingen tussen romans en strips op de markt. Zo kregen we, met wisselend succes, een stripversie van vele romans zoals Kaas van Willem Elschot of Het Proces van Kafka. Nog recenter zijn stripauteurs die hun inspiratie nog verder gaan zoeken. Zo kregen we stripbiografieën van o.a. Johnny Cash en Bob Dillen, verscheen er een stripversie van Darwins On the Origin of Species, en waagde Robert Crumb zich aan een geslaagde stripversie van het complete genesis verhaal. Het was dan ook slechts een kwestie van tijd alvorens men ook de filosofie zou ontdekken als inspiratie voor ...

Denkers in de grond

Review door: Johan Verbiest. reacties: 0

Traag maar gestaag takelt het af – het vlees rond onze botten – het vlees gekregen voor één enkele reis. Bij leven en bij welzijn wordt het vlees tegelijkertijd mishandelt en verwaarloosd, geprezen en bewondert. Tijdens en na het sterven wordt er om vergeving gebeden en om genade gepreveld. Bij het beëindigen van elke reis, bij het afbreken van elke begonnen tocht lonkt het lange rusten, het bijkomen van vele inspanningen, het verpozen tussen gelijkgestemden. Wat ieder van ons rest is een laatste zoektocht naar een slaapplaats in een bed van aarde of een ledikant van steen. Ons lichaam laat zich gewillig het vlees ontnemen, terwijl ons denken zich hardnekkig in beweging zet en krampachtig in discussie gaat met metgezellen van allerlei allooi. Met het sterven eindigt het leven, niet of nauwelijks.

Een wijsgerige getuigenis over de noodzaak van het

Artikel door: Ronald M.S. Commers. reacties: 0

Bij het schrijven van deel 2 van mijn boek over ethiek, Kritiek van het ethische bewustzijn (deel 1 verscheen najaar 2009 bij ACCO, Leuven) stootte ik op een boek over het humanisme waarvan ik het bestaan niet kende. Het is van de hand van de Noord-Amerikaanse filosoof Ralph Barton Perry (1876-1957): The Humanity of Man. Het is een intrigerende titel omdat die verwantschap vertoont met de mij bekende uitdrukking der menschliche Mensch, zoals die met betrekking tot de Duits-joodse filosofie van het begin van de twintigste eeuw werd en wordt gebruikt (Martin Buber, Ernst Bloch, maar ook Hermann Cohen en Ernst Cassirer). Een Oostenrijks auteur heeft, sprekend over “het joodse humanisme” van Karl Marx, zijn boek zelfs die titel gegeven2.

Het multiculturaliteits- en islamdebat

Artikel door: Ronald M.S. Commers. reacties: 0

Het overkwam mij in september vorig jaar. Terwijl ik door mezelf werd verondersteld te werken aan het tweede deel van een boek, geraakte ik verwikkeld in een openbaar debat zoals dat wordt genoemd. Aan de poorten van het Koninklijk Atheneum van Antwerpen, de beroemde middelbare school waar ik tussen 1957 en 1963 leerling was, was het tot protesten gekomen over het hoofddoekenverbod in de instelling. Een moslimgeestelijke leidde er kort het verzet tegen de maatregel. Hij werd weldra gesteund door een vrouwenbeweging en later ook bijgetreden door intellectuelen en academici. Mensenrechten, kinderrechten, godsdienstvrijheid, en multiculturaliteit, werden als argumenten ingeroepen.

Wat is filosofie?

Review door: Wouter Paardekooper. reacties: 0

Meteen maakt Ortega ons duidelijk dat de titel niet verkeerd moet worden geïnterpreteerd. Het werk is bepaald géén algemene introductie in de filosofie. In elf titelloze voordrachten probeert Ortega het ‘ik’ uit de eenzaamheid te trekken waar het in is verzeild geraakt, na de idealistische denkers. In dit boek houdt Ortega een hartstochtelijk pleidooi voor het ‘openen van de buik van het idealisme, om het ‘ik’ uit zijn gevangenis te bevrijden, het een omgeving te bezorgen, het zoveel mogelijk van zijn zelfinkeer te laten genezen’ (pag. 142).

Schopenhauer lezen

Review door: Dennis Vanden Auweele. reacties: 0

Schopenhauer al dan niet lezen en onderzoeken lijkt een kwestie te zijn waar menig filosoof zijn hoofd over breekt dezer dagen. In het boek ‘Schopenhauer lezen’ (ed. T. Wolfs) komen een grote verscheidenheid aan hedendaagse denkers, de één al bekender als de ander, aan het woord die deze kwestie op een ietwat paradoxale manier benaderen. Stelselmatig wijzen ze erop dat Schopenhauers filosofie, om het licht uit te drukken, incoherent en inconsistent is; alsook menen ze dat diens meer waardevolle inzichten ófwel bij andere denkers reeds te vinden waren ófwel bij latere denkers tot grotere volwassenheid komen. En toch menen ze, stuk voor stuk, dat Schopenhauer de moeite waard loont om te bestuderen omwille van uiteenlopende redenen.

De best mogelijke wereld

Review door: Olivier Weerbrouck. reacties: 0

Een van de levenswerken van de Duitse filosoof en wiskundige Gottfried Wilhelm Leibniz was een gesprek tot stand te brengen tussen de verschillende geloofsrichtingen met als doel een godsdienstige verzoening. Leibniz was van mening dat de disputen tussen de katholieken en protestanten van het 17e eeuwse Europa niet onoverkomelijk waren en dat beiden tot een consensus konden komen.

Spinoza: de doornen en de roos

Review door: Dennis Vanden Auweele. reacties: 1

Spinoza maakt het zijn lezers niet gemakkelijk, maar Herman De Dijn evenmin. ‘Spinoza: de doornen en de roos’ is het laatste werk dat uit de filosofische pen van deze emeritus hoogleraar Moderne Wijsbegeerte is gevloeid. Het werk viseert de Nederlandstalige Spinoza-kenner en zal deze een rijkdom aan inzichten verschaffen omtrent de filosofie van Spinoza en de interpretatie ervan.

De eeuwige terugkeer van de morele kennis

Review door: Ronald M.S. Commers. reacties: 0

Recent verschenen er over ethiek en diversiteit twee interessante opinies in de krant De Standaard. De eerste is die van Rik Pinxten (DS, 2 februari 2010), de tweede is van Herman De Dijn (DS 4 februari 2010). Laatstgenoemde repliceerde op enkele stellingnamen van de eerste. Ik wil in wat volgt enkele kritische kanttekeningen plaatsen bij dit ‘gesprek’.